0 ارزیابی تأثیر عملیات مکانیکی بر پهنه‌بندی خصوصیات هیدرودینامیکی سیل Assesment of mechanicaloperationson hydrodynamic features of flood https://ije.ut.ac.ir/article_57294.html 10.22059/ije.2015.57294 0 سیل یکی از بلایای طبیعی است که به خودی خود به‌وجود نمی‏آید، بلکه اغلب، چگونگی تغییر کاربری اراضی موجب بروز آن می‏شود و هرساله خسارت‌های جانی و مالی فراوانی ‌ایجاد می‌کند. در این مطالعه در حوضة گنبدچای برای بررسی تأثیر عملیات مکانیکی آبخیزداری بر پهنه‌بندی سیل، ابتدا با استفاده از روش فازی‌سازی و AHP و ترکیب چهار نقشۀ شیب، ارتفاع، کاربری اراضی و نفوذپذیری نقشۀ پایه تهیه شد و در قدم بعدی با تعیین جانمایی عملیات مکانیکی و تفکیک‌بندی این عملیات بر اساس ارتفاع سدها و تعیین دامنۀ تأثیر هر یک از این عملیات مکانیکی با استفاده از خطوط تراز ارتفاعی، نقشۀ مربوط به دامنۀ تأثیر عملیات آبخیزداری تهیه شد. در‌نهایت با تلفیق نقشۀ مربوط به دامنۀ تأثیر عملیات آبخیزداری با نقشۀ پایه به بررسی پهنه‌بندی سیل در منطقۀ ‌مطالعه‌شده پرداخته شد. نتایج گرچه تأثیر مثبت حدود‌ 9 درصدی عملیات آبخیزداری را بر کاهش خطرات ناشی از سیل نشان می‌دهد، این نتایج در صورت پراکنده بودن مناسب این عملیات و تعداد کافی می‌توانست تأثیر بیشتری از خود نشان دهد. ‌ 1 The flood is one of the natural disasters that doesnt create itself but the landuse change will be caused it that makes a lot of human and financial losses every year. In this study in gonbad chi basin to assess the impact of Watershed mechanical operation on flood mapping used fuzzy method and AHP method and composition of slope mapping, landuse, Permeability and flow accumulation that called base mapping. In next setp by determining thelocation ofmechanicaloperations andseparationofthe operationaccordingto dam height and determine the extent of the effect of the mechanical operation using elevation contour lines, the mapping of impact of watershed management operations was prepared. In the end with composition of base mapping with impact of mechanicaloperations, a new map that called flood mapping is created. Although the results have a positiveapproximately9% impact on reducing the risks of flood but these results in a sufficient number of suitable structures would be more effective than showed. 245 252 حمید نوری Hamid Noori . استادیار، گروه منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ایران ایران hamidwatershed@yahoo.com علی رضا ایلدرومی Ali Reza Iildoromi دانشیار، گروه منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ایران ایران ildoromi@gmail.com مهدی سپهری Mahdi Sepehri مربی، گروه منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ایران ایران n.sepehri@basu.ac.ir نبی الله سپهری Nabiolah Sepehri مربی، گروه آبیاری و زهکشی، دانشگاه بوعلی سینا، ایران ایران ns6395@gmail.com محمد مهدی آرتیمانی Mohamad mahdi Artimani مربی، گروه منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، ایران ایران mmabkiz@yahoo.com بهنه‌بندی سیل‌ عملیات مکانیکی فازی‌سازی‌ گنبد چای AHP امینی، عطا؛ روغنی، محمد، 1392، «اثرات سازه‌های مکانیکی بر ذخیرۀ رواناب‌ها در حوضۀ گاودره استان کردستان». فصلنامۀ علمی‌ـ پژوهشی فضای جغرافیایی. سال چهاردهم. شمارۀ 47 : 145-162.##ثروتی، محمدرضا؛ احمدی، محمود؛ نصرتی، کاظم؛ مزبانی، مهدی، 1392، پهنه‌بندی پتانسیل سیل‌خیزی حوضۀ آبخیز سرآب دره‌شهر. جغرافیا (فصلنامۀ علمی‌ـ پژوهشی انجمن جغرافیای ایران)، دورۀ جدید، سال یازدهم، شمارۀ 36، صص 55-77.##روغنی، محمد؛1391، «بررسی نقش عملیات مکانیکی آبخیزداری در کنترل رواناب حوضۀ آبخیز زاینده‌رود: مطالعۀ موردی در حوضۀ آبخیز حیدری»، مهندسی آبیاری و آب، شمارۀ 7: 23-11.##سلطانی، محبوبه؛ 1389، «ارزیابی اقدامات آبخیزداری بر سیل‌خیزی با استفاده از مدل HECHMS (‌مطالعۀ موردی: حوضۀ آبخیز منشاد»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه منابع طبیعی و کویر‌شناسی، دانشگاه یزد.##کرم، امیر؛ درخشان، فرزانه، 1391، «پهنه‌بندی سیل‌خیزی، برآورد سیلاب و ارزیابی کارایی کانال‌های دفع آب‌های سطحی در حوضه‌های شهری (مطالعۀ موردی: حوضۀ آبشوران در کرمانشاه)»، شماره 16: 54-37.##مظفری، غلامعلی؛ 1389. هیدرولوژی شهری، انتشارات دانشگاه یزد، 214 صفحه.##Saaty. Thomas, 1980, The Analytic Hierarchy Process. Mc Graw-Hill International. New York, NY, U.S.A.##Sadeghi. Hamid.Reza. Sharifi, Faranak. 2006, Performance Evaluation of Watershed Management Measures using Qualitative Method (Case Study: Part of Kan Watershed, Iran), Geographical Research. 79(4):37-47.##Plate. Erich, 2002, Flood Risk and Flood Management, Journal of Hydrology 267,P.P.2-11.##USDA. 1986. Urban hydrology for small watersheds. Technical Release 210-VI-TR-55. 160 pp.##

0 استفاده از شاخص‌های کلروفیل فلورسنس برای تشخیص تنش‌های محیطی (خشکی و شوری) در برگ گیاه بَنه (Pistacia mutica L.) The use of chlorophyll fluorescence indices to identify environmental stresses (drought and salinity) in leaves of Mutica Pistachio (Pistacia mutica L.) https://ije.ut.ac.ir/article_57295.html 10.22059/ije.2015.57295 0 دمای زیاد، تشعشعات خورشیدی زیاد، فشار بخار آب پایین و فقدان بارندگی در بیشتر ماه‏های سال از ویژگی‌های اکوسیستم‏های خشک است. در این شرایط، درختانی مانند پسته تحت تنش شوری و خشکی قرار می‏گیرند. به‌منظور بررسی اثر تنش هم‌زمان خشکی و شوری بر عملکرد دستگاه فتوسنتز‌کننده، نهال‏های بنه تحت تأثیر تیمارهای شاهد، و سه سطح تنش اسمزی (حاصل از ترکیب نمک و پلی‌اتیلن گلیکول) شامل: کم، متوسط و زیاد قرار گرفتند. بدین‌منظور، پارامترهای فلورسنس پایه (F0)، فلورسنس حداکثر (Fm)، فلورسنس متغیر (Fv)، فلورسنس پایه در نور اشباع (Fʹ0)، فلورسنس حداکثر در نور اشباع (Fʹm)، فلورسنس متغیر در نور اشباع (Fʹv)، فلورسنس ثابت (Fs)، بازده کوانتوم مبنا (F0 /Fm)، بیشترین کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم2 (Fv/ Fm)، فعالیت مجموعۀ شکافت مولکول‏های آب (Fv/F0)، بازده کوانتوم مبنا در نور اشباع (Fʹv/Fʹm)، کارایی واقعی فتوشیمیایی فتوسیستم2 (ΦPSII)، میزان انتقال الکترون (ETR) و ظرفیت واقعی فتوشیمیایی فتوسیستم2 (qP) اندازه‏گیری و محاسبه شدند. تغییر شاخص‏های F0 و Fm فقط در تنش زیاد معنا‏دار بود که گویای آسیب‏دیدگی فرایند انتقال فوتون‏های جذب‌شده از آنتن‏ها به مراکز واکنش است.کاهش معنا‏دار Fv / Fm در تنش زیاد بیان‌کنندۀ‌ فتواکسیداسیون نوری فتوسیستم2 است. ‌زیادبودن بازده F0 / Fm در تنش زیاد، گویای کاهش فعالیت فتوسیستم1 است. کاهش ΦPSII و افزایش پراکنش غیر‌فتو‌شیمیایی فوتون‌های جذب‌شده (NPQ) در تنش زیاد نشان داد که پراکنش غیرشیمیایی بالا‌ست. کاهش معنا‏دار qP در تنش متوسط و تنش زیاد نشان داد که بازده استفاده از نور در گیاه کاهش یافته است. در این بررسی مشخص شد که جدای از شاخص‏های کلروفیل فلورسنس وابسته، متغیرهای غیر‌وابسته هم نقش برجسته‌ای در بررسی اثر تنش‏های محیطی مانند تنش اسمزی بر دستگاه فتوسنتز‌کنندۀ گیاه دارند. 1 High temperature, high radiance, low vapor pressure, and lack of precipitation in most months characterize arid ecosystems. Under these conditions, tree crops such as pistachio suffer from drought combined with salinity stress. In order to investigation effects of combined salinity and drought stress on function of photosynthetic apparatus, Mutica pistachio (Pistacia mutica) seedlings were subjected to four osmotic stress treatments (induced by NaCl and polyethylene glycol) including: control, low osmotic stress, moderate osmotic stress and high osmotic stress. Thus, chlorophyll fluorescence parameters such as F0, Fm,Fv,Fʹm,Fʹ0,Fʹm,Fʹv, Fs,F0 /Fm,Fv/ Fm,Fv/F0,Fʹv/Fʹm, ΦPSII,ETR and qP were measured and calculated. Significant alterations in F0 and Fm were just observed at high osmotic stress that show injure to photon transfer process from antenna to reaction centers. Likewise, a significant reduction in Fv/ Fm at high osmotic stress depicted light photooxidation in photosystem II. Significant increase in F0 / Fm ratio at high osmotic stress appeared a suffering in functional performance of photosystem I. Significant alterations in ΦPSII and NPQ (as decrease and increase, respectively) showed a high non-photochemical dissipation of light energy in photosynthetic apparatus. Significant decrease in qP initiated at moderate osmotic stress and reached to the lowest at high osmotic stress. This reduction implies that light use efficiency by the plants has reduced. This investigation proved that the both groups of chlorophyll fluorescence parameters (dependent and independent) have an important role to study the effects of environmental stresses on photosynthetic apparatus. _______________________ 253 260 ابوالفضل رنجبر Abolfal Ranjbar دانشیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه کاشان، کاشان ایران aranjbar@kashanu.ac.ir سید جواد ساداتی تژاد Seyyed Javad Sadatinejad دانشیار، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران، تهران ایران jsadatinejad@ut.ac.ir پلاستوکینون تنش فتوسیستم فتوشیمیایی‌ کلروفیل [1]. Abdeshahian, M., Nabipour M. and Meskarbashee M., 2010,Chlorophyll fluorescence as criterion for the diagnosis saltstress in wheat plants,World Academic Science Engineering and Technology, 71: 569-571.##[2]. Adish, M., Fekri, M. and Hokmabadi, H., 2010, Response of Badami-Zarand Pistachio Rootstock to Salinity Stress,International Journal of Nuts Related Science, 1(1): 1-11.##[3]. Ashraf, M. and O'Leary, J.W., 1996, Responses of some newly developed salt tolerant genotypes of spring wheat to salt stress - II. Water Relations and photosynthetic capacity. Acta Botanica Neerlandica, 45:29-39.##[4]. Bolhar-Nordenkampf, H. R. and Oquist, G., 1993, Chlorophyll fluorescence as a tool in photosynthesisresearch. In: Hall, D. O.; Scurlock, J. M. O.;Bolhar-Nordenkampf, H. R.; Leegood,R. C.; Long, S. P. (Ed.). Photosynthesis andproduction in a changing environment: a fieldand laboratory manual. London: Chapman & Hall,p. 193-206.##[5]. Bilger,W., and Bjorkman, O., 1990, Role of the xanthophyll cycle in Photoprotection Elucidatedby measurements of light-induced absorbance changes, ﬂuorescence andphotosynthesis in leaves of Hedera canariensis,Photosynthesis Research, 25: 173–185.##[6]. Burlyn, E.M. and Merrill R.K., 1973, Osmotic potential of polyethylene glycol 6000. Plant Physiology, 51: 914-916.##[7]. Chaves, M.M., Flexas, J. and Pinheiro C., 2009, Photosynthesis under drought and salt stress: regulation mechanisms from whole plant to cell. Annals of Botany, 103: 551–560.##[8]. Chazen, O., Hartung, W. and Neumann, P.M., 1995,Different effects of PEG 6000 and Nacle on leaf development are associated with differential inhibition of root water transport,Plant, Cell and Environment, 18: 727-735.