اکوهیدرولوژی

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

اکوهیدرولوژی

2423-6098

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

166

10.22059/ije.2015.57294

اکوهیدرولوژی

ارزیابی تأثیر عملیات مکانیکی بر پهنه‌بندی خصوصیات هیدرودینامیکی سیل

ارزیابی تاثیر عملیات مکانیکی بر روی پهنه بندی خصوصیات هیدرودینامیکی سیل

نوری

حمید

. استادیار، گروه منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ایران

ایلدرومی

علی رضا

دانشیار، گروه منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ایران

سپهری

مهدی

مربی، گروه منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ایران

سپهری

نبی الله

مربی، گروه آبیاری و زهکشی، دانشگاه بوعلی سینا، ایران

آرتیمانی

محمد مهدی

مربی، گروه منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، ایران

23 09 2015

2 3 245 252 12 08 2015 12 10 2015

2015

https://ije.ut.ac.ir/article_57294.html

سیل یکی از بلایای طبیعی است که به خودی خود به‌وجود نمی‏آید، بلکه اغلب، چگونگی تغییر کاربری اراضی موجب بروز آن می‏شود و هرساله خسارت‌های جانی و مالی فراوانی ‌ایجاد می‌کند. در این مطالعه در حوضة گنبدچای برای بررسی تأثیر عملیات مکانیکی آبخیزداری بر پهنه‌بندی سیل، ابتدا با استفاده از روش فازی‌سازی و AHP و ترکیب چهار نقشۀ شیب، ارتفاع، کاربری اراضی و نفوذپذیری نقشۀ پایه تهیه شد و در قدم بعدی با تعیین جانمایی عملیات مکانیکی و تفکیک‌بندی این عملیات بر اساس ارتفاع سدها و تعیین دامنۀ تأثیر هر یک از این عملیات مکانیکی با استفاده از خطوط تراز ارتفاعی، نقشۀ مربوط به دامنۀ تأثیر عملیات آبخیزداری تهیه شد. در‌نهایت با تلفیق نقشۀ مربوط به دامنۀ تأثیر عملیات آبخیزداری با نقشۀ پایه به بررسی پهنه‌بندی سیل در منطقۀ ‌مطالعه‌شده پرداخته شد. نتایج گرچه تأثیر مثبت حدود‌ 9 درصدی عملیات آبخیزداری را بر کاهش خطرات ناشی از سیل نشان می‌دهد، این نتایج در صورت پراکنده بودن مناسب این عملیات و تعداد کافی می‌توانست تأثیر بیشتری از خود نشان دهد. ‌

بهنه‌بندی سیل‌ عملیات مکانیکی فازی‌سازی‌ گنبد چای AHP

امینی، عطا؛ روغنی، محمد، 1392، «اثرات سازه‌های مکانیکی بر ذخیرۀ رواناب‌ها در حوضۀ گاودره استان کردستان». فصلنامۀ علمی‌ـ پژوهشی فضای جغرافیایی. سال چهاردهم. شمارۀ 47 : 145-162.

ثروتی، محمدرضا؛ احمدی، محمود؛ نصرتی، کاظم؛ مزبانی، مهدی، 1392، پهنه‌بندی پتانسیل سیل‌خیزی حوضۀ آبخیز سرآب دره‌شهر. جغرافیا (فصلنامۀ علمی‌ـ پژوهشی انجمن جغرافیای ایران)، دورۀ جدید، سال یازدهم، شمارۀ 36، صص 55-77.

روغنی، محمد؛1391، «بررسی نقش عملیات مکانیکی آبخیزداری در کنترل رواناب حوضۀ آبخیز زاینده‌رود: مطالعۀ موردی در حوضۀ آبخیز حیدری»، مهندسی آبیاری و آب، شمارۀ 7: 23-11.

سلطانی، محبوبه؛ 1389، «ارزیابی اقدامات آبخیزداری بر سیل‌خیزی با استفاده از مدل HECHMS (‌مطالعۀ موردی: حوضۀ آبخیز منشاد»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه منابع طبیعی و کویر‌شناسی، دانشگاه یزد.

کرم، امیر؛ درخشان، فرزانه، 1391، «پهنه‌بندی سیل‌خیزی، برآورد سیلاب و ارزیابی کارایی کانال‌های دفع آب‌های سطحی در حوضه‌های شهری (مطالعۀ موردی: حوضۀ آبشوران در کرمانشاه)»، شماره 16: 54-37.

مظفری، غلامعلی؛ 1389. هیدرولوژی شهری، انتشارات دانشگاه یزد، 214 صفحه.

Saaty. Thomas, 1980, The Analytic Hierarchy Process. Mc Graw-Hill International. New York, NY, U.S.A.

Sadeghi. Hamid.Reza. Sharifi, Faranak. 2006, Performance Evaluation of Watershed Management Measures using Qualitative Method (Case Study: Part of Kan Watershed, Iran), Geographical Research. 79(4):37-47.

Plate. Erich, 2002, Flood Risk and Flood Management, Journal of Hydrology 267,P.P.2-11.

USDA. 1986. Urban hydrology for small watersheds. Technical Release 210-VI-TR-55. 160 pp.

اکوهیدرولوژی

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

اکوهیدرولوژی

2423-6098

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

166

10.22059/ije.2015.57295

پژوهشی

استفاده از شاخص‌های کلروفیل فلورسنس برای تشخیص تنش‌های محیطی (خشکی و شوری) در برگ گیاه بَنه (Pistacia mutica L.)

استفاده از شاخص های کلروفیل فلورسنس برای تشخیص تنش های محیطی (خشکی و شوری) در برگ گیاه بَنه (Pistacia mutica L.)