##[9]. Cousins, A.B., Adam, N.R, Wall, G.W., Kimball, B.A., Pinter, P.J., Ottman, M.J., Webber, A.N. and Leavitt, S.W., 2002, Photosystem II energy use, non-photochemical quenching and the xanthophyll cycle in Sorghum bicolorgrown under drought and free-air CO2 enrichment (FACE) conditions,Plant, Cell and Environment, 25: 1551–1559.##[10]. De Lucena, ‍C.C, De Siqueira, D.L., Martinez, H.N. and Cecon, P.R., 2012, Salt stress change chlorophyll fluorescence in mango,Fruticultura Jaboticabal, 34(4): 1245-1255.##[11]. Dewan, M.L. and Famouri, J., 1964,The soils of Iran, Tehran University, Tehran.##[12]. Efeoğlu, B., Ekmekçi Y., and Çiçek, N., 2009, Physiological responses of threemaize cultivars to drought stress and recovery,South African Journal of Botany, 75:34–42.##[13]. Filella, I., Llusia J., Pinol J., and Peuelas, J., 1998, Leaf gas exchange and ﬂuorescence of Phillyrea latifolia, Pistacia lentiscus and Quercus ilex saplings in severe drought and high temperature conditions, Environmental and Experimental Botany, 39: 213–220.##[14]. Genty, B., Briantais, J.M. and Baker, N.R., 1989, The relationshipbetween the quantum yield of photosynthetic electron transportand quenching of chlorophyll ﬂuorescence,Biochimica et BiophyscaActa,990:87–92.##[15]. Gilmore, A.M., 2004, Chlorophyll a Fluorescence: A signature of Photosynthesis, G.C. Papageorgiou, and Govindjee (Eds.), Springer, Dordrecht, 555.##[16]. Hau-Xin, C., Wei-Jun L., Sha-Zhou A. and Hui-Yuan, G., 2004, Characteriation of PSII photochemistry and thermostability in salt treated Rumex leaves,Plant Physiology, 16: 257-264.##[17]. Jiang, C., Jiang G.M., Wang X., Li L.H., Biwas D.K. and Li, Y.G., 2006, Increased photosynthetic activities and thermostability of photosystem II with leaf development of elm seedlings (Ulmus pumila) probed by the fast ﬂuorescence rise OJIP,Environmental and Experimental Botan, 58: 261-68.##[18]. Kalaji, H.M., Govindjee, Karolina B., Janussz K. and Krystina, Z-G., 2011, Effects of salt stress on photosystem II efﬁciency and CO2assimilation of twoSyrian barley landraces, Environmental and Experimental Botany,73: 64-72.##[19]. Karimi, H.R. and Kafkas, S., 2012, Genetic relationships among Pistacia species studied by SAMPL markers, International Journal of Nuts and Related Sciences, 3(1):49-56.##[20]. Kanwal, H., Ashraf M. and Shahbaz, M., 2011, Assessment of salt tolerance of some newly developed and candidate wheat (triticum aestivum L.) cultivars using gas exchange and chlorophyll fluorescence attributes,Pakistan Journal of Botany, 43(6): 2693-2699.##[21]. Kaouther, Z., Ben Fredj M., Mani F. and Hannachi, C., 2012, Impact of salt stress (NaCl) on growth, chlorophyll content andfluorescence of Tunisian cultivars of chili pepper (Capsicum frutescens L.),Journal of Stress Physiology and Biochemistry, 8(4): 236-252.##[22]. Koyro, H.W., 2006, Effect of salinity on growth, photosynthesis, water relations and solute composition of the potential cash crop halophyte Plantago coronopus,Environmental and Experimental Botany, 56:136-146.##[23]. Krall, J.P. and Edwards G.E.,1992, Relationship between photosystem II activity and CO2ﬁxation in leaves,Physiologia Plantarum,86: 180–187.##[24]. Liu, M., Qi H., Zhang Z.P., Song Z.W., Kou T.J., Zhang W.J. and Yu, J.L., 2012, Response of photosynthesis and chlorophyll fluorescence to drought stress in two maize cultivars,African Journal of Agricultural Research, 7(34): 4751-4760.##[25]. Loukehaich, R., Elyachioui M., Belhabib N. and Douira, A., 2011, Identifying multiple physiological responsesassociated with salinity-tolerance for evaluatingthree tomato cultivars selected from Moroccanterritory,Journal of Animal and Plant Science, 10(1): 1219- 1231.##[26]. Melis, A., 1999, Photosystem II damage and repair cycle in chloroplasts:what modulates the rate of photo-damage in vivo? Trends Plant Science, 4:130–135.##[27]. Muller, P., Li X.P. and Niyogi, K.K., 2001, Non-Photochemical quenching, A Response to excess light energy, Plant Physiology, 125) 4):1558-1566.##[28]. Murata, N., Takahashi, S., Nishiyama, Y. and Allakhverdiev, S.I., 2007, Photoinhibition of photosystem II under environmental stress, Biochimica et BiophyscaActa,1767: 414-421.##[29]. Naumann, J.C., Anderson J.E. and Young, D.R., 2008a, Linking physiological responses, chlorophyll ﬂuorescence and hyperspectral imagery to detect salinity stress using the physiological reﬂectance index in the coastal shrub Myrica cerifera,Remote Sensing of Environment,112:3865-3875.##[30]. Nepomuceno, A.L., Oosterhuis, D.M. and Stewart, J.M., 1998, Physilogical response of cotton leaves and roots to water deficit induced by polyethylene glycol,Environmental and Experimental Botany, 40: 29-41.##[31]. Percival, G.C., 2004, Evaluation of physiological tests as predictors of young trees establishment and growth,Journal of Arboriculture,30(2):80–92.##[32]. Percival, G.C., 2005, Use of chlorophyll fluorescence to identify chemical and environmental stresses in leaf tissue of three oak species, Journal of Arboriculture, 31(5):215–227.##[33]. Picchioni, G.A. and Miyamoto S., 1990, Salt effects on growth and ion uptake of pistachio rootstock seedlings, Journal ofAmerican Society forHorticultural Science,115: 647-563.##[34]. Ranjbar-Fordoei, A., Samson R., and Van Damme, P., 2006, Chlorophyll fluorescence performance of sweet almond (Prunus dulcis (Miller) D. Webb) in response to salinity stress,Photosynthetica, 44(4):513-522.##[35]. Ranjbar-Fordoei, A., Samson R., Lemeur R., and Van Damme, P., 2000, Effects of drought stress induced by polyethylene glycol on physiological performance two pistachio species (Pistasia mutica and P. khinjuk),Photosynthetica,38(3)443-447.##[36]. Richardson, A.D., Aikens M., Berlyn G.P., and Marshall, P., 2004, Drought stress and paper birch (Betula papyrifera) seedlings. Effects of an organic biostimulant on plant health،stress tolerance and detection of stress effects with instrument-based, non-invasive methods,Journal of Arboriculture, 30(1):52–60.##[37]. Rohâcek, K., 2002, Chlorophyll fluorescence parameters: the definitions, photosynthetic meaning, and mutual relationships,Photosynthetica, 40(1):13-29.##[38]. Schreiber, U., Schliwa U. and W. Bilger, 1986,Continuous recording of photochemical and non-photochemical chlorophyll fluorescence quenching with a new type of modulation fluorometer,PhotosynthesisResearch, 10: 51-62.##[39]. Schreiber, U., Bilger, W., Hormann, H. and Neubauer, C., 1998, Chlorophyll fluorescence as a diagnostic tool: basics and some aspects of practicalrelevance. In: Raghavendra, A. S. (Ed.). Photosynthesis:a comprehensive treatise. Cambridge:Cambridge University Press, p. 320-336.##[40]. Suriyan, C. and Chalermpol, K., 2009, Effect of salt stress on proline accumulation, photosynthetic ability and growth characters in two maize cultivars, Pakistan Journal of Botany, 41: 87-98.##[41]. Xin-Guang Zhu, Govindjee, Neil R. Baker, Eric de Sturler, Donald R. Ort and Stephen, P. Long, 2005, Chlorophyll a fluorescence induction kinetics in leaves predicted from a model describing each discrete step of excitation energy and electron transfer associated with Photosystem II, Planta, 223: 114-133.##[42]. Yamane, Y., Kashino Y., Koile H. and Sato, H.K., 1997, Increase in the fluorescence F0 level reversible inhibition ofPhotosystem II reaction center byhigh-temperature treatments in higher plants,Photosynthesis Research, 52(1):57-64.##[43]. Zhang, Y., Xie, Z., Wang, Y., Su, P., An, L. and Gao H., 2011,Effect of water stress on leaf photosynthesis, chlorophyll content and growth of oriental lily, Russian Journal of Plant Physiology, 58(5): 844–850.##[44]. Zarco-Tejada, P.J., Berni J.A.J., Suarez L., Sepulcre-Canto,G., Morales F. andMiller, J.R., 2009, Imaging chlorophyll ﬂuorescence with anairborne narrow-band multispectral camera for vegetation stressdetection,Remote Sensing of Environment,113: 1262–1275.##

0 اولویت‏ بندی زیرحوضه‏ ها با استفاده از آنالیز مورفومتری و تغییرات کاربری اراضی Prioritization of Sub-watershedsusing Morphometric and LandUse change Analysis https://ije.ut.ac.ir/article_57296.html 10.22059/ije.2015.57296 0 اولویت‏بندی حوضۀ آبخیز در مدیریت منابع طبیعی و خصوصاً مدیریت آبخیز بسیار مهم است. در این مطالعه از پارامترهای مورفومتری و تغییرات کاربری اراضی با استفاده از تکنیک RS و GIS به‏منظور شناسایی زیرحوضه‏های حساس به فرسایش استفاده شده است. پارامترهای مورفومتری در نظر گرفته‌شده شامل اختلاف ارتفاع، پارامترهای خطی (تراکم زهکشی، نسبت انشعاب، طول جریان روی سطح زمین، فراوانی آبراهه و بافت زهکشی) و پارامترهای شکل (نسبت کشیدگی، ضریب فشردگی، ضریب گردی، شاخص شکل و فاکتور شکل) هستند. با استفاده از تکنیک RS، نقشۀ کاربری اراضی حوضۀ آبخیز تالار در پنج کاربری شامل، اراضی مرتع، جنگل، مسکونی، کشاورزی آبی و کشاورزی دیم در سال‏های 1991 و 2014 تهیه شد. اولویت‏بندی زیرحوضه‏ها در چهار اولویت خیلی زیاد، زیاد، متوسط و کم بر‌مبنای پارامترهای مورفومتری، پارامترهای کاربری اراضی و درنهایت با ادغام دو پارامتر مورفومتری و تغییرات کاربری اراضی صورت گرفت. برمبنای اولویت‏بندی تأثیر دو پارامتر مورفومتری و کاربری اراضی با هم از بین 21 زیرحوضۀ تالار نه زیرحوضه با 56/60 درصد مساحت در اولویت خیلی زیاد، شش زیرحوضه با 22/25 درصد مساحت در اولویت زیاد، پنج زیرحوضه با 19/12 درصد مساحت در اولویت متوسط و یک زیرحوضه با مساحت 03/2 درصد در اولویت کم قرار گرفتند. بیشترین مساحت حوضه در اولویت زیاد واقع شده است که نیاز به اقدامات فوری برای کنترل فرسایش و برنامه‏های حفاظتی حوضۀ آبخیز دارد. 1 Prioritization of sub-watersheds is very important in the natural sources and watershed management. In this study, the morphometric parameter and landuse changes using RS and GIS techniques used in order to identify erosion-prone sub-watersheds. The Morphometric parameter such as basin relief, the linear parameters (drainage density, bifurcation ratio, length of overland flow, stream frequency and drainage texture) and the shape parameters (elongation ratio, compactness coefficient, basin circularity, shape index and form factor) were considered. The landuse map of Talar watershed using RS technique provided into five land, rangeland, forest, residential, irrigated farming, dry land farming in 1999 and 2014. Prioritization of sub-watersheds were implemented into four categories as very high, high, medium and low base on morphometric parameter, landuse change analysis and finally integration of morphometric parameter and land use change analysis. based on integration of morphometric and land use analysis 9 sub-watershed with 656/0% area were considered in the very high priority, 6 sub-watershed with 25.22% area in the high priority, 5 sub-watershed with 12.19% area in the medium priority and 1 sub-watershed with 2.03% area in the low priority. The most of basin area is located in the high priority that requires immediate action to erosion control and implementprotection programs. 