رنجبر

ابوالفضل

دانشیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه کاشان، کاشان

ساداتی تژاد

سید جواد

دانشیار، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران، تهران

23 09 2015

2 3 253 260 03 10 2015 01 12 2015

2015

https://ije.ut.ac.ir/article_57295.html

دمای زیاد، تشعشعات خورشیدی زیاد، فشار بخار آب پایین و فقدان بارندگی در بیشتر ماه‏های سال از ویژگی‌های اکوسیستم‏های خشک است. در این شرایط، درختانی مانند پسته تحت تنش شوری و خشکی قرار می‏گیرند. به‌منظور بررسی اثر تنش هم‌زمان خشکی و شوری بر عملکرد دستگاه فتوسنتز‌کننده، نهال‏های بنه تحت تأثیر تیمارهای شاهد، و سه سطح تنش اسمزی (حاصل از ترکیب نمک و پلی‌اتیلن گلیکول) شامل: کم، متوسط و زیاد قرار گرفتند. بدین‌منظور، پارامترهای فلورسنس پایه (F0)، فلورسنس حداکثر (Fm)، فلورسنس متغیر (Fv)، فلورسنس پایه در نور اشباع (Fʹ0)، فلورسنس حداکثر در نور اشباع (Fʹm)، فلورسنس متغیر در نور اشباع (Fʹv)، فلورسنس ثابت (Fs)، بازده کوانتوم مبنا (F0 /Fm)، بیشترین کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم2 (Fv/ Fm)، فعالیت مجموعۀ شکافت مولکول‏های آب (Fv/F0)، بازده کوانتوم مبنا در نور اشباع (Fʹv/Fʹm)، کارایی واقعی فتوشیمیایی فتوسیستم2 (ΦPSII)، میزان انتقال الکترون (ETR) و ظرفیت واقعی فتوشیمیایی فتوسیستم2 (qP) اندازه‏گیری و محاسبه شدند. تغییر شاخص‏های F0 و Fm فقط در تنش زیاد معنا‏دار بود که گویای آسیب‏دیدگی فرایند انتقال فوتون‏های جذب‌شده از آنتن‏ها به مراکز واکنش است.کاهش معنا‏دار Fv / Fm در تنش زیاد بیان‌کنندۀ‌ فتواکسیداسیون نوری فتوسیستم2 است. ‌زیادبودن بازده F0 / Fm در تنش زیاد، گویای کاهش فعالیت فتوسیستم1 است. کاهش ΦPSII و افزایش پراکنش غیر‌فتو‌شیمیایی فوتون‌های جذب‌شده (NPQ) در تنش زیاد نشان داد که پراکنش غیرشیمیایی بالا‌ست. کاهش معنا‏دار qP در تنش متوسط و تنش زیاد نشان داد که بازده استفاده از نور در گیاه کاهش یافته است. در این بررسی مشخص شد که جدای از شاخص‏های کلروفیل فلورسنس وابسته، متغیرهای غیر‌وابسته هم نقش برجسته‌ای در بررسی اثر تنش‏های محیطی مانند تنش اسمزی بر دستگاه فتوسنتز‌کنندۀ گیاه دارند.

پلاستوکینون تنش فتوسیستم فتوشیمیایی‌ کلروفیل

[1]. Abdeshahian, M., Nabipour M. and Meskarbashee M., 2010,Chlorophyll fluorescence as criterion for the diagnosis saltstress in wheat plants,World Academic Science Engineering and Technology, 71: 569-571.

[2]. Adish, M., Fekri, M. and Hokmabadi, H., 2010, Response of Badami-Zarand Pistachio Rootstock to Salinity Stress,International Journal of Nuts Related Science, 1(1): 1-11.

[3]. Ashraf, M. and O'Leary, J.W., 1996, Responses of some newly developed salt tolerant genotypes of spring wheat to salt stress - II. Water Relations and photosynthetic capacity. Acta Botanica Neerlandica, 45:29-39.

[4]. Bolhar-Nordenkampf, H. R. and Oquist, G., 1993, Chlorophyll fluorescence as a tool in photosynthesisresearch. In: Hall, D. O.; Scurlock, J. M. O.;Bolhar-Nordenkampf, H. R.; Leegood,R. C.; Long, S. P. (Ed.). Photosynthesis andproduction in a changing environment: a fieldand laboratory manual. London: Chapman & Hall,p. 193-206.

[5]. Bilger,W., and Bjorkman, O., 1990, Role of the xanthophyll cycle in Photoprotection Elucidatedby measurements of light-induced absorbance changes, ﬂuorescence andphotosynthesis in leaves of Hedera canariensis,Photosynthesis Research, 25: 173–185.

[6]. Burlyn, E.M. and Merrill R.K., 1973, Osmotic potential of polyethylene glycol 6000. Plant Physiology, 51: 914-916.

[7]. Chaves, M.M., Flexas, J. and Pinheiro C., 2009, Photosynthesis under drought and salt stress: regulation mechanisms from whole plant to cell. Annals of Botany, 103: 551–560.

[8]. Chazen, O., Hartung, W. and Neumann, P.M., 1995,Different effects of PEG 6000 and Nacle on leaf development are associated with differential inhibition of root water transport,Plant, Cell and Environment, 18: 727-735.

[9]. Cousins, A.B., Adam, N.R, Wall, G.W., Kimball, B.A., Pinter, P.J., Ottman, M.J., Webber, A.N. and Leavitt, S.W., 2002, Photosystem II energy use, non-photochemical quenching and the xanthophyll cycle in Sorghum bicolorgrown under drought and free-air CO2 enrichment (FACE) conditions,Plant, Cell and Environment, 25: 1551–1559.

[10]. De Lucena, ‍C.C, De Siqueira, D.L., Martinez, H.N. and Cecon, P.R., 2012, Salt stress change chlorophyll fluorescence in mango,Fruticultura Jaboticabal, 34(4): 1245-1255.

[11]. Dewan, M.L. and Famouri, J., 1964,The soils of Iran, Tehran University, Tehran.

[12]. Efeoğlu, B., Ekmekçi Y., and Çiçek, N., 2009, Physiological responses of threemaize cultivars to drought stress and recovery,South African Journal of Botany, 75:34–42.

[13]. Filella, I., Llusia J., Pinol J., and Peuelas, J., 1998, Leaf gas exchange and ﬂuorescence of Phillyrea latifolia, Pistacia lentiscus and Quercus ilex saplings in severe drought and high temperature conditions, Environmental and Experimental Botany, 39: 213–220.

[14]. Genty, B., Briantais, J.M. and Baker, N.R., 1989, The relationshipbetween the quantum yield of photosynthetic electron transportand quenching of chlorophyll ﬂuorescence,Biochimica et BiophyscaActa,990:87–92.

[15]. Gilmore, A.M., 2004, Chlorophyll a Fluorescence: A signature of Photosynthesis, G.C. Papageorgiou, and Govindjee (Eds.), Springer, Dordrecht, 555.

[16]. Hau-Xin, C., Wei-Jun L., Sha-Zhou A. and Hui-Yuan, G., 2004, Characteriation of PSII photochemistry and thermostability in salt treated Rumex leaves,Plant Physiology, 16: 257-264.

[17]. Jiang, C., Jiang G.M., Wang X., Li L.H., Biwas D.K. and Li, Y.G., 2006, Increased photosynthetic activities and thermostability of photosystem II with leaf development of elm seedlings (Ulmus pumila) probed by the fast ﬂuorescence rise OJIP,Environmental and Experimental Botan, 58: 261-68.

[18]. Kalaji, H.M., Govindjee, Karolina B., Janussz K. and Krystina, Z-G., 2011, Effects of salt stress on photosystem II efﬁciency and CO2assimilation of twoSyrian barley landraces, Environmental and Experimental Botany,73: 64-72.

[19]. Karimi, H.R. and Kafkas, S., 2012, Genetic relationships among Pistacia species studied by SAMPL markers, International Journal of Nuts and Related Sciences, 3(1):49-56.

[20]. Kanwal, H., Ashraf M. and Shahbaz, M., 2011, Assessment of salt tolerance of some newly developed and candidate wheat (triticum aestivum L.) cultivars using gas exchange and chlorophyll fluorescence attributes,Pakistan Journal of Botany, 43(6): 2693-2699.

[21]. Kaouther, Z., Ben Fredj M., Mani F. and Hannachi, C., 2012, Impact of salt stress (NaCl) on growth, chlorophyll content andfluorescence of Tunisian cultivars of chili pepper (Capsicum frutescens L.),Journal of Stress Physiology and Biochemistry, 8(4): 236-252.