261 274 مقدسه فلاح Moghadase Fallah کارشناس ارشد آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری ایران fallah_moghadase@yahoo.com مازیار محمدی Maziar Mohammadi کارشناس ارشد آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری ایران maziarmohammadi68@yahoo.com عطااله کاویان Ataollah Kavian . دانشیار،گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری ایران ataollah.kavian@yahoo.com حساسیت به فرسایش حوضۀ آبخیز تالار‌ عملیات آبخیزداری [1] اسدی نیلوان، امید؛ سقازاده، نرگس؛ سلحشور دستگردی، مریم؛ بای، محبوبه. (1394). «اولویت‌بندی زیرحوضه‌ها با استفاده از آنالیز مورفومتری و GIS به‌منظور اقدامات آبخیزداری (مطالعۀ موردی: حوضۀ آبخیز مراوه تپه، استان گلستان)». اکوهیدرولوژی، شمارۀ 2 (1)، صص 103-91.## [2] آمانی، محمد؛ نجفی‌نژاد، علی. (1393). «اولویت‏بندی زیرحوضه‏ها با استفاده از آنالیز مورفومتری، فنون سنجش از دور و GIS، حوزة آبخیز لهندر، استان گلستان». پژوهش‌نامه مدیریت حوزۀ آبخیز، سال پنجم، 9، ص 15-1.## [3] رسولی، علی‌اکبر. مبانی سنجش از دور کاربردی با تأکید بر پردازش تصاویر ماهواره‌ای. انتشارات دانشگاه تبریز، (1378).## [4] سلاجقه، علی؛ سیدعلی‌پور، محمدحسین؛ حسین‌علیزاده، محسن. اصول مدیریت و حفاظت خاک (جلد چاپ اول). انتشارات دانشگاه تهران، (1392).## [5] علیزاده، امین. اصول هیدرولوژی کاربردی. دانشگاه امام رضا، (1390)، چاپ سی و دوم، ص 912.## [6] فلاح سورکی، مقدسه؛ کاویان، عطااله؛ امیدوار، ابراهیم. (1394). «اولویت‌بندی زیرحوضه‏های آبخیز هراز به‌منظور حفاظت آب و خاک برمبنای پارامترهای مورفومتری». دومین همایش ملی تغییرات اقلیم و مهندسی توسعۀ پایدار کشاورزی و منابع طبیعی. شهریورماه، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران.## [7] محمدی، مازیار. (1394). «ارزیابی اثرات تغییر کاربری اراضی بر کمیت و کیفیت آب رودخانۀ تالار با استفاده از سنجش از دور و مدل‌سازی هیدرولوژیکی». پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ص 116.## [8] مهدوی، محمد. هیدرولوژی کاربردی (جلد دوم). انتشارات دانشگاه تهران، (1388)، چاپ ششم، ص435.## [9] Ahmed, F., and Srinivasa Rao, K. (2015). Prioritization of Sub-watersheds based on Morphometric Analysis using Remote Sensing and Geographic Information System Techniques. International Journal of Remote Sensing and GIS, vol 4(2),pp. 51-65.## [10] Altaf, S., Meraj, G., and Romshoo, S. (2014). Morphometry and land cover based multi-criteria analysis for assessing the soil erosion susceptibility of the western Himalayan watershed. Environmental Monitoring and Assessment, vol186(12), pp. 8391-8412.## [11] Ansari, Z., Rao, L., and Yusuf, A. (2012). GIS based Morphometric Analysis of Yamuna Drainage Network in parts of Fatehabad Area of Agra District, Uttar Pradesh. JOURNAL GEOLOGICAL SOCIETY OF INDIA, vol 79,pp. 505-514.## [12] Avinash, K., Jayappa, K., and Deepika, B. (2011). Prioritization of sub-basins based on geomorphology and morphometric analysis using remote sensing and geographic information system (GIS) techniques. Geocarto International, vol 26(7), pp. 569-592.## [13] Biswas, S., Sudharakar, S., and Desai, V. (1999). Prloritization of subx~atersheds based on morphometric analysis of drainage basin A Remote Sensing and GIS approach. Journal oflnandan Society of Remote Sensing, vol 27(3), pp. 155-166.## [14] Canty, M. (2006). Image Analysis, Classification and Change Detection in Remote Sensing: with Algorithms for Envi/Idl. CRC Press.## [15] Chandrashekara, H., Lokeshb, K., Sameenac, M., roopad, J., and rangannae, G. (2015). GIS –Based Morphometric Analysis of Two Reservoir Catchments of Arkavati River, Ramanagaram District, Karnataka. Aquatic Procedia, INTERNATIONAL CONFERENCE ON WATER RESOURCES, COASTAL AND OCEAN ENGINEERING (ICWRCOE 2015), vol 4, pp. 1345 – 1353.## [16] Chen, J., Hill, A., and Urbano, L. (2009). A GIS-based model for urban flood inundation. Journal of Hydrology, vol 373, pp. 184–192.## [17] Dar, R., Chandra, R., and Romshoo, S. (2013). Morphotectonic and Lithostratigraphic analysis of Intermontane Karewa basin of Kashmir Himalayas, India. Journal of Mountain Science, vol 10(1), 1–15.## [18] Gajbhiye, S., Mishra, S., and Pandey, A. (2014). Prioritizing erosion-prone area through morphometric analysis:an RS and GIS perspective. Appl Water Sci, vol 4, pp.51–61.## [19] Getachew, H., and Melesse,, A. (2015). Effects of Land Use Change on Sediment and Water Yields in Yang Ming Shan National Park, Taiwan. Environments, vol 2, pp.32-42.## [20] Harlin, J., and Wijeyawickrema, C. (1985). Irrigation and groundwater depletion in Caddo county, Oklahoma. JAWRA Journal of the American Water Resources Association, vol 21(1), pp. 15–22.## [21] Hlaing, k., Haruyama, S., and Maung, A. (2008). Using GIS-based distributed soil loss modeling and morphometric analysis to prioritize watershed for soil conservation in Bago river basin of Lower Myanmar. Front. Earth Sci. China, vol.2 (4), pp. 465–478.## [22] Ho¨rmann, G., Horn, A., and Fohrer, N. (2005). The evaluation of land-use of land use change on hydrology by ensemble modelling (LUCHEM) III: scenario analysis. Adv Water Resour, vol 32,pp. 159–70.## [23] Horton, R. (1932). Drainage basin characteristics. Transactions of the American Geophysical Union, vol 13(1), pp. 350–361.## [24] Horton, R. (1945). Erosional development of streams and their drainage basins: Hydrophysical approach to quantitative morphology. Geological Society of America Bulletin, vol 56, pp. 275–370.## [25] Howard, A. (1990). Role of hypsometry and planform in basin hydrologic response. Hydrological Processes, vol 4(4), pp. 373–385.## [26] Huang, T., and Lo, K. (2015). Effects of Land Use Change on Sediment and Water Yields in Yang Ming Shan National Park, Taiwan. Environments, vol 2, pp. 32-42.## [27] Jacobson, C. R. (2011). Identification and quantification of the hydrological impacts of imperviousness in urban catchments: a review. J. Environ. Manag, vol 92, pp. 1438–48.## [28] Javed, A., Khanday, M., and Ahmed, R. (2009). Prioritization of subwatersheds based on morphometric and land-use analysis using remote sensing and GIS techniques. Journal of the Indian Society of Remote Sensing, vol 37, pp.261–274.## [29] Jee Omar, P. (2015). Geomatics Techniques Based Significance of Morphometric Analysis in Prioritization of Watershed. International Journal of Enhanced Research in Science Technology and Engineering, vol 4(1), pp. 24-13.## [30] Kavian, A., Azmoodeh, A., and Solaimani, K. (2013). Deforestation effects on soil properties, runoff and erosion in northern Iran. Arabian Journal of Geosciences, doi:10.1007/s12517-013-0853-1.## [31] Khan, M., Gupta, V., and Moharana, P. (2001). Watershed prioritization using remote sensing and geographical information system: a case study from Guhiya, India. Journal of Arid Environments, vol 49, pp.465-475.## [32] Kumar, R., Kumar, S., Lohani, A., Nema, R., and Singh, R. (2000). Evaluation of geomorphological characteristics of a catchment using GIS. GIS India, vol 9(3), pp.13–17.## [33] Lillesend, T., and Kiefer, P. (2000). Remote sensing and image interpretation. 4th ed.,Nwe York: John wileyand Sons.## [34] Lu, X. X., and Higgitt, D. L. (2000). Estimating erosion rates on sloping agricultural land in the Yangtze Three Gorges, China, from caesium-137 measurements. Catena, vol 39, pp. 33–51.## [35] Miller, V. (1953). A Quantitative geomorphic study of drainage basin characteristics in the Clinch Mountain area, Virginiaand Tennessee. Tech. Rep. 3 NR 389-402, Columbia University, Department of Geology, ONR, New York, NY,USA.## [36] Nooka, R., Srivastava, Y., Rao, V., Amminedu, E., and Murthy, K. (2005). Check dam positioning by prioritization of micro watersheds using SYI model and morphometric analysis - Remote Sensing and GIS perspective. Journal of Indian Society of Remote Sensing, vol 33(1), pp. 25-38.## [37] Schumms, S. (1956). Evolution of drainage systems and slopes in badlands at Perth Amboy, New jersey. Bulletin of the Geological Society of America, vol 67, pp. 597–646.## [38] Sharma, S., Tignath, S., and Mishra, S. (2008). Morphometric analysis of drainage basin using GIS approach. JNKVV Res J,vol 42(1),pp. 88–92.## [39] Strahler, A. (1964). Quantitative geomorphology of drainage basins and channel networks. In V. T. Chow (Ed.), Handbook of applied hydrology, pp.4–11.## [40] Thakkar, A., and Dhiman, S. (2007). Morphometric analysis and prioritization of miniwatersheds in a Mohr watershed, Gujarat using remote sensing and GIS techniques. Journal of the Indian society of Remote Sensing, vol 35 (4), pp.313–321.## [41] Todorovski, L., and Džeroski, S. (2006). Integrating knowledgedriven and data-driven approaches to modeling. Ecological Modelling, vol 194(1), pp. 3–13.## [42] Zhang, X., Zhang, Y., Wen, A., and Feng, M. (2003). Assessment of Soil Losses on Cultivated Land by Using the 137Cs Technique in the Upper Yangtze River Basin of China. Soil and Tillage Research, vol 69(1-3), pp.99-106.##