[22]. Koyro, H.W., 2006, Effect of salinity on growth, photosynthesis, water relations and solute composition of the potential cash crop halophyte Plantago coronopus,Environmental and Experimental Botany, 56:136-146.

[23]. Krall, J.P. and Edwards G.E.,1992, Relationship between photosystem II activity and CO2ﬁxation in leaves,Physiologia Plantarum,86: 180–187.

[24]. Liu, M., Qi H., Zhang Z.P., Song Z.W., Kou T.J., Zhang W.J. and Yu, J.L., 2012, Response of photosynthesis and chlorophyll fluorescence to drought stress in two maize cultivars,African Journal of Agricultural Research, 7(34): 4751-4760.

[25]. Loukehaich, R., Elyachioui M., Belhabib N. and Douira, A., 2011, Identifying multiple physiological responsesassociated with salinity-tolerance for evaluatingthree tomato cultivars selected from Moroccanterritory,Journal of Animal and Plant Science, 10(1): 1219- 1231.

[26]. Melis, A., 1999, Photosystem II damage and repair cycle in chloroplasts:what modulates the rate of photo-damage in vivo? Trends Plant Science, 4:130–135.

[27]. Muller, P., Li X.P. and Niyogi, K.K., 2001, Non-Photochemical quenching, A Response to excess light energy, Plant Physiology, 125) 4):1558-1566.

[28]. Murata, N., Takahashi, S., Nishiyama, Y. and Allakhverdiev, S.I., 2007, Photoinhibition of photosystem II under environmental stress, Biochimica et BiophyscaActa,1767: 414-421.

[29]. Naumann, J.C., Anderson J.E. and Young, D.R., 2008a, Linking physiological responses, chlorophyll ﬂuorescence and hyperspectral imagery to detect salinity stress using the physiological reﬂectance index in the coastal shrub Myrica cerifera,Remote Sensing of Environment,112:3865-3875.

[30]. Nepomuceno, A.L., Oosterhuis, D.M. and Stewart, J.M., 1998, Physilogical response of cotton leaves and roots to water deficit induced by polyethylene glycol,Environmental and Experimental Botany, 40: 29-41.

[31]. Percival, G.C., 2004, Evaluation of physiological tests as predictors of young trees establishment and growth,Journal of Arboriculture,30(2):80–92.

[32]. Percival, G.C., 2005, Use of chlorophyll fluorescence to identify chemical and environmental stresses in leaf tissue of three oak species, Journal of Arboriculture, 31(5):215–227.

[33]. Picchioni, G.A. and Miyamoto S., 1990, Salt effects on growth and ion uptake of pistachio rootstock seedlings, Journal ofAmerican Society forHorticultural Science,115: 647-563.

[34]. Ranjbar-Fordoei, A., Samson R., and Van Damme, P., 2006, Chlorophyll fluorescence performance of sweet almond (Prunus dulcis (Miller) D. Webb) in response to salinity stress,Photosynthetica, 44(4):513-522.

[35]. Ranjbar-Fordoei, A., Samson R., Lemeur R., and Van Damme, P., 2000, Effects of drought stress induced by polyethylene glycol on physiological performance two pistachio species (Pistasia mutica and P. khinjuk),Photosynthetica,38(3)443-447.

[36]. Richardson, A.D., Aikens M., Berlyn G.P., and Marshall, P., 2004, Drought stress and paper birch (Betula papyrifera) seedlings. Effects of an organic biostimulant on plant health،stress tolerance and detection of stress effects with instrument-based, non-invasive methods,Journal of Arboriculture, 30(1):52–60.

[37]. Rohâcek, K., 2002, Chlorophyll fluorescence parameters: the definitions, photosynthetic meaning, and mutual relationships,Photosynthetica, 40(1):13-29.

[38]. Schreiber, U., Schliwa U. and W. Bilger, 1986,Continuous recording of photochemical and non-photochemical chlorophyll fluorescence quenching with a new type of modulation fluorometer,PhotosynthesisResearch, 10: 51-62.

[39]. Schreiber, U., Bilger, W., Hormann, H. and Neubauer, C., 1998, Chlorophyll fluorescence as a diagnostic tool: basics and some aspects of practicalrelevance. In: Raghavendra, A. S. (Ed.). Photosynthesis:a comprehensive treatise. Cambridge:Cambridge University Press, p. 320-336.

[40]. Suriyan, C. and Chalermpol, K., 2009, Effect of salt stress on proline accumulation, photosynthetic ability and growth characters in two maize cultivars, Pakistan Journal of Botany, 41: 87-98.

[41]. Xin-Guang Zhu, Govindjee, Neil R. Baker, Eric de Sturler, Donald R. Ort and Stephen, P. Long, 2005, Chlorophyll a fluorescence induction kinetics in leaves predicted from a model describing each discrete step of excitation energy and electron transfer associated with Photosystem II, Planta, 223: 114-133.

[42]. Yamane, Y., Kashino Y., Koile H. and Sato, H.K., 1997, Increase in the fluorescence F0 level reversible inhibition ofPhotosystem II reaction center byhigh-temperature treatments in higher plants,Photosynthesis Research, 52(1):57-64.

[43]. Zhang, Y., Xie, Z., Wang, Y., Su, P., An, L. and Gao H., 2011,Effect of water stress on leaf photosynthesis, chlorophyll content and growth of oriental lily, Russian Journal of Plant Physiology, 58(5): 844–850.

[44]. Zarco-Tejada, P.J., Berni J.A.J., Suarez L., Sepulcre-Canto,G., Morales F. andMiller, J.R., 2009, Imaging chlorophyll ﬂuorescence with anairborne narrow-band multispectral camera for vegetation stressdetection,Remote Sensing of Environment,113: 1262–1275.