0 برآورد جریان پایۀ رودخانۀ تیرۀ لرستان به‌منظور ارزیابی جریان زیست‌محیطی Base Flow Estimation in Tireh Dorood River in order to EnvironmentalFlow Assessmen https://ije.ut.ac.ir/article_57297.html 10.22059/ije.2015.57297 0 روش‏های معمول ارزیابی جریان زیست‏محیطی از نظر پیچیدگی متنوع‌اند. برخی فقط به داده‏های جریان احتیاج دارند، ولی برخی نیازهای زیستگاهی هر گونۀ خاص را در نظر می‏گیرند. روش‏های هیدرولوژیک ارزیابی جریان زیست‏محیطی، اولین گام لازم در برنامه‏ریزی برای تخصیص‏های زیست‌محیطی در کشورهای در حال توسعه‏اند. برای تعیین حقابۀ زیست‌محیطی یک اکوسیستم آبی رودخانه نیاز به دانستن مقادیر جریان حداقل است که در هیدرولوژی به آن جریان پایه گفته می‏شود و برای تعیین مقادیر آن به تجزیۀ هیدروگراف نیاز است. به همین‌ منظور آمار سی‌سالۀ دبی روزانۀ جریان در ایستگاه تیرۀ دورود بر رودخانۀ تیرۀ لرستان انتخاب شد. مقدار جریان پایه در دورۀ 1361 تا 1390 با استفاده از روش‏های BFI، فیلتر دیجیتال برگشتی و Hysep محاسبه شد. نتایج نشان داد بین 74 تا 78 درصد جریان رودخانه را آب پایه تشکیل می‏دهد. نتایج حاصل از مقایسۀ روش‌های یادشده با استفاده از معیارهای خطا نشان داد روش‏های محدودۀ زمانی جابه‌جاشونده و فیلتر دیجیتال برگشتی لین‌ و هولیک با ضریب فیلتر 9/0 روش‏های مناسبی برای جداسازی آب پایه از جریان روزانۀ این رودخانه هستند. ‌ 1 Commonly used environmental flow evaluation techniques range in complexity. Some requires stream flow records alone, and some accounts for the habitat requirements of individual species life-stages and physical characteristics of the stream. Hydrological based methods for environmental flow assessment are the first step in planning for environmental allocation in developing countries. For determining environmental needs in a water ecosystem knowledge of the minimum discharge is needed that in hydrology named base flow. Determining it needs to hydrograph separation. For this purpose 30 years daily flow data of Tireh Dorood hydrometery station, on Tireh LorestanRiver was selected. Base flow calculated for daily data from 1982-2011 using BFI, Recursive Digital Filter and HYSEP methods. Results show that base flow in this river forms between 74 -78 % of stream flow. Comparing methods using error measures shows that sliding limit method and Lyne and Hulic method with filter index of 0.9 are suitable methods for base flow separation in Tireh River. 275 287 رفعت زارع بیدکی Rafat Zare Bidaki استادیار، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد ایران zare.rafat@nres.sku.ac.ir مریم مهدیانفرد Maryam Mahdianfard کارشناس ارشد آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد ایران mahdian-m@yahoo.com افشین هنربخش Afshin Honarbakhs دانشیار، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد ایران honarbakhsh@nres.sku.ac.ir حسین زینی وند Hossein Zeinivand استادیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‏آباد‌ ایران rafat1358@yahoo.com اکهارت شاخص جریان پایه فیلتر دیجیتال برگشتی لین و هولیک Hysep ارفع‌نیا، رامین؛ سامانی، نوذر؛ 1384، «ترسیم منحنی جدایش هیدروگراف رودخانه در حوضۀ آبریز کارستی زاینده‌رود»، نشریۀ علوم دانشگاه تربیت معلم، 5(3): 600-585.##تمسکنی، احمد؛ ذاکری‌نیا، مهدی؛ هزار‌جریبی، ابوطالب؛ دهقانی، امیر‌احمد؛ 1392، «مقایسۀ روش‏های جداسازی دبی پایه از هیدروگراف روزانۀ جریان )مطالعۀ موردی حوضۀ ‏‌بالادست سد بوستان در استان گلستان)»، نشریه پژوهش‏های حفاظت آب و خاک، 20(6): 145-127.##سمیعی، مسعود؛ ملکیان، آرش؛ 1389، «مقایسۀ روش‏های جداسازی جریان پایه با استفاده از فیلتر عدد برگشتی و مدل PART»، مجموعه مقالات ششمین همایش ملّی علوم و مهندسی آبخیزداری و چهارمین همایش ملّی فرسایش و رسوب، دانشگاه تربیت مدرس.##قنبر‌پور، محمدرضا؛ تیموری، مهدی؛ غلامی، شعبان‌علی؛ 1387، «مقایسۀ روش‏های برآورد دبی پایه بر اساس تفکیک هیدروگراف جریان (مطالعۀ موردی حوضۀ آبخیز کارون)»، مجلۀ علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، 12(44): 1-10.##کارآموز، محمد؛ عراقی‌نژاد، شهاب؛ 1384، چاپ اول، هیدرولوژی پیشرفته، انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر، 190ص.##تیموری، مهدی؛ قنبرپور، محمد‌رضا؛ گنبد، محمد‌بشیر؛ ذوالفقاری، مریم؛ کاظمی‏کیا، سمیه؛ 1390، «مقایسۀ شاخص جریان پایه در روش‌های مختلف تجزیۀ هیدروگراف جریان در تعدادی از رودخانه‌های استان آذربایجان غربی»، مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، 15(57): 219-228.##حسنی، مهدی؛ ملکیان، آرش؛ رحیمی، محمد؛ سمیعی، مسعود؛ خاموشی، محمدرضا؛ 1391، «بررسی کارایی برخی از روش‏های جداسازی جریان پایه در رودخانه‏های مناطق خشک و نیمه‌خشک (مطالعۀ موردی حوضۀ آبخیز حبله‌رود(»، دوفصلنامۀ علمی‌ـ پژوهشی خشک‌بوم، 2(2): 22-10.##دولت‌آبادی، نرگس‌خاتون؛ حسینی، علی‌رضا؛ داوری، کامران؛ مساعدی، ابوالفضل؛ 1391،«برآورد جریان پایه با استفاده از روش‏های فیلتر دیجیتال بازگشتی و نرم‌افزار BFI_3.0 (مطالعۀ موردی بخشی از حوضۀ مهارلو-بختگان(»، سومین همایش ملی مدیریت جامع منابع آب، ساری##9. Aksoy, Hafzullah. Kurt, Ilker. Eris, Ebru., 2009. Filtered Smoothed Minima base flow separation method. Journal of Hydrology 372: 94–101.##10. Arnold J.G. & P. M. Allen. 1999. Automated methods for estimating base flow and ground water recharge from stream flow records. Journal of American Water Resources Association, 35(2): 411-424.##11. Bruskova, Valeria. (2008). Assessment of the Base Flow in the Upper Part of Torysa River Catchment, Slovak Journal of Civil Engineering, 2: 8-14.##12. Corzo, Gerald. & Solomatine, Dimitri. (2007). Base flow separation techniques for modular artificial neural network modeling in flow forecasting, Hydrological Sciences Journal, 52:3, 491-507, DOI: 10.1623/hysj.52.3.491##13. Echhardt, K. (2008). A comparison of baseflow indices, which were calculated with seven different baseflow separation methods. J. Hydrol. 352: 168-173.##14. Eckhardt, K. (2005). How to construct recursive digital filters for base flow separation. Hydrology Process, 19(2): 507-515.##15. Gippel, Christopher. & Stewardson, Michael (1998). Use of Wetted Perimeter in Defining Minimum Environmental Flows, Regulated Rivers: Research & Management, 14: 53–67.##16. Gregor M. (2010). User Manual " BFI+ 3.0".##17. Hall Francis (1968). Base flow recessions – a review. Water Resources Research 4(5): 973-983.##18. Hughes, D. A., H. Pauline & Watkins, D. (2003). Continuous base flow separation from time series of daily and monthly stream flow data. Water SA, 29(1): 43-48.##19. Kinhill Engineers Pty. Ltd. (1988). Techniques for Determining Environmental Water Requirements – A Review. Technical Report Series Report No. 40. 82 pp. (Department of Water Resources: Victoria.)##20. Li, L., Maier, H.R., Lambert, M.F., Simmons, C.T. and Partington, D. (2013). Framework for assessing and improving the performance of recursive digital filters for baseflow estimation with application to the Lyne and Hollic filter, Environmental Modeling and Software, 41:163-175.##21. Li Q. Xing Z. Danielescu S. Li S. Jiang Y. Meng F. (2014). Data requirements for using combined conductivity mass balance and recursive digital filter method to estimate groundwater recharge in a small watershed, New Brunswick, Canada. Journal of Hydrology, 511: 658–664.##22. Lyne, V.D. & M. Hollick. (1979). Stochastic time-variable rainfall runoff modeling. Hydrology and Water Resources Symposium, Institution of Engineering, Australia, Perth, pp: 89–92.##23. Nathan, R.J. and McMahon, T.A. (1990). Evaluation of Automated Techniques for Base Flow and Recession Analysis. Water Resources Research, 26(7):1465-1473.##24. O Brien, R.J., Misstear, B.D., Gill, L.W., Deakin, J.L. and Flynn, R. (2013). Developing an integrated hydrograph separation and lumped modeling approach to quantifying hydrological pathways in Irish river catchments,Journal of Hydrology, 486: 259-270.##25. Penas, Francisco Jesus, Juanes, Jose Antonio, Alvarez-Cabria, Mario., Alvarez, Cesar, Garcia, Andres, Puente, Araceli, & Barquin, Jose (2013). Integration of hydrological and habitat simulation methods to define minimum environmental flows at the basin scale, Water and Environment Journal,28(2):252-260. doi:10.1111/wej.12030##26. Pettyjohn, W. A., & Henning, R. (1979). Preliminary estimate of ground-water recharge rate, related stream flow and water quality in Ohio: Ohio state University water resources center project completion report number 552, 323.##27. Rimmer, A. and A. Hartmann, (2014). Optimal hydrograph separation filter to evaluate transport routines of hydrological models, Journal of Hydrology, 514:249-257.##28. Santhi, C. Allen, M, P. Muttian, R, S. Arnold, J, G. Tuppad, P. (2008). Regional estimation of base flow for the conterminous United States by hydrologic landscape regions. Journal of Hydrology ,351: 139– 153.##29. Smakhtin , V. U. Shilpakar, R. L. & Hugheds D. A. (2006) Hydrology-based assessment of environmental flows: an example from Nepal, Hydrological Sciences Journal, 51(2) 207-222, DOI: 10.1623/hysj.51.2.207##30. Smakhtin V.U., 2001. Estimating continuous monthly base flow time series and their Possible applications in the context of the ecological reserve, ISSN 0378-4738., Water SA Vol. 27 No. 2 April 2001##31. Smakhtin, V.U. and D.A. Watkins 1997. Low flow estimation in South Africa. WRC Report no 494/1/97.##32. Tennant, D.L. (1976). Instream flow regimens for fish, wildlife, recreation and related environmental resources. Fisheries 1: 6–10.##33. Tharme, R. (1996). Review of the International Methodologies for the Quantification of the Instream Flow Requirements of Rivers. 116 pp. Water Law Review Final Report for Policy Development for the Department of Water Affairs and Forestry, Pretoria. (Freshwater Research Unit, University of Cape Town: Cape Town.)##

0 بررسی الزامات برآورد جریان زیست‌محیطی در رودخانه‏ها با روش‏های هیدرواکولوژیکی (مطالعۀ موردی: رودخانۀ دلیچای واقع در استان تهران) Investigation on the necessities of Instream Flow Needs assessment in the rivers using hydro-ecological methods (Case study: Delichai river in Tehran, Iran) https://ije.ut.ac.ir/article_57298.html 10.22059/ije.2015.57298 0 در پژوهش حاضر الزامات برآورد جریان زیست‌محیطی در رودخانه‏ها با تمرکز بر رودخانۀ دلیچای به‌عنوان نمونۀ مطالعاتی با استفاده از روش‏های هیدرواکولوژیکی بررسی شده است. ابتدا با استفاده از دو روش مرسوم تنانت و محیط تر‌شده به تخمین جریان زیست‌محیطی پرداخته شده است. سپس با توجه به اهمیت و غالب‌بودن گونۀ قزل‏آلای رنگین‌کمان در این رودخانه شرایط اکولوژیکی رودخانه برای این‌گونه بررسی شده و ارزیابی زیستگاهی صورت گرفته است. براساس نتایج، جریان زیست‌محیطی تخمین زده‌شده با استفاده از دو روش ‌استفاده‌شده در این پژوهش اختلاف زیادی دارد و عملاً نتایج این دو بسیار مبهم خواهد بود. مطابق با نمودار سری زمانی زیستگاه نیز، شرایط مطلوبیت زیستگاهی برای سه گروه سنی مختلف قزل‏آلای رنگین‏کمان بسیار متفاوت است. میزان زیستگاه‏های مطلوب در دسترس نیز در ماه‏های مختلف سال بسیار متغیر است. بنابراین تخمین یک میزان خاص برای جریان زیست‌محیطی کار مشکلی خواهد بود. در صورت استفاده از روش محیط تر‌شده عملاً ذی‏نفعان در رودخانه حق بهره‏برداری از آن را نخواهند داشت، و در صورت استفاده از روش‏هایی مانند حداقل تنانت برای تخمین حداقل جریان زیست‌محیطی طبق سری زمانی زیستگاهی عملاً تنش‏های جبران‌ناپذیری برای اکوسیستم رودخانه به‌خصوص در ماه‏های بحرانی مانند تخم‏ریزی گونۀ مد نظر (اسفند و فروردین) ایجاد می‌شود. در‌مجموع ابتدا باید توزیع مکانی زیستگاهی در طول رودخانه استخراج و سپس با توجه به نمودار سری زمانی مطلوبیت هر بازه میزان جریان زیست‌محیطی تخمین زده شود. 1 In the present research necessities of instream flow needs (IFN) assessment in the rivers with focusing on Delichai River as case study is investigated using the hydro-ecological methods. At first, IFN is assessed using two common approaches of the Tennant and wetted perimeter. Then considering that Rainbow trout is the most important and dominant species in this river, ecological condition of the river for this species is investigated and physical habitat evaluation is carried out. According to the results, differences among the evaluated IFN value from the Tennant and wetted perimeter methods are very large and results of these two methods will be ambiguous. According to the habitat time series curve, habitat suitability condition is also very different for three life stages of Rainbow trout. Available suitable habitat is also very variable in different months of the year. Thus, assessing a special value for IFN will be very difficult. In case of using wetted perimeter method, stakeholders don't have right to exploit the river, and in case of using methods like minimum of the Tennant method for IFN assessment according to the habitat time series irrecoverable tensions for river ecosystem will be created, especially in critical months like spawning of the target species (March & April). Generally, at first longitudinal habitat suitability distribution of the river must be extracted and then IFN value must be assessed according to the habitat suitability time series of each reach. 289 300 مهدی صدیق کیا mahdi sedighkia . دانشجوی دکتری سازه‏های آبی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ایران m.sedighkia@modares.ac.ir سید علی ایوب زاده Seyed Ali Ayyoubzadeh دانشیار گروه سازه‏های آبی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ایران ayyoub@modares.ac.ir محبوبه حاجی اسماعیلی Mahboobeh Hajiesmaeli کارشناس ارشد سازه‏های آبی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ایران mesmaeli110@yahoo.com جریان زیست‏ محیطی رودخانۀ دلیچای روش‏های هیدرواکولوژیکی قزل ‏آلای رنگین‌کمان مطلوبیت زیستگاه منابع##[1]دهزاد، بهزاد؛ سیما، سمیه،1390، «راهنمای تعیین آب مورد نیاز اکوسیستم‏های آبی»، نشریه شمارۀ 557، معاونت برنامه‏ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور، وزارت نیرو.##[2]شکوهی، علی‌رضا؛ هانگ، یانگ،1390، «استفاده از مشخصه‏های مرفولوژیکی در رودخانه‏های دایمی برای تعیین حداقل نیاز آبی محیط اکولوژیکی»، مجله محیط‌شناسی، سال سی و هفتم، شمارۀ 58: 128- 117.##[3]Ahmadi- Nedushan, B. ST-Hilare, A. Berube, M. Robichaud, E. Thiemonge, N. Bobeea, B, 2006, A review of Statistical Methods for the Evaluation of Aquatic Habitat Suitability for the Instream Flow Assessment, River Research and Applications, 22: 503-523.##[4]Arthington, A.H., King, J., O'Keeffe, J.H., Bunn, S.E., Day, J.A., Pusey, B.J., Bluhdorn, B.R., Tharme, R. 1992. Development of an holistic approach for assessing environmental flow requirements of riverine ecosystems. Tn: Water al location for the environment, 69-76, The Centre for Policy Research, University of New England, Armindale##[5]Behnke, R. J, 1979, Monograph of the native trouts of the genus Salmo of western North America. U.S. Fish Widl. Serv., Region 6, Denver, CO. 215 pp.##[6]Boussu, M. F, 1954, Relationship between trout populations and cover on a small stream, J. Wildl. Manage, 18(2): 229-239.##[7]Bovee, K. D, 1986, Development and Evaluation of Habitat Suitability Criteria for Use in the Instream Flow Incremental Methodology, Instream Flow Information Paper 21, U.S. Fish and Wildlife Service, Biological Report, 86(7). 235 pp.##[8]Calhoun, A. J, 1944, The food of the black-spotted trout in two Sierra Nevada lakes. Calif. Fish Game, 30(2): 80-85.##[9]Christopher, J. Gippel and Micheal J. Stewardson, 1998, Use of wetted perimeter in defining minimum environmental flows, Regul. Rivers: Res. Mgmt, 14: 53–67.##[10]Everest, F. H, 1973, Ecology and management of summer steelhead in the Rogue River. Oregon State Game Comm., Fish. Res. Rep. 7.##[11]Fox P.J.A., Naura M. & Raven P. 1996).Predicting habitat components for semi-natural rivers in the United Kingdom. Proceedings of the 2nd International Symposiuon Habitats and Hydraulics##[12]Griffith, J. S, 1972. Comparative behavior and habitat utilization of brook trout (Salvelinus fontinalis) and cutthroat trout (Salmo clarki) in small streams in northern Idaho, J. Fish. Res. Board Can, 29(3): 265-273.##[13]Horner, N., and T. C. Bjornn, 1976, Survival, behavior, and density of trout and salmon fry in streams. Univ. of Idaho, For. Wildl. Exp. Stn, Contract 56, Prog. Rep. 1975, 38 pp.##[14]Karim, K., Gubbels, M.E., and Goulter, I.C., 1995. Review of determination of instream flow requirements with special application to Australia. Water Resources Bulletin, 31: 1063-1077.##[15]King, J.M. & Louw, D. 1998. Instream flow assessments for regulated rivers in South Africa using the Building Block Methodology. Aquatic Ecosystem Health & Management 1: 109-124.##[16]Lea, R. N, 1968, Ecology of the Lahontan cutthroat trout, Salmo clarki henshawi, in Independence Lake, California. M.A. Thesis, Univ. California, Berkeley, 95 pp.##[17]MacCrimmon, H. R, 1971, World distribution of rainbow trout (Salmo gairdneri), J. Fish. Res. Board Can, 28:663-704.##[18]Mann, J. L, 2006, Instream Flow Methodologies: An Evaluation of the Tennant Method for Higher Gradient Streams in the National Forest System Lands in the Western U.S. MSc. Thesis, Colorado State University, Fort Collins.##[19]McAfee, W. B, 1966, Rainbow trout. Pages 192-215 in A. Calhoun, ed, Inland fisheries management. Calif. Dept, Fish Game, 546 pp.##[20]Milhouse, R. T. Waddle, T.J, 2012, Physical Habitat Simulation (PHABSIM) Software for Windows (v.1.5.1). Fort Collins, CO: USGS Fort Collins Science Center.##[21]Miller, R. B, 1957, Permanence and size of home territory in stream-dwelling cutthroat trout. J. Fish. Res. Board Can, 14(5):687-691.##[22]Minshall, G. W. 1984. Aquatic insect-substratum relationships. Pages 358-400 in V. H. Resh and D. M. Rosenberg, eds. The ecology of aquatic insects. Praeger Publishers, New York.##[23]Platts, W. S. 1980. A plea for fishery habitat classification. Fisheries (Bethesda)##[24]Price, D. G., and R. E. Geary, 1979, An inventory of fishery resources in the Big Sulphur Creek drainage. Pacific Gas and Electric Co., Dept. Eng. Res. 49 pp. + Appendix.##[25]Postel SL, 1998. Water for food production: will there be enough in 2025? BioScience 48: 629–637.##[26]Pyrce,R,2004. Hydrological Low Flow Indices and their Uses.WSC REPORTNo.04-2004##[27]Raleigh, R. F. Hickman, R. C. Solomon, R.C. Nelson, P. C, 1984, Habitat Suitability Information: Rainbow Trout, U.S. Fish and Wildlife Service, FWS/OBS-82/10.60, 64 pp.##[28]Raleigh, R. F., D. A. Duff, 1980, Trout stream habitat improvement: ecology and management. Pages 67-77 in W. King, ed. Proc. of Wild Trout Symp. II. Yellowstone Park, WY.##[29]Scott, W. B. Crossman, E. J, 1973, Freshwater fishes of Canada, Fish. Res. Board Can. Bull. 184, 966 pp.##[30]Shokoohi, A., M. Amini, 2013, Introducing a New Method to Determine River's Ecological Water Requirement in Comparison with Hydrological and Hydraulic Methods, Int J Environ Sci Technol, 11:747-756.##[31]Tennant, D. L, 1976, Instream Flow Regimens for Fish, Wildlife, Recreation and Related Environmental Resources, Fisheries, 1: 6-10.##[32]Tharme, R.E, 2003, A global prespective on environmental flow assessment: emerging trends in the development and application of environmental flow methodologies for rivers, River Research and Applications, 19: 397-441.##[33]Warren, C. E. 1979. Toward classification and rationale for watershed management and stream protection. Environmental Protection Agency EPA-600/3-79-059. Cincinnati, OH.##

0 بررسی تأثیر شیرابه‏های مرکز دفن زباله بر کیفیت آب‏های زیرزمینی شهرستان بجنورد با رویکرد طراحی محل دفن استاندارد و یا جایگزینی هاضم بی‏ هوازی Effect of The Landfill Leachate to quality of Groundwater of Bojnourd City With the Approach Standard Landfill Design or Replacement of Anaerobic Digester https://ije.ut.ac.ir/article_57299.html 10.22059/ije.2015.57299 0 یکی از عوامل‏ مهمی که سهم بسزایی در آلودگی منابع آب زیرزمینی دارد، دفع مواد زاید جامد و زباله‏های شهری است. در شهرستان بجنورد روزانه 200 تن زباله تولید می‏شود و این مقدار زباله سبب رهاسازی 33 میلیون لیتر شیرابه در سال می‏شود که به‌علت نبود سیستمی صحیح در دفع مواد زاید و طراحی نامناسب مراکز دفن زباله، سبب بروز نگرانی دربارۀ نفوذ هیدروکربن‏ها و فلزات سنگین به آب‏های زیرزمینی شده‏ است. در این پژوهش از 2 چاه بالادست و 2 چاه پایین‌دست محل دفن زباله نمونه‌برداری صورت گرفت. میانگین غلظت متغیرهای NH3، NO3-، PO43-، SO42-، Cl، Mg2+، K+ و Na+ در چاه‏های بالا‌دست به‌ترتیب 02/0، 27/20، 17/0، 2/141، 8/89، 52/38، 8/2 و 6/27 میلی‏گرم در لیتر و در چاه‏های پایین‌دست 08/0، 25/51، 5/0، 1/200، 2/182، 32/71، 1/7 و 8/218 میلی‏گرم در لیتر اندازه‏گیری شده است. با توجه به زیاد‌بودن غلظت آلاینده‏های NO3-، PO43-، Mg2+، K+، Na+ و TDS نسبت به میزان استاندارد، می‏توان دریافت که نفوذ شیرابه‏های زباله‏های محل دفن به آب‌های زیرزمینی این منطقه سبب آلودگی آب چاه‏های مجاور محل دفن زباله شده است. به همین‌منظور در این مقاله علاوه بر بررسی آلایندگی آب‏های زیرزمینی در شهرستان بجنورد، پیشنهاد می‌شود با طراحی و مکان‏یابی محل دفن استاندارد جدید با استفاده از منطق فازی و امتیازدهی به معیارهای اصلی، 4 مکان مناسب برای دفن مشخص شود‌ و یا از هاضم بی‏هوازی به جای دفع زباله استفاده شود تا علاوه بر واردنشدن شیرابه‏های زباله به آب‏های زیرزمینی، مقدار حدود 47 میلیون متر‌مکعب بیوگاز در سال تولید شود. 1 One of the factors that play a significant role in the contamination of ground water resources, solid waste and urban waste. 