اکوهیدرولوژی

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

اکوهیدرولوژی

2423-6098

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

166

10.22059/ije.2015.57296

مدیریت منابع آب در اکوسیستم های طبیعی

اولویت‏ بندی زیرحوضه‏ ها با استفاده از آنالیز مورفومتری و تغییرات کاربری اراضی

اولویت‌بندی زیرحوضه‌ها با استفاده از آنالیز مورفومتری و تغییرات کاربری اراضی

فلاح

مقدسه

کارشناس ارشد آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

محمدی

مازیار

کارشناس ارشد آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

کاویان

عطااله

. دانشیار،گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

23 09 2015

2 3 261 274 12 11 2015 01 12 2015

2015

https://ije.ut.ac.ir/article_57296.html

اولویت‏بندی حوضۀ آبخیز در مدیریت منابع طبیعی و خصوصاً مدیریت آبخیز بسیار مهم است. در این مطالعه از پارامترهای مورفومتری و تغییرات کاربری اراضی با استفاده از تکنیک RS و GIS به‏منظور شناسایی زیرحوضه‏های حساس به فرسایش استفاده شده است. پارامترهای مورفومتری در نظر گرفته‌شده شامل اختلاف ارتفاع، پارامترهای خطی (تراکم زهکشی، نسبت انشعاب، طول جریان روی سطح زمین، فراوانی آبراهه و بافت زهکشی) و پارامترهای شکل (نسبت کشیدگی، ضریب فشردگی، ضریب گردی، شاخص شکل و فاکتور شکل) هستند. با استفاده از تکنیک RS، نقشۀ کاربری اراضی حوضۀ آبخیز تالار در پنج کاربری شامل، اراضی مرتع، جنگل، مسکونی، کشاورزی آبی و کشاورزی دیم در سال‏های 1991 و 2014 تهیه شد. اولویت‏بندی زیرحوضه‏ها در چهار اولویت خیلی زیاد، زیاد، متوسط و کم بر‌مبنای پارامترهای مورفومتری، پارامترهای کاربری اراضی و درنهایت با ادغام دو پارامتر مورفومتری و تغییرات کاربری اراضی صورت گرفت. برمبنای اولویت‏بندی تأثیر دو پارامتر مورفومتری و کاربری اراضی با هم از بین 21 زیرحوضۀ تالار نه زیرحوضه با 56/60 درصد مساحت در اولویت خیلی زیاد، شش زیرحوضه با 22/25 درصد مساحت در اولویت زیاد، پنج زیرحوضه با 19/12 درصد مساحت در اولویت متوسط و یک زیرحوضه با مساحت 03/2 درصد در اولویت کم قرار گرفتند. بیشترین مساحت حوضه در اولویت زیاد واقع شده است که نیاز به اقدامات فوری برای کنترل فرسایش و برنامه‏های حفاظتی حوضۀ آبخیز دارد.

حساسیت به فرسایش حوضۀ آبخیز تالار‌ عملیات آبخیزداری

[1] اسدی نیلوان، امید؛ سقازاده، نرگس؛ سلحشور دستگردی، مریم؛ بای، محبوبه. (1394). «اولویت‌بندی زیرحوضه‌ها با استفاده از آنالیز مورفومتری و GIS به‌منظور اقدامات آبخیزداری (مطالعۀ موردی: حوضۀ آبخیز مراوه تپه، استان گلستان)». اکوهیدرولوژی، شمارۀ 2 (1)، صص 103-91.

[2] آمانی، محمد؛ نجفی‌نژاد، علی. (1393). «اولویت‏بندی زیرحوضه‏ها با استفاده از آنالیز مورفومتری، فنون سنجش از دور و GIS، حوزة آبخیز لهندر، استان گلستان». پژوهش‌نامه مدیریت حوزۀ آبخیز، سال پنجم، 9، ص 15-1.

[3] رسولی، علی‌اکبر. مبانی سنجش از دور کاربردی با تأکید بر پردازش تصاویر ماهواره‌ای. انتشارات دانشگاه تبریز، (1378).

[4] سلاجقه، علی؛ سیدعلی‌پور، محمدحسین؛ حسین‌علیزاده، محسن. اصول مدیریت و حفاظت خاک (جلد چاپ اول). انتشارات دانشگاه تهران، (1392).

[5] علیزاده، امین. اصول هیدرولوژی کاربردی. دانشگاه امام رضا، (1390)، چاپ سی و دوم، ص 912.

[6] فلاح سورکی، مقدسه؛ کاویان، عطااله؛ امیدوار، ابراهیم. (1394). «اولویت‌بندی زیرحوضه‏های آبخیز هراز به‌منظور حفاظت آب و خاک برمبنای پارامترهای مورفومتری». دومین همایش ملی تغییرات اقلیم و مهندسی توسعۀ پایدار کشاورزی و منابع طبیعی. شهریورماه، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران.

[7] محمدی، مازیار. (1394). «ارزیابی اثرات تغییر کاربری اراضی بر کمیت و کیفیت آب رودخانۀ تالار با استفاده از سنجش از دور و مدل‌سازی هیدرولوژیکی». پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ص 116.

[8] مهدوی، محمد. هیدرولوژی کاربردی (جلد دوم). انتشارات دانشگاه تهران، (1388)، چاپ ششم، ص435.

[9] Ahmed, F., and Srinivasa Rao, K. (2015). Prioritization of Sub-watersheds based on Morphometric Analysis using Remote Sensing and Geographic Information System Techniques. International Journal of Remote Sensing and GIS, vol 4(2),pp. 51-65.

[10] Altaf, S., Meraj, G., and Romshoo, S. (2014). Morphometry and land cover based multi-criteria analysis for assessing the soil erosion susceptibility of the western Himalayan watershed. Environmental Monitoring and Assessment, vol186(12), pp. 8391-8412.

[11] Ansari, Z., Rao, L., and Yusuf, A. (2012). GIS based Morphometric Analysis of Yamuna Drainage Network in parts of Fatehabad Area of Agra District, Uttar Pradesh. JOURNAL GEOLOGICAL SOCIETY OF INDIA, vol 79,pp. 505-514.

[12] Avinash, K., Jayappa, K., and Deepika, B. (2011). Prioritization of sub-basins based on geomorphology and morphometric analysis using remote sensing and geographic information system (GIS) techniques. Geocarto International, vol 26(7), pp. 569-592.

[13] Biswas, S., Sudharakar, S., and Desai, V. (1999). Prloritization of subx~atersheds based on morphometric analysis of drainage basin A Remote Sensing and GIS approach. Journal oflnandan Society of Remote Sensing, vol 27(3), pp. 155-166.

[14] Canty, M. (2006). Image Analysis, Classification and Change Detection in Remote Sensing: with Algorithms for Envi/Idl. CRC Press.

[15] Chandrashekara, H., Lokeshb, K., Sameenac, M., roopad, J., and rangannae, G. (2015). GIS –Based Morphometric Analysis of Two Reservoir Catchments of Arkavati River, Ramanagaram District, Karnataka. Aquatic Procedia, INTERNATIONAL CONFERENCE ON WATER RESOURCES, COASTAL AND OCEAN ENGINEERING (ICWRCOE 2015), vol 4, pp. 1345 – 1353.

[16] Chen, J., Hill, A., and Urbano, L. (2009). A GIS-based model for urban flood inundation. Journal of Hydrology, vol 373, pp. 184–192.

[17] Dar, R., Chandra, R., and Romshoo, S. (2013). Morphotectonic and Lithostratigraphic analysis of Intermontane Karewa basin of Kashmir Himalayas, India. Journal of Mountain Science, vol 10(1), 1–15.

[18] Gajbhiye, S., Mishra, S., and Pandey, A. (2014). Prioritizing erosion-prone area through morphometric analysis:an RS and GIS perspective. Appl Water Sci, vol 4, pp.51–61.

[19] Getachew, H., and Melesse,, A. (2015). Effects of Land Use Change on Sediment and Water Yields in Yang Ming Shan National Park, Taiwan. Environments, vol 2, pp.32-42.

[20] Harlin, J., and Wijeyawickrema, C. (1985). Irrigation and groundwater depletion in Caddo county, Oklahoma. JAWRA Journal of the American Water Resources Association, vol 21(1), pp. 15–22.

[21] Hlaing, k., Haruyama, S., and Maung, A. (2008). Using GIS-based distributed soil loss modeling and morphometric analysis to prioritize watershed for soil conservation in Bago river basin of Lower Myanmar. Front. Earth Sci. China, vol.2 (4), pp. 465–478.

[22] Ho¨rmann, G., Horn, A., and Fohrer, N. (2005). The evaluation of land-use of land use change on hydrology by ensemble modelling (LUCHEM) III: scenario analysis. Adv Water Resour, vol 32,pp. 159–70.

[23] Horton, R. (1932). Drainage basin characteristics. Transactions of the American Geophysical Union, vol 13(1), pp. 350–361.

[24] Horton, R. (1945). Erosional development of streams and their drainage basins: Hydrophysical approach to quantitative morphology. Geological Society of America Bulletin, vol 56, pp. 275–370.

[25] Howard, A. (1990). Role of hypsometry and planform in basin hydrologic response. Hydrological Processes, vol 4(4), pp. 373–385.

[26] Huang, T., and Lo, K. (2015). Effects of Land Use Change on Sediment and Water Yields in Yang Ming Shan National Park, Taiwan. Environments, vol 2, pp. 32-42.

[27] Jacobson, C. R. (2011). Identification and quantification of the hydrological impacts of imperviousness in urban catchments: a review. J. Environ. Manag, vol 92, pp. 1438–48.

[28] Javed, A., Khanday, M., and Ahmed, R. (2009). Prioritization of subwatersheds based on morphometric and land-use analysis using remote sensing and GIS techniques. Journal of the Indian Society of Remote Sensing, vol 37, pp.261–274.

[29] Jee Omar, P. (2015). Geomatics Techniques Based Significance of Morphometric Analysis in Prioritization of Watershed. International Journal of Enhanced Research in Science Technology and Engineering, vol 4(1), pp. 24-13.

[30] Kavian, A., Azmoodeh, A., and Solaimani, K. (2013). Deforestation effects on soil properties, runoff and erosion in northern Iran. Arabian Journal of Geosciences, doi:10.1007/s12517-013-0853-1.

[31] Khan, M., Gupta, V., and Moharana, P. (2001). Watershed prioritization using remote sensing and geographical information system: a case study from Guhiya, India. Journal of Arid Environments, vol 49, pp.465-475.

[32] Kumar, R., Kumar, S., Lohani, A., Nema, R., and Singh, R. (2000). Evaluation of geomorphological characteristics of a catchment using GIS. GIS India, vol 9(3), pp.13–17.

[33] Lillesend, T., and Kiefer, P. (2000). Remote sensing and image interpretation. 4th ed.,Nwe York: John wileyand Sons.

[34] Lu, X. X., and Higgitt, D. L. (2000). Estimating erosion rates on sloping agricultural land in the Yangtze Three Gorges, China, from caesium-137 measurements. Catena, vol 39, pp. 33–51.

[35] Miller, V. (1953). A Quantitative geomorphic study of drainage basin characteristics in the Clinch Mountain area, Virginiaand Tennessee. Tech. Rep. 3 NR 389-402, Columbia University, Department of Geology, ONR, New York, NY,USA.

[36] Nooka, R., Srivastava, Y., Rao, V., Amminedu, E., and Murthy, K. (2005). Check dam positioning by prioritization of micro watersheds using SYI model and morphometric analysis - Remote Sensing and GIS perspective. Journal of Indian Society of Remote Sensing, vol 33(1), pp. 25-38.

[37] Schumms, S. (1956). Evolution of drainage systems and slopes in badlands at Perth Amboy, New jersey. Bulletin of the Geological Society of America, vol 67, pp. 597–646.

[38] Sharma, S., Tignath, S., and Mishra, S. (2008). Morphometric analysis of drainage basin using GIS approach. JNKVV Res J,vol 42(1),pp. 88–92.

[39] Strahler, A. (1964). Quantitative geomorphology of drainage basins and channel networks. In V. T. Chow (Ed.), Handbook of applied hydrology, pp.4–11.

[40] Thakkar, A., and Dhiman, S. (2007). Morphometric analysis and prioritization of miniwatersheds in a Mohr watershed, Gujarat using remote sensing and GIS techniques. Journal of the Indian society of Remote Sensing, vol 35 (4), pp.313–321.

[41] Todorovski, L., and Džeroski, S. (2006). Integrating knowledgedriven and data-driven approaches to modeling. Ecological Modelling, vol 194(1), pp. 3–13.

[42] Zhang, X., Zhang, Y., Wen, A., and Feng, M. (2003). Assessment of Soil Losses on Cultivated Land by Using the 137Cs Technique in the Upper Yangtze River Basin of China. Soil and Tillage Research, vol 69(1-3), pp.99-106.

اکوهیدرولوژی

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

اکوهیدرولوژی

2423-6098

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

166

10.22059/ije.2015.57297

اکوهیدرولوژی

برآورد جریان پایۀ رودخانۀ تیرۀ لرستان به‌منظور ارزیابی جریان زیست‌محیطی

برآورد جریان پایه رودخانه‌ی تیره لرستان به منظور ارزیابی جریان زیست محیطی

زارع بیدکی

رفعت

استادیار، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد

مهدیانفرد

مریم

کارشناس ارشد آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد

هنربخش

افشین

دانشیار، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد

زینی وند

حسین

استادیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‏آباد‌

23 09 2015

2 3 275 287 08 08 2015 27 09 2015

2015

https://ije.ut.ac.ir/article_57297.html

روش‏های معمول ارزیابی جریان زیست‏محیطی از نظر پیچیدگی متنوع‌اند. برخی فقط به داده‏های جریان احتیاج دارند، ولی برخی نیازهای زیستگاهی هر گونۀ خاص را در نظر می‏گیرند. روش‏های هیدرولوژیک ارزیابی جریان زیست‏محیطی، اولین گام لازم در برنامه‏ریزی برای تخصیص‏های زیست‌محیطی در کشورهای در حال توسعه‏اند. برای تعیین حقابۀ زیست‌محیطی یک اکوسیستم آبی رودخانه نیاز به دانستن مقادیر جریان حداقل است که در هیدرولوژی به آن جریان پایه گفته می‏شود و برای تعیین مقادیر آن به تجزیۀ هیدروگراف نیاز است. به همین‌ منظور آمار سی‌سالۀ دبی روزانۀ جریان در ایستگاه تیرۀ دورود بر رودخانۀ تیرۀ لرستان انتخاب شد. مقدار جریان پایه در دورۀ 1361 تا 1390 با استفاده از روش‏های BFI، فیلتر دیجیتال برگشتی و Hysep محاسبه شد. نتایج نشان داد بین 74 تا 78 درصد جریان رودخانه را آب پایه تشکیل می‏دهد. نتایج حاصل از مقایسۀ روش‌های یادشده با استفاده از معیارهای خطا نشان داد روش‏های محدودۀ زمانی جابه‌جاشونده و فیلتر دیجیتال برگشتی لین‌ و هولیک با ضریب فیلتر 9/0 روش‏های مناسبی برای جداسازی آب پایه از جریان روزانۀ این رودخانه هستند. ‌

اکهارت شاخص جریان پایه فیلتر دیجیتال برگشتی لین و هولیک Hysep

ارفع‌نیا، رامین؛ سامانی، نوذر؛ 1384، «ترسیم منحنی جدایش هیدروگراف رودخانه در حوضۀ آبریز کارستی زاینده‌رود»، نشریۀ علوم دانشگاه تربیت معلم، 5(3): 600-585.