200 tons of waste is generated daily in the city Bojnourd and the amount of waste causes the release of 33 million liters of leachate per year. That the lack of proper waste disposal systems and landfills poor design caused concern about the influence of hydrocarbons and heavy metals into groundwater is has been. In this study, 2 wells upstream and 2 wells downstream in the side of landfill were sampled. The average concentration of variables NH3، NO3-، PO43-، SO42-، Cl، Mg2+، K+ و Na+ in the upstream wells Is measured respectively, 0.02, 20.27, 0.17, 141.2, 89.8, 38.52, 2.8, 27.6 mg/l and wells downstream, 08.8, 51.25, 0.5, 200.1, 182.2, 71.32, 7.1, 218.8 mg/l. Due to the high concentration of ppllutants of NO3-، PO43-، Mg2+، K+، Na+ و TDS to a standard amount can be found that Influence of waste landfill leachate to the of groundwater in the area causes contamination wells surrounding the landfill. In this paper, in addition to examining groundwater pollution in the city of Bojnourd, is recommend that to design and locate the new standard burial place by using fuzzy logic and to found fourth place with ranking criteria for burial or should be used anaerobic digestion instead of waste disposal. 301 310 احمد حاجی نژاد ahmad hajinezhad استادیار، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران ایران hajinezhad@ut.ac.ir پوریا ثروتی pooria servati دانشجوی کارشناسی ارشد، مهندسی انرژی‏های تجدیدپذیر، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران ایران pooria_servati@ut.ac.ir حسین یوسفی Hossein Yousefi استادیار، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران ایران hosseinyousefi2@ut.ac.ir آبخوان آب‏های زیرزمینی‌‌ بجنورد‌ شیرابه مراکز دفن ذوقی، محمد‌جواد؛ سعیدی، محسن؛ 1389، «میزان تأثیر رطوبت بر نرخ تولید آلاینده در لندفیل‏ها و کنترل آلاینده‏های خروجی با استفاده از سرپوش»، مجله محیط‌شناسی، شمارۀ 54، صص. 27‌ـ 34##ذوقی، محمد‌جواد؛ قویدل، آریامن؛ 1389، «کاربرد مدل HELP در تخمین میزان شیرابۀ تولیدی در دفنگاه زباله، مطالعۀ موردی محل دفن سمنان»، مجلۀ سلامت و محیط، دورۀ چهارم، شمارۀ اول، صص. 65‌ـ 76##منوری، مسعود؛ 1388، «روند تراوش شیرابۀ زباله به آب‏های زیرزمینی و روش‌های کنترل آن». مجلۀ آبوتوسعه، دورۀ سوم، شمارۀ 11، صص. 55‌ـ 65##عبدلی، محمد؛ مدیریتموادزایدجام، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، کتاب، 1372.##معاونت برنامه‏ریزی استانداری خراسان شمالی، دفتر آمار و اطلاعات، سالنامۀ آماری استان خراسان شمالی، بجنورد، 1393##وطن‏پرست، مهدی؛ رضایی، حمیده؛ 1391، «مکان‏یابی محل دفن پسماندهای شهری بجنورد با استفاده از GIS و روش فازی»، اولین همایش بین‏المللی مدیریت پسماند، اردیبهشت، مشهد، ایران##حیدرزاده، نیما؛ معیارهای مکان‏یابی محل دفن مواد زاید جامد شهری، تهران، انتشارات سازمان شهرداری‏های کشور، 1382.##جعفرزاده حقیقی‏فرد، نعمت‌الله؛ یغماییان، کامران؛ مدیریت جامع پسماند، چوبانگلوس، جورج، تیسن، هیلاری، ویجل، ساموئل، انتشارات خانیران، 1388.##معاونت محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست، راهنمای فنی دفع مواد زاید خطرناک، انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست، 1378.##وحیدیان، علی؛ طارقیان، حامدرضا؛ مقدمه‏ای بر منطق فازی برای کاربردهای عملی، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، 1386.##Gottschall, N; Edwards, M; Topp, E; Bolton, P and et.(2009), Nitrogen, phosphorus, and bacteria tile and groundwater quality following direct injection of dewatered municipal biosolids into soil, J Environ Qual (38) (3): 1066-75## J. Wagner, B. Bilitewski,(2009), The temporary storage of municipal solid waste Recommendations for a safe operation of interim storage facilities, Waste Management, (29)(5):1693-1701## EUWID, 2007. Federal Ministry for the Environment, Nature Conservation and Nuclear Safety disbelieves predicted overcapacities on the waste market. EUWID 40/2007. Page 21.##T.H.Christensen, R. Cossu (1992), Landfilling of waste: Leachate, , ELSEVIER SCIENCE Publishers,UK##Fernando T. Wakidaand, David N. Lerner, (2005)” Non-agricultural sources of groundwater nitrate: a review and case study”, (39) (1):3-16##M.O.Looser, M.Parriaux, M.Benismon, (1999), Landfill underground pollution detection and characterization using inorganic traces, Water research, (33) (17):3609-3616##M. El-Fadel, E. Bou-Zeid, W. Chahine, B. Alayli, Temporal variation of leachate quality from pre-sorted and baled municipal solid waste with high organic and moisture content, Waste Manag. 11 (1001) 129–181.##

0 بهینه‏ سازی مدل دراستیک با استفاده از ماشین بردار پشتیبان و شبکۀ عصبی مصنوعی به‌منظور ارزیابی آسیب ‏پذیری ذاتی آبخوان دشت اردبیل Optimization of DRASTIC Model by Support Vector Machine and Artificial Neural Network for Evaluating of Intrinsic Vulnerability of Ardabil Plain Aquifer https://ije.ut.ac.ir/article_57300.html 10.22059/ije.2015.57300 0 با توجه به افزایش جمعیت و توسعۀ کشاورزی در دشت اردبیل، ارزیابی آسیب‏پذیری آبخوان این دشت برای مدیریت منابع آب زیرزمینی و جلوگیری از آلودگی آب‏های زیرزمینی ضروری است. در این پژوهش آسیب‏پذیری آبخوان دشت اردبیل در برابر آلودگی با استفاده از روش دراستیک بررسی شد. در مدل دراستیک هفت پارامتر مؤثر در آسیب‏پذیری شامل عمق آب زیرزمینی، تغذیۀ خالص، محیط آبخوان، محیط خاک، توپوگرافی، محیط غیر‌اشباع و هدایت هیدرولیکی، به‌صورت هفت لایۀ رستری با مقیاس 30000: 1 تهیه شد و بعد از رتبه‏دهی و وزن‏دهی شاخص دراستیک محاسبه شد که برای دشت اردبیل بین 82 تا 151 به‌دست آمد. سپس به‌منظور بهینه‏سازی مدل دراستیک از مدل ماشین بردار پشتیبان، شبکۀ عصبی پیشرو و شبکۀ عصبی برگشتی استفاده شد تا بدین‌طریق بتوان به نتایج دقیق‏تری از ارزیابی آسیب‏پذیری دست یافت. به این منظور پارامترهای دراستیک به‌عنوان ورودی مدل و شاخص دراستیک به‌عنوان خروجی مدل تعریف شدند و مقادیر نیترات مربوطه به 2 دستۀ آموزش و آزمون تقسیم شد. شاخص دراستیک مربوط به مرحلۀ آموزش با مقادیر نیترات مربوط تصحیح شد و بعد از آموزش مدل، در مرحلۀ آزمون نتایج مدل‏ها با استفاده از مقادیر نیترات ارزیابی شد. نتایج نشان داد که هر سه مدل هوش مصنوعی توانایی زیادی در ارزیابی آسیب‏پذیری آبخوان دارند، اما در این بین، مدل ماشین بردار پشتیبان در مرحلۀ آزمون برای هر سه قسمت شرقی، غربی و جنوبی دشت با کمترین مقدار RMSE به‌ترتیب 74/6، 93/3 و 78/3 و بیشترین مقدار R2 به‌ترتیب 73/0، 79/0 و 72/0نتایج بهتری را در‌بر‌داشت. بر‌اساس این مدل، قسمت‏های شمالی و غربی دشت پتانسیل آلودگی بالایی دارد و باید محافظت بیشتری از این مناطق صورت گیرد. 1 With respect to population growth and agricultural development in Ardabil Plain, vulnerability assessment of the plain aquifer is necessary for management of groundwater resources and the prevention of groundwater contamination. In this study, vulnerability of Ardabil plain aquifer to pollution was evaluated by DRASTIC method. DRASTIC model was prepared by seven effective parameters on vulnerability, including groundwater depth, net recharge, aquifer media, soil media, topography, impact of vadose zone, and hydraulic conductivity as seven raster layers at 1:30000 scales. Then DRASTIC index was calculated after ranking and weighting that it was obtained 82 to 151 for Ardabil plain. The support vector machine (SVM), feedforward network (FFN) and recurrent neural network (RNN) models were adapted for optimizing the DRASTIC model to obtain the most accurate results of vulnerability evaluation. For this purpose, the DRASTIC parameters and the vulnerability index were defined as inputs data and output data respectively for models, and nitrate concentration data were divided in two categories for training and testing.DRASTIC index in training step was corrected by the related nitrate concentration, and after model training, the output of model in test step was verified by the nitrate concentration. The results show that 3 models of artificial intelligence are able to assessment of aquifer vulnerability, but the Support vector machine (SVM) with the least value of RMSE for all Eastern, Western and Southern parts of the plain is 6.74, 3.93 and 3.78, respectively and the highest value of R2 is 0.73, 0.79 and 0.72, respectively had the best results in the test step.According to this model, the northern and western parts of the plain are classified as high pollution potential areas and should be more protection of these areas. 311 324 مریم قره خانی Maryam Gharekhani دانشجوی کارشناسی ارشد هیدروژئولوژی، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز ایران gharekhani_m@yahoo.com عطا الله ندیری Ata Allah Nadiri استادیار گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز ایران nadiri@tabrizu.ac.ir اصغر اصغری مقدم Asghar Asghari Moghaddam استاد گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز ایران mogaddam@tabrizu.ac.ir فریبا صادقی اقدم Fariba Sadeghi Aghdam دانشجوی دکتری هیدروژئولوژی، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز ایران fariba.sadeghi.aghdam@gmail.com آسیب‏ پذیری آبخوان دشت اردبیل‌ ماشین بردار پشتیبان‌ مدل دراستیک هوش مصنوعی.‌ 1[. فرج‏زادۀ اصل، منوچهر؛ محمدی، عثمان؛ 1390، «پهنه‏بندی آسیب‏پذیری آب‏های زیرزمینی با کمک الگوریتم‏های فازی عصبی (مطالعۀ موردی: استان زنجان)»، سنجش از دور و GIS ایران، سال سوم، شمارۀ اول، ص 1-18.##]2[. کرد، مهدی؛ 1393، «مدل‌سازی عددی آبخوان دشت اردبیل و مدیریت آن با استفاده از بهینه‏سازی برداشت آن»، رساله دکتری، دانشگاه تبریز.##]3[. ندیری، عطاالله؛ 1392، «مقایسه کارایی مدل‌های عددی و هوش مصنوعی در مدیریت آبخوان‌ها (مطالعۀ موردی: دشت تسوج)»، رسالۀ دکتری، دانشگاه تبریز.##[4]. Al-Abadi, Alaa M; Al-Shamma’a, Ayser M; Aljabbari, Mukdad H; 2014, A GIS-based DRASTIC model for assessing intrinsic groundwater vulnerability in northeastern Missan governorate, southern Iraq, Appl Water Sci.##[5]. Aller, Linda; Bennett, Truman; Lehr, Jay.H; Petty, Rebecca.; and Hackett, Glen;1987, DRASTIC: A Standardized System for Evaluating Ground Water Pollution Potential Using Hydrogeologic Settings, EPA 600/2-87-035. U.S. Environmental Protection Agency, Ada, Oklahoma.##[6]. Antonakos, Andreas.K; and Lambrakis, Nikolaos. I; 2007, Development and testing of three hybrid methods for the assessment of aquifer vulnerability to nitrates based on the drastic model, an example from NE Korinthia, Greece, Journal of Hydrology, pp. 288– 304.