تمسکنی، احمد؛ ذاکری‌نیا، مهدی؛ هزار‌جریبی، ابوطالب؛ دهقانی، امیر‌احمد؛ 1392، «مقایسۀ روش‏های جداسازی دبی پایه از هیدروگراف روزانۀ جریان )مطالعۀ موردی حوضۀ ‏‌بالادست سد بوستان در استان گلستان)»، نشریه پژوهش‏های حفاظت آب و خاک، 20(6): 145-127.

سمیعی، مسعود؛ ملکیان، آرش؛ 1389، «مقایسۀ روش‏های جداسازی جریان پایه با استفاده از فیلتر عدد برگشتی و مدل PART»، مجموعه مقالات ششمین همایش ملّی علوم و مهندسی آبخیزداری و چهارمین همایش ملّی فرسایش و رسوب، دانشگاه تربیت مدرس.

قنبر‌پور، محمدرضا؛ تیموری، مهدی؛ غلامی، شعبان‌علی؛ 1387، «مقایسۀ روش‏های برآورد دبی پایه بر اساس تفکیک هیدروگراف جریان (مطالعۀ موردی حوضۀ آبخیز کارون)»، مجلۀ علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، 12(44): 1-10.

کارآموز، محمد؛ عراقی‌نژاد، شهاب؛ 1384، چاپ اول، هیدرولوژی پیشرفته، انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر، 190ص.

تیموری، مهدی؛ قنبرپور، محمد‌رضا؛ گنبد، محمد‌بشیر؛ ذوالفقاری، مریم؛ کاظمی‏کیا، سمیه؛ 1390، «مقایسۀ شاخص جریان پایه در روش‌های مختلف تجزیۀ هیدروگراف جریان در تعدادی از رودخانه‌های استان آذربایجان غربی»، مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، 15(57): 219-228.

حسنی، مهدی؛ ملکیان، آرش؛ رحیمی، محمد؛ سمیعی، مسعود؛ خاموشی، محمدرضا؛ 1391، «بررسی کارایی برخی از روش‏های جداسازی جریان پایه در رودخانه‏های مناطق خشک و نیمه‌خشک (مطالعۀ موردی حوضۀ آبخیز حبله‌رود(»، دوفصلنامۀ علمی‌ـ پژوهشی خشک‌بوم، 2(2): 22-10.

دولت‌آبادی، نرگس‌خاتون؛ حسینی، علی‌رضا؛ داوری، کامران؛ مساعدی، ابوالفضل؛ 1391،«برآورد جریان پایه با استفاده از روش‏های فیلتر دیجیتال بازگشتی و نرم‌افزار BFI_3.0 (مطالعۀ موردی بخشی از حوضۀ مهارلو-بختگان(»، سومین همایش ملی مدیریت جامع منابع آب، ساری

9. Aksoy, Hafzullah. Kurt, Ilker. Eris, Ebru., 2009. Filtered Smoothed Minima base flow separation method. Journal of Hydrology 372: 94–101.

10. Arnold J.G. & P. M. Allen. 1999. Automated methods for estimating base flow and ground water recharge from stream flow records. Journal of American Water Resources Association, 35(2): 411-424.

11. Bruskova, Valeria. (2008). Assessment of the Base Flow in the Upper Part of Torysa River Catchment, Slovak Journal of Civil Engineering, 2: 8-14.

12. Corzo, Gerald. & Solomatine, Dimitri. (2007). Base flow separation techniques for modular artificial neural network modeling in flow forecasting, Hydrological Sciences Journal, 52:3, 491-507, DOI: 10.1623/hysj.52.3.491

13. Echhardt, K. (2008). A comparison of baseflow indices, which were calculated with seven different baseflow separation methods. J. Hydrol. 352: 168-173.

14. Eckhardt, K. (2005). How to construct recursive digital filters for base flow separation. Hydrology Process, 19(2): 507-515.

15. Gippel, Christopher. & Stewardson, Michael (1998). Use of Wetted Perimeter in Defining Minimum Environmental Flows, Regulated Rivers: Research & Management, 14: 53–67.

16. Gregor M. (2010). User Manual " BFI+ 3.0".

17. Hall Francis (1968). Base flow recessions – a review. Water Resources Research 4(5): 973-983.

18. Hughes, D. A., H. Pauline & Watkins, D. (2003). Continuous base flow separation from time series of daily and monthly stream flow data. Water SA, 29(1): 43-48.

19. Kinhill Engineers Pty. Ltd. (1988). Techniques for Determining Environmental Water Requirements – A Review. Technical Report Series Report No. 40. 82 pp. (Department of Water Resources: Victoria.)

20. Li, L., Maier, H.R., Lambert, M.F., Simmons, C.T. and Partington, D. (2013). Framework for assessing and improving the performance of recursive digital filters for baseflow estimation with application to the Lyne and Hollic filter, Environmental Modeling and Software, 41:163-175.

21. Li Q. Xing Z. Danielescu S. Li S. Jiang Y. Meng F. (2014). Data requirements for using combined conductivity mass balance and recursive digital filter method to estimate groundwater recharge in a small watershed, New Brunswick, Canada. Journal of Hydrology, 511: 658–664.

22. Lyne, V.D. & M. Hollick. (1979). Stochastic time-variable rainfall runoff modeling. Hydrology and Water Resources Symposium, Institution of Engineering, Australia, Perth, pp: 89–92.

23. Nathan, R.J. and McMahon, T.A. (1990). Evaluation of Automated Techniques for Base Flow and Recession Analysis. Water Resources Research, 26(7):1465-1473.

24. O Brien, R.J., Misstear, B.D., Gill, L.W., Deakin, J.L. and Flynn, R. (2013). Developing an integrated hydrograph separation and lumped modeling approach to quantifying hydrological pathways in Irish river catchments,Journal of Hydrology, 486: 259-270.

25. Penas, Francisco Jesus, Juanes, Jose Antonio, Alvarez-Cabria, Mario., Alvarez, Cesar, Garcia, Andres, Puente, Araceli, & Barquin, Jose (2013). Integration of hydrological and habitat simulation methods to define minimum environmental flows at the basin scale, Water and Environment Journal,28(2):252-260. doi:10.1111/wej.12030

26. Pettyjohn, W. A., & Henning, R. (1979). Preliminary estimate of ground-water recharge rate, related stream flow and water quality in Ohio: Ohio state University water resources center project completion report number 552, 323.

27. Rimmer, A. and A. Hartmann, (2014). Optimal hydrograph separation filter to evaluate transport routines of hydrological models, Journal of Hydrology, 514:249-257.