##[7]. ASCE Task Committee on Application of Artificial Neural Networks in Hydrology, 2000, Artificial neural network in hydrology, part I and II. J. Hydrol. Eng., 5(2), pp. 115-137.##[8]. Asefa, Tirusew; Kemblowski, Mariush; McKee,Mac; Khalil, Abedalrazq; 2006, Multi-time scale stream flow predictions: The support vector machines approach, Journal of Hydrology, 318, pp. 7–16.##[9]. Babiker,Insaf, S; Mohamed, Mohamed, A.A; Tetsuya, Hiyama;and Kikuo, Kato; 2005, A GIS-basedDRASTIC model for assessing aquifer vulnerability in KakamigaharaHeights, Gifu Prefecture, central Japan, Sci Total Environ, vol 354, pp.127–140.##[10]. Barzegar, Rahim; Asghari Moghaddam, Asghar; Baghban, Hamed; 2015, A supervised committee machine artificial intelligent for improving DRASTIC method to assess groundwater contamination risk: a case study from Tabriz plain aquifer, Iran, Stoch Environ Res Risk Assess.##[11]. Behzad, Mohsen; Asghari, Keyvan; and Coppola, Jr,Emery.A; 2010, Comparative Study of SVMs and ANNs in Aquifer Water Level Prediction. J. Comput. Civ. Eng, vol 24, pp. 408-413.##[12]. Chen, Bo.Juen; Chang, Ming.Wei; and Lin, Chih.Jen;2004, Load forecasting using Support Vector Machines: A study on EUNITE Competition 2001, IEEE Transactions on Power Systems, 19(4) ,pp. 1821–1830.##[13]. Chitsazan, Nima ; Nadiri, Ata Allah; Tsai, Frank, T-C, 2015, Prediction and structural uncertainty analyses of artificial neural networks using hierarchical Bayesian model averaging, Journal of Hydrology, 528, pp. 52-62.##[14]. Cortes, Corinna; and Vapnik, Vladimir; 1995, Support-vector networks. Machine learning, 20: 3, pp. 273-297.##[15]. Cristianini, Nello; and Shawe-Taylor, John; 2000, An Introduction to Support VectorMachines. Cambridge University Press, New York, USA.##[16]. Dibike, Yonas, B; Velickov, Slavco; Solomatine, Dimitri; and Abbot, Michael, B; 2001, ModelInduction with Support Vector Machines-Introduction and Applications. J. Comp. Civil Engin. ASCE, vol 15, pp. 208-216.##[17]. Dixon, Barnali; 2005a, Applicability of neuro-fuzzy techniques in predicting ground-water vulnerability: a GIS-based sensitivity analysis, Journal of Hydrology, vol 309, pp. 17-38.##[18]. Dixon, Barnali; 2009, A case study using support vector machines, neural networks and logistic regression in a GIS to identify wells contaminated with nitrate-N, Hydrogeology Journal, vol 17, pp. 1507–1520.##[19]. Fausett, Laurene; 1994, Fundamentals of neural network. Prentice Hall, Englewood Cliffs, N. J. 461 Pages.##[20]. Fijani, Elham; Nadiri, Ata. Allah; Asghari, Moghaddam, Asghar; Tsai, Frank, T-C; and Dixon, Barnali; 2013, Optimization of DRASTIC Method by Supervised Committee Machine Artificial Intelligence to Assess Groundwater Vulnerability for Maragheh-Bonab Plain Aquifer, Iran, Journal of hydrology, vol 530, pp. 89-100.##[21]. Haykin, Simon; 1994, Neural networks: a comprehensive foundation,Macmillan College Publishing, New York.##[22]. Hong, Wei, Chiang; 2011, Traffic flow forecasting by seasonal SVR with chaotic simulated annealing algorithm, Neurocomputing, Vol 74, pp. 2096-2107.##[23]. Jovanovic, N. Z; Adams S; Thomas A; Fey M; Beekman H. E; Campbell R; Saayman I; Conrad J; 2006, Improved DRASTIC method for assessment of groundwater vulnerability to generic aqueousphase contaminants, WIT Transactions on Ecology and the Environment, Vol 92, waste Management and the Environment III, pp. 393–402.##[24]. McCulloch, Warren, S; Pitts, Walter; 1943, A logic calculus of the ideas immanent in nervousactivity. Bulletin of Mathematical Biophysics, vol 5, pp. 115-133.##[25]. McLay, C.D.A., Dragten, R., Sparling, G., and Selvarajah, N., 2001, Predicting groundwater nitrate concentrations in a region of mixed agricultural land use: a comparison of three approaches, Environmental Pollutants, vol 115, pp. 191-204.##[26]. Mohammadi, Kourosh; Niknam, Ramin;and Majd, Vahid, Johari; 2009, Aquifer vulnerability assessment using GIS and fuzzy system: a case study in Tehran-Karaj aquifer, Iran, Environ Geol, vol 58, pp.437–446.##[27]. Mousavi, S.F. Amiri, M.J. Gohari, A.R. and Afyuni, M. 2011, Estimation of Nitrate Concentration Using Fuzzy Regression Method and Support Vector Machines, World Applied Sciences Journal, 12 (6), pp. 774-782.##[28]. Nadiri, Ata Allah; Fijani, Elham; Asghari Moghaddam, Asghar; 2013, Supervised committee machine with artificial intelligence for prediction of fluoride concentration, IWA Publishing.##[29]. Panagopoulos, George; Antonakos, Andreas; and Lambrakis, Nicolaos; 2005, Optimization of DRASTIC model for groundwater vulnerability assessment, by the use of simple statistical methods and GIS, Hydrogeology Journal.##[30]. Raghavendra, Sujay; and Chandra, Deka, Paresh; 2014, Support vector machine applications in the field of hydrology: A review, Elsevier, Applied Soft Computing,vol 19, pp. 372-386.##[31]. Secunda, S., Collin, M.L., and Melloul, A.J., 1998, Groundwater vulnerability assessment using a composite model combining DRASTIC with extensive agricultural land use in Israel’s Sharon region, Journal of Environmental Management, vol 54, pp. 39-57.##[32]. Seifi, Akram; 2010, Developing of expert system to prediction of dailyevapotranspiration by support vector machine and compare results to ANN,ANFIS and experimental method. M.Sc. Thesis, Department of WaterEngineering, Tarbiat Modarres University, Tehran, Iran (In Persian).##[33]. Shabri, Ani; and Suhartono; 2012, Streamflow forecasting using least-squares support vector machines, Hydrological Sciences journal, 57(7), pp. 1275-1293.##[34]. Suykens, Johan, A, K; Van, Gestel, Tony; Brabanter, Jos, De; De, Moor, Bart; Vandewalle, Joos; 2002, in:Least Squares Support Vector Machines, World Scientific Publishing, Singapore.##[35]. Tayfur, Gokmen; Nadiri, Ata Allah; Asghari Moghaddam, Asghar; 2014, Supervised intelligent committee machine method for hydraulic conductivity estimation, Water resources management, 28 (4), pp. 1173-1184.##[36]. Vrba, Jiri; and Zoporozec, Alexander; 1994, Guidebook on mapping groundwater vulnerability, International Contributions to Hydrogeology, Verlag Heinz Heise GmbH and Co, KG.##[37]. Yin, Jiajian;2011, LogP prediction for blocked tripeptides with amino acids descriptors (HMLP) by multiple linear regression and support vector regression, Procedia Environmental Sciences, vol 8, pp. 173–178.##

0 تأثیر عوامل اقلیمی و زمین‏ شناسی بر کمّیت و کیفیت منابع آب زیرزمینی دشت مه‏ ولات The Effect of Climatic and Geology Parameters on Groundwater Resources Quantitative and Qualitative (Case Study: Mahvelat) https://ije.ut.ac.ir/article_57301.html 10.22059/ije.2015.57301 0 به‏منظور بررسی کمّیت و کیفیت آب زیرزمینی دشت مه‏ولات با استفاده از داده‏های سطح آب، هدایت الکتریکی و غلظت کل نمک‏های محلول نقشۀ نوسانات سطح آب زیرزمینی و متغیرهای کیفی یادشده در سه دورۀ آماری 1380، 1386 و 1391در محیط نرم‌افزار Arc GIS9.3، با روش زمین‏آماری تهیه شد. در مرحلۀ دوم برای تعیین عوامل مؤثر بر تغییرات کمّی و کیفی آب زیرزمینی به بررسی عواملی همچون کاهش میزان بارش و خشکسالی‏ها (با استفاده از نمودار شاخص بارش استاندارد)، شرایط زمین‏شناسی، رسوب‏شناسی (با ترسیم نقشۀ زمین‏شناسی منطقۀ مطالعاتی) و پیشروی جبهه‏های آب شور از کویرهای مجاور پرداخته شد. نتایج حاصل از تهیۀ نقشه‏های پهنه‏بندی مکانی کمّیت و کیفیت آب زیرزمینی نشان داد که سطح آب در بخش اعظمی از منطقه افت داشته است و دربارۀ متغیرهای هیدروشیمی آب زیرزمینی نیز مشخص شد که در طول دورۀ آماری بیشترین تمرکز متغیرهای یادشده در خروجی منطقه در بخش‏های غرب و جنوب ‏غرب محدوده قرار داشته و روند تغییرات به‏طور معمول تا انتهای دورۀ آماری افزایشی و رو به حالت شوری بوده است. نتایج مؤثر تغییرات کمّی و کیفی آب‌های زیرزمینی نشان داد که روند رو به رشد تعداد چاه‏های بهره‏برداری از راه‌های مختلف همچون افزایش اراضی باغی (به‏خصوص پسته‏کاری) و در کنار آن کاهش بارش و خشکسالی‏های اخیر، سبب افت سطح آب زیرزمینی در منطقه شده است که به‏دنبال آن پیشروی جبهه‏های آب شور از کویرهای مجاور در جنوب و غرب منطقۀ مطالعاتی را از طریق مسیل‏ها و کانال‏ها تحت تأثیر قرار می‌دهد و کیفیت آن‏ها کاهش می‏یابد. از طرفی این پهنه‏ها از نظر کیفی با توجه به دانه‏ریز بودن رسوبات و وجود املاح فراوان و رسوبات تبخیری بی‌شک سبب کاهش نفوذ و تغذیه از سطح سفرۀ آب زیرزمینی می‏شود. که در صورت ادامۀ این روند و انجام‌ندادن اقدامات جدی و عملی برای کاهش برداشت‏های بی‏رویه و به تعادل رساندن سفرۀ آب زیرزمینی، در آینده‏ای نه‌چندان دور علاوه بر ایجاد و تشدید آثار نامطلوب زیست‌محیطی، شاهد آسیب شدید به کشاورزی منطقه خواهیم بود. 1 This research was conducted in order to study the effect of climate and geology factors on groundwater sources in Mahvelat plain. In order to study the groundwater quality and quantity considering groundwater resources including wells and qanats; using groundwater surface, Electric Conduction (EC) and the Total Density Solution (TDS), the maps of groundwater surface fluctuation and quality parameters were prepared by geostatistical methods in ArcGIS 9.3 software environment. At second phase for determination the causes of changes in groundwater quality and quantity, factors such as reduced rainfall and droughts (Standardized Precipitation Index (SPI) was used), geology, sedimentology (The geology maps were provided), stick up saltwater front from adjacent desert area were studied. The results zoning maps of groundwater quality and quantity showed that water level has been decreased in most part of the study area. Studding hydro-chemical parameters showed that the highest concentration of the mentioned parameters was at output of area in the west and southwest. Changing procedure of water quality was rising and toward salinity until the end of the period. The results of water quantitative and qualitative parameters showed that increase of exploitation wells in different ways, such as increasing land for gardening (especially pistachio), rainfall decrease and drought have caused decline in groundwater level and that followed with progress of saltwater fronts from neighboring deserts in the south and west of the studied area through rivers and cables affected and decreases its quality. However, these zones in terms of qualitatively causes influence decrease and feeding of ground water level because have fine grained sediments and the presence of abundant salt and evaporite deposits. If this trend continues, in near future in addition to the development and exacerbation of adverse environmental effect we will see severe damage to agriculture because of lack of serious and practical activities for decrease indiscriminate harvesting and lack of water table balance. 325 336 هانیه نجف زاده Hanieh Najafzadeh کارشناس ارشد بیابان‏زدایی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران ایران najafzadeh@ut.ac.ir غلامرضا زهتابیان Ghlamreza Zehtabian استاد، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران ایران ghzehtab@ut.ac.ir حسن خسروی Hassan Khosravi استادیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران ایران hakhosravi@ut.ac.ir علی گلکاریان Ali Golkarian استادیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه فردوسی مشهد ایران golkarian@ferdowsi.um.ac.ir آب شور ‏ پهنه‏بندی‌ خشکسالی سازند متغیر‌ آباده، محمود؛ اونق، مجید؛ مساعدی، ابولفضل. 1385. «بررسی اثر افت سطح ایستابی در شوری آب زیرزمینی منطقۀ زیدآباد سیرجان». مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی. 13 (2).##اسلامیان، سید سعید؛ ناصری، محمد. 1388. «بررسی دوره‏های ترسالی و خشکسالی و اثرات آن بر تغییرات منابع آب حوضۀ آبخیز دشت بوئین‌زهرا». مجله علوم جغرافیایی و محیط ‏زیست. (33): 30-25.##ارجمندی، رضا. 1378. «تعیین عوامل مؤثر در شور‌شدن خاک‏های دشت گرمسار». پایانامۀ کارشناسی ارشد. دانشکدۀ منابع طبیعی کرج، دانشگاه تهران، ص 93.##اکرامی، محمد؛ شریفی، ذبیح‌اله؛ ملکی‌نژاد، حسین. 1390. «بررسی روند تغییرات کیفی و کمّی منابع آب زیرزمینی دشت یزد‌ـ اردکان در دهۀ 1379‌ـ 1388». فصلنامۀ دانشکدۀ بهداشت یزد، 10 (2): 91-82.##تولایی‏نژاد، محمود؛ میری، علی؛ پورزنگنه، مهدی؛ کاظمی، رضا. 1385. «ارزیابی بیلان کمّی و کیفی منابع آب زیرزمینی دشت اندیمشک». اولین همایش منطقه‏ای بهره‏برداری بهینه از منابع آب حوضه‏های کارون و زاینده‏رود. صص 1818-1810.##رستمی زرین‏آبادی، امیر؛ کرمی، غلامرضا. 1390. «ارزیابی نقش عوامل زمین‏شناسی و فعالیت‏های کشاورزی در تعیین کیفیت آب‏های زیرزمینی دشت رومشگان، ایران».##زهتابیان، غلامرضا؛ خسروی، حسن؛ مسعودی، ریحانه. 1393. مدل‏های ارزیابی بیابان‏زایی (معیارها و شاخص‏ها). انتشارات دانشگاه تهران. 257ص.##زهتابیان، غلامرضا؛ جانفزا، عنایت‌الله.؛ عسگری، محمدحسین؛ نعمت‏الهی، محمدجواد. 1389. «مدلسازی تغییرات مکانی برخی متغیرهای کمی و کیفی آب زیرزمینی (مطالعۀ موردی: دشت گرمسار)». مجله تحقیقات مرتع و بیابان ایران. 17: 73-61.##زهتابیان، غلامرضا. 1383. «بررسی آب زیرزمینی دشت ورامین جهت استفاده از آبیاری اراضی کشاورزی»، نشریه پژوهش‏های جغرافیایی، 48: 102-91.## زهتابیان، غلامرضا؛ سرابیان، لیلی. 1383. بررسی علل شور‌شدن آب و خاک در دشت گنبد‌ـ آلاگل، بیابان، جلد 9 (2): 181-169.##شاهی دشت، علیرضا؛ عباس‌نژاد، احمد. 1389. «ارزیابی اثرات زیست‌محیطی افت سطح آب‏های زیرزمینی در دشت زرند و ارائۀ راهکارهای مدیریتی»، مجله پژوهشآبایران، 4 (7): ١٢٤-١١٩.##شکیبا، علیرضا؛ میرباقری، بابک؛ خیری، افسانه. 1389. «تجزیه و تحلیل خشکسالی با شاخص SPI و تأثیر آن بر منابع آب زیرزمینی در شرق کرمانشاه». مجله جغرافیا. شماره 25: 124-105.##عزیزی، قاسم. 1382. «ارتباط خشکسالی‏های اخیر و منابع آب زیرزمینی در دشت قزوین»، مجله پژوهشی جغرافیایی، 46: 143-131.##کرمی، فریبا. 1390، «بررسی تغییرات شوری منابع آب زیرزمینی در دشت سراب»، نشریه جغرافیا و برنامه‏ریزی، 16 (38): 122-101.##مهدوی، محمد. 1381. هیدرولوژی کاربردی. جلد اول. چاپ چهارم. انتشارات دانشگاه تهران.##نادریان فر، محمد. 1389. «بررسی روند تغییرات متغیرهای کمّی و کیفی آب زیرزمینی تحت شرایط اقلیمی مختلف». پایان‏نامۀ جهت دریافت درجۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه فردوسی. دانشکدۀ کشاورزی (گروه مهندسی آب).##ولایتی، سعداله. 1381. «تأثیر برداشت آب از چاه‏ها در شور‌شدن آبخوان دشت جنگل (تربت حیدریه)». فصلنامه تحقیقات جغرافیایی،67: 106-91.##یاسمنی، سمانه. 1391. «بررسی اثرات خشکسالی و برداشت بر منابع آب زیرزمینی دشت تربت‏جام‌ـ فریمان». پایان‏نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه فردوسی. دانشکده علوم (هیدروژئولوژی).##Dent, D., 2007, Environment Geophysics Mapping Salinity and Water Resources”, International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, 9, 130-136.##Hsu, K.C., Wang, C.H., Chen, K.C., Chen, C.T., and Ma, K.W. 2007. Climate induced hydrological impacts on the groundwater system of the Pingtung Plain,Taiwan. Hydrogeol. J. 5: 903-913.##Khan, S., Gabriel, H.F., Rana, T. 2002. “Standard precipitation index to track drought and assess impact of rainfall on water tables in irrigation areas”, Irrigation Drainage System 22, 153-122.##Lee J.J, Jang C.H, Wang S.W. and Liu, C.W. 2007. Evaluation of potential health risk of arsenic-affected ground water using indicator kriging and does response model. Science of the Total Environment, 384(1-3):151-62.##Panda D.K, Mishra A., Jena S. K., James B.K., Kumar A., 2002. “The Influence of Drought and Anthropogenic Effects on Groundwater Levels in Orissa, India, Journal of Hydrology, Vol. 343, 140-153.##Pulido Bosch, A.F.,Sanchez Martos, J.,Martinez, V., and Naavarrete, F1.1992. Groundwater problem in a Semiarid Area. Environ. Geol. Water Sci. 20(3) p: 195-204.##Shahid, Sh., and M. K. Hazarika. 2010. Groundwater Drought in the Northwestern District of Bangladesh. Water Resour.Manage. 24(10): 1989-2006.##Villholth K.G., Tøttrup C., Stendel M., Maherry A., 2013. “Integrated mapping of groundwater drought risk in the Southern African Development Community (SADC) region”, Hydrogeology Journal, 21(4): 863-885 DOI 10.1002/s10040-013-0362-1.##

0 مدیریت و پهنه‏بندی خشکسالی با استفاده از شاخص‏های SPI و RDI (مطالعۀ موردی: استان مرکزی) Drought Modeling and Management Using SPIand RDI Indexes (Case study: Markazi provin https://ije.ut.ac.ir/article_57302.html 10.22059/ije.2015.57302 0 خشکسالی، کمبود رطوبت مستمر و غیر‌طبیعی تعریف‌ شده است و پدیده‏ای اجتناب‏ناپذیر به‌شمار می‌رود که بیشتر نقاط جهان با آن روبه‏روست. خشکسالی یکی از بلایای طبیعی است که خسار‌ت‌های فراوانی‌ به انسان و اکوسیستم‏های طبیعی وارد می‏آورد. در خشکسالی چهار ویژگی عمده مطالعه می‌شود که عبارت‌اند از شدت، مدت، فراوانی و گسترۀ خشکسالی که هدف از این تحقیق، تعیین شدت و مدت و گسترۀ خشکسالی در استان مرکزی است. به‌منظور بررسی و پهنه‏بندی خشکسالی، شاخص‏های متنوعی ابداع شده است؛ یکی از آن‏ها، شاخص بارش استاندارد ‌و دیگری شاخص خشکسالی احیائی است. برای بررسی از 10 ایستگاه سینوپتیک با طول دورۀ آماری مشترک 13ساله (1379‌ـ 1392) در مقیاس زمانی ماهانه استفاده شد. پس از محاسبۀ شاخص‏ها توسط نرم‌افزار drinc، نقشه‌های پهنه‌بندی خشکسالی به‌طور مجزا برای منطقه توسط Arc GIS تهیه شد؛ ایستگاه آشتیان بیشترین شدت خشکسالی را در سال آبی 1386‌ـ 1387 و منطقۀ مربوط به ایستگاه کمیجان کمترین خشکسالی را در سال 1386‌ـ 1387 آبی داشتند. نقشۀ خشکسالی استان مرکزی با استفاده از شاخص بارش استاندارد و شاخص خشکسالی احیایی آسیب‏پذیری مناطق دشت در زمان وقوع خشکسالی را نشان می‏دهد. این مناطق در بخش مرکزی و غربی دشت واقع شده‏اند که در این میان شهرهای اراک، کمیجان و شازند ریسک‏پذیری شایان توجهی دارند. 1 Drought is defined as the continuous and abnormal moisture deficiency and phenomenon is unavoidable that most parts of the world are facing. Drought is a natural hazard that creates a lot of damages to human health and natural ecosystems.In every drought study four main characteristics are considered: severity, duration, frequency or return period and areal extent. The objective of this study was to analyze these characteristics of drought and to use them in plotting drought maps over the Markazi province. To study the drought andmodeling, deferent indexes has been invented, an index is the Standardized Precipitation Index and one index is Reconnaissance Drought Index. To review the 10 synoptic stations with the same period of 13 years (1379-1392) at the monthly time scale was used.Theindexs is calculated by the software drinc, zoning maps of drought in a separate area is provided by the Arc GIS.The most severe drought in Ashtian station in year of blue of 87-86 and lowest drought in Station Komijan in year of blue 87-86 be seen.Drought map of the Markazi province using the Standardized Precipitation Index and Reconnaissance Drought Indexof lowland areas during the drought shows. These areas are located in the central and western plains, among which in Arak, Komijan and Shazand are whittherisk of drought. 337 344 حسین یوسفی Hossein Yousefi استادیار دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران ایران hosseinyousefi@ut.ac.ir احمد نوحه گر Ahmad Nohegar استاد دانشکدۀ محیط زیست، دانشگاه تهران ایران nohegar@ut.ac.ir زهرا خسروی Zahra Khosravi . دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی طبیعت، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران ایران zahra.khosravi@ut.ac.ir مسعوده عزیز آبادی فراهانی Masude Azizabadi Farahani . دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شهید باهنرکرمان ایران mas_farahani66@yahoo.com پهنه‏ بندی خشکسالی شاخص بارش استاندارد‏ شاخص خشکسالی احیایی نرم‌افزار drinc Arc GIS انصاری، حسین، داوری، کامران،1386، «پهنه‌بندی دوره‏های خشکسالی با استفاده از شاخص بارندگی استاندارد در محیط جی ای اس، (استان خراسان)»، نشریۀ پژوهش‏های جغرافیایی مؤسسۀ جغرافیایی دانشگاه تهران، شمارۀ 108 :60-97.##بذر‌افشان، جواد، 1381، «مطالعۀ برخی از شاخص‏های خشکسالی هواشناسی در چند نمونۀ اقلیمی ایران»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.##حسنی پاک، علی‌اصغر، 1377، زمین آمار، انتشارات دانشگاه تهران.##کردوانی، پرویز، 1380، خشکسالی و راه‏های مقابله با آن در ایران، انتشارات دانشگاه تهران.##وفا‌خواه، مهدی، رجبی، منصور، 1384، «کار‌ایی نمایه‏های خشکسالی هواشناسی برای پایش و ارزیابی خشکسالی‏های حوضۀ آبخیز دریاچه‏های بختگان، طشک و مهارلو»، نشریة بیابان، شمارۀ 10: 369-382.##Davis, J.C. 1973, "Statistics and Data Analysis in Geology". John Wiley and Sons, London.##Palmer, W.C. 1965, "Meteorological Drought". U.S, Weather Bureau Technical.paper, 45, 1-58.##Weber, D., England, E. 1992, "Evaluation andComparison of spatial Interpolations".Mathematical Geology, Vol, 24, PP: 381-391.##Wilhite, D. A., and M. H. Glantz, 1985, "Understanding the drought phenomenon". The role of definitions, Water International, 10, 111-120. 4. عساکره، حسین، 1387، «کاربرد کریجینگ در میان‏یابی بارش»، جغرافیا و توسعه، شمارة 12:25-42##

0 چکیده های انگلیسی English Abstracts https://ije.ut.ac.ir/article_59961.html 10.22059/ije.2015.59961 0 1 - 1 9