28. Santhi, C. Allen, M, P. Muttian, R, S. Arnold, J, G. Tuppad, P. (2008). Regional estimation of base flow for the conterminous United States by hydrologic landscape regions. Journal of Hydrology ,351: 139– 153.

29. Smakhtin , V. U. Shilpakar, R. L. & Hugheds D. A. (2006) Hydrology-based assessment of environmental flows: an example from Nepal, Hydrological Sciences Journal, 51(2) 207-222, DOI: 10.1623/hysj.51.2.207

30. Smakhtin V.U., 2001. Estimating continuous monthly base flow time series and their Possible applications in the context of the ecological reserve, ISSN 0378-4738., Water SA Vol. 27 No. 2 April 2001

31. Smakhtin, V.U. and D.A. Watkins 1997. Low flow estimation in South Africa. WRC Report no 494/1/97.

32. Tennant, D.L. (1976). Instream flow regimens for fish, wildlife, recreation and related environmental resources. Fisheries 1: 6–10.

33. Tharme, R. (1996). Review of the International Methodologies for the Quantification of the Instream Flow Requirements of Rivers. 116 pp. Water Law Review Final Report for Policy Development for the Department of Water Affairs and Forestry, Pretoria. (Freshwater Research Unit, University of Cape Town: Cape Town.)

اکوهیدرولوژی

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

اکوهیدرولوژی

2423-6098

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

166

10.22059/ije.2015.57298

مدیریت منابع آب در اکوسیستم های طبیعی

بررسی الزامات برآورد جریان زیست‌محیطی در رودخانه‏ها با روش‏های هیدرواکولوژیکی (مطالعۀ موردی: رودخانۀ دلیچای واقع در استان تهران)

بررسی الزامات برآورد جریان زیست محیطی در رودخانه‌ها با روش‌های هیدرواکولوژیکی (مطالعه موردی: رودخانه دلیچای

صدیق کیا

مهدی

. دانشجوی دکتری سازه‏های آبی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

ایوب زاده

سید علی

دانشیار گروه سازه‏های آبی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

حاجی اسماعیلی

محبوبه

کارشناس ارشد سازه‏های آبی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

23 09 2015

2 3 289 300 08 07 2015 27 09 2015

2015

https://ije.ut.ac.ir/article_57298.html

در پژوهش حاضر الزامات برآورد جریان زیست‌محیطی در رودخانه‏ها با تمرکز بر رودخانۀ دلیچای به‌عنوان نمونۀ مطالعاتی با استفاده از روش‏های هیدرواکولوژیکی بررسی شده است. ابتدا با استفاده از دو روش مرسوم تنانت و محیط تر‌شده به تخمین جریان زیست‌محیطی پرداخته شده است. سپس با توجه به اهمیت و غالب‌بودن گونۀ قزل‏آلای رنگین‌کمان در این رودخانه شرایط اکولوژیکی رودخانه برای این‌گونه بررسی شده و ارزیابی زیستگاهی صورت گرفته است. براساس نتایج، جریان زیست‌محیطی تخمین زده‌شده با استفاده از دو روش ‌استفاده‌شده در این پژوهش اختلاف زیادی دارد و عملاً نتایج این دو بسیار مبهم خواهد بود. مطابق با نمودار سری زمانی زیستگاه نیز، شرایط مطلوبیت زیستگاهی برای سه گروه سنی مختلف قزل‏آلای رنگین‏کمان بسیار متفاوت است. میزان زیستگاه‏های مطلوب در دسترس نیز در ماه‏های مختلف سال بسیار متغیر است. بنابراین تخمین یک میزان خاص برای جریان زیست‌محیطی کار مشکلی خواهد بود. در صورت استفاده از روش محیط تر‌شده عملاً ذی‏نفعان در رودخانه حق بهره‏برداری از آن را نخواهند داشت، و در صورت استفاده از روش‏هایی مانند حداقل تنانت برای تخمین حداقل جریان زیست‌محیطی طبق سری زمانی زیستگاهی عملاً تنش‏های جبران‌ناپذیری برای اکوسیستم رودخانه به‌خصوص در ماه‏های بحرانی مانند تخم‏ریزی گونۀ مد نظر (اسفند و فروردین) ایجاد می‌شود. در‌مجموع ابتدا باید توزیع مکانی زیستگاهی در طول رودخانه استخراج و سپس با توجه به نمودار سری زمانی مطلوبیت هر بازه میزان جریان زیست‌محیطی تخمین زده شود.

جریان زیست‏ محیطی رودخانۀ دلیچای روش‏های هیدرواکولوژیکی قزل ‏آلای رنگین‌کمان مطلوبیت زیستگاه

منابع

[1]دهزاد، بهزاد؛ سیما، سمیه،1390، «راهنمای تعیین آب مورد نیاز اکوسیستم‏های آبی»، نشریه شمارۀ 557، معاونت برنامه‏ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور، وزارت نیرو.

[2]شکوهی، علی‌رضا؛ هانگ، یانگ،1390، «استفاده از مشخصه‏های مرفولوژیکی در رودخانه‏های دایمی برای تعیین حداقل نیاز آبی محیط اکولوژیکی»، مجله محیط‌شناسی، سال سی و هفتم، شمارۀ 58: 128- 117.

[3]Ahmadi- Nedushan, B. ST-Hilare, A. Berube, M. Robichaud, E. Thiemonge, N. Bobeea, B, 2006, A review of Statistical Methods for the Evaluation of Aquatic Habitat Suitability for the Instream Flow Assessment, River Research and Applications, 22: 503-523.

[4]Arthington, A.H., King, J., O'Keeffe, J.H., Bunn, S.E., Day, J.A., Pusey, B.J., Bluhdorn, B.R., Tharme, R. 1992. Development of an holistic approach for assessing environmental flow requirements of riverine ecosystems. Tn: Water al location for the environment, 69-76, The Centre for Policy Research, University of New England, Armindale

[5]Behnke, R. J, 1979, Monograph of the native trouts of the genus Salmo of western North America. U.S. Fish Widl. Serv., Region 6, Denver, CO. 215 pp.

[6]Boussu, M. F, 1954, Relationship between trout populations and cover on a small stream, J. Wildl. Manage, 18(2): 229-239.

[7]Bovee, K. D, 1986, Development and Evaluation of Habitat Suitability Criteria for Use in the Instream Flow Incremental Methodology, Instream Flow Information Paper 21, U.S. Fish and Wildlife Service, Biological Report, 86(7). 235 pp.

[8]Calhoun, A. J, 1944, The food of the black-spotted trout in two Sierra Nevada lakes. Calif. Fish Game, 30(2): 80-85.

[9]Christopher, J. Gippel and Micheal J. Stewardson, 1998, Use of wetted perimeter in defining minimum environmental flows, Regul. Rivers: Res. Mgmt, 14: 53–67.

[10]Everest, F. H, 1973, Ecology and management of summer steelhead in the Rogue River. Oregon State Game Comm., Fish. Res. Rep. 7.

[11]Fox P.J.A., Naura M. & Raven P. 1996).Predicting habitat components for semi-natural rivers in the United Kingdom. Proceedings of the 2nd International Symposiuon Habitats and Hydraulics

[12]Griffith, J. S, 1972. Comparative behavior and habitat utilization of brook trout (Salvelinus fontinalis) and cutthroat trout (Salmo clarki) in small streams in northern Idaho, J. Fish. Res. Board Can, 29(3): 265-273.

[13]Horner, N., and T. C. Bjornn, 1976, Survival, behavior, and density of trout and salmon fry in streams. Univ. of Idaho, For. Wildl. Exp. Stn, Contract 56, Prog. Rep. 1975, 38 pp.

[14]Karim, K., Gubbels, M.E., and Goulter, I.C., 1995. Review of determination of instream flow requirements with special application to Australia. Water Resources Bulletin, 31: 1063-1077.

[15]King, J.M. & Louw, D. 1998. Instream flow assessments for regulated rivers in South Africa using the Building Block Methodology. Aquatic Ecosystem Health & Management 1: 109-124.

[16]Lea, R. N, 1968, Ecology of the Lahontan cutthroat trout, Salmo clarki henshawi, in Independence Lake, California. M.A. Thesis, Univ. California, Berkeley, 95 pp.

[17]MacCrimmon, H. R, 1971, World distribution of rainbow trout (Salmo gairdneri), J. Fish. Res. Board Can, 28:663-704.

[18]Mann, J. L, 2006, Instream Flow Methodologies: An Evaluation of the Tennant Method for Higher Gradient Streams in the National Forest System Lands in the Western U.S. MSc. Thesis, Colorado State University, Fort Collins.

[19]McAfee, W. B, 1966, Rainbow trout. Pages 192-215 in A. Calhoun, ed, Inland fisheries management. Calif. Dept, Fish Game, 546 pp.

[20]Milhouse, R. T. Waddle, T.J, 2012, Physical Habitat Simulation (PHABSIM) Software for Windows (v.1.5.1). Fort Collins, CO: USGS Fort Collins Science Center.

[21]Miller, R. B, 1957, Permanence and size of home territory in stream-dwelling cutthroat trout. J. Fish. Res. Board Can, 14(5):687-691.

[22]Minshall, G. W. 1984. Aquatic insect-substratum relationships. Pages 358-400 in V. H. Resh and D. M. Rosenberg, eds. The ecology of aquatic insects. Praeger Publishers, New York.

[23]Platts, W. S. 1980. A plea for fishery habitat classification. Fisheries (Bethesda)

[24]Price, D. G., and R. E. Geary, 1979, An inventory of fishery resources in the Big Sulphur Creek drainage. Pacific Gas and Electric Co., Dept. Eng. Res. 49 pp. + Appendix.

[25]Postel SL, 1998. Water for food production: will there be enough in 2025? BioScience 48: 629–637.

[26]Pyrce,R,2004. Hydrological Low Flow Indices and their Uses.WSC REPORTNo.04-2004

[27]Raleigh, R. F. Hickman, R. C. Solomon, R.C. Nelson, P. C, 1984, Habitat Suitability Information: Rainbow Trout, U.S. Fish and Wildlife Service, FWS/OBS-82/10.60, 64 pp.

[28]Raleigh, R. F., D. A. Duff, 1980, Trout stream habitat improvement: ecology and management. Pages 67-77 in W. King, ed. Proc. of Wild Trout Symp. II. Yellowstone Park, WY.

[29]Scott, W. B. Crossman, E. J, 1973, Freshwater fishes of Canada, Fish. Res. Board Can. Bull. 184, 966 pp.

[30]Shokoohi, A., M. Amini, 2013, Introducing a New Method to Determine River's Ecological Water Requirement in Comparison with Hydrological and Hydraulic Methods, Int J Environ Sci Technol, 11:747-756.

[31]Tennant, D. L, 1976, Instream Flow Regimens for Fish, Wildlife, Recreation and Related Environmental Resources, Fisheries, 1: 6-10.

[32]Tharme, R.E, 2003, A global prespective on environmental flow assessment: emerging trends in the development and application of environmental flow methodologies for rivers, River Research and Applications, 19: 397-441.

[33]Warren, C. E. 1979. Toward classification and rationale for watershed management and stream protection. Environmental Protection Agency EPA-600/3-79-059. Cincinnati, OH.

اکوهیدرولوژی

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

اکوهیدرولوژی

2423-6098

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

166

10.22059/ije.2015.57299

اکوهیدرولوژی

بررسی تأثیر شیرابه‏های مرکز دفن زباله بر کیفیت آب‏های زیرزمینی شهرستان بجنورد با رویکرد طراحی محل دفن استاندارد و یا جایگزینی هاضم بی‏ هوازی

بررسی تاثیر شیرابه های مرکز دفن زباله بر کیفیت آّب های زیر زمینی شهرستان بجنورد با رویکرد طراحی محل دفن استاندارد

حاجی نژاد

احمد

استادیار، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران

ثروتی

پوریا

دانشجوی کارشناسی ارشد، مهندسی انرژی‏های تجدیدپذیر، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران

یوسفی

حسین

استادیار، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران

23 09 2015

2 3 301 310 23 07 2015 23 10 2015

2015

https://ije.ut.ac.ir/article_57299.html

یکی از عوامل‏ مهمی که سهم بسزایی در آلودگی منابع آب زیرزمینی دارد، دفع مواد زاید جامد و زباله‏های شهری است. در شهرستان بجنورد روزانه 200 تن زباله تولید می‏شود و این مقدار زباله سبب رهاسازی 33 میلیون لیتر شیرابه در سال می‏شود که به‌علت نبود سیستمی صحیح در دفع مواد زاید و طراحی نامناسب مراکز دفن زباله، سبب بروز نگرانی دربارۀ نفوذ هیدروکربن‏ها و فلزات سنگین به آب‏های زیرزمینی شده‏ است. در این پژوهش از 2 چاه بالادست و 2 چاه پایین‌دست محل دفن زباله نمونه‌برداری صورت گرفت. میانگین غلظت متغیرهای NH3، NO3-، PO43-، SO42-، Cl، Mg2+، K+ و Na+ در چاه‏های بالا‌دست به‌ترتیب 02/0، 27/20، 17/0، 2/141، 8/89، 52/38، 8/2 و 6/27 میلی‏گرم در لیتر و در چاه‏های پایین‌دست 08/0، 25/51، 5/0، 1/200، 2/182، 32/71، 1/7 و 8/218 میلی‏گرم در لیتر اندازه‏گیری شده است. با توجه به زیاد‌بودن غلظت آلاینده‏های NO3-، PO43-، Mg2+، K+، Na+ و TDS نسبت به میزان استاندارد، می‏توان دریافت که نفوذ شیرابه‏های زباله‏های محل دفن به آب‌های زیرزمینی این منطقه سبب آلودگی آب چاه‏های مجاور محل دفن زباله شده است. به همین‌منظور در این مقاله علاوه بر بررسی آلایندگی آب‏های زیرزمینی در شهرستان بجنورد، پیشنهاد می‌شود با طراحی و مکان‏یابی محل دفن استاندارد جدید با استفاده از منطق فازی و امتیازدهی به معیارهای اصلی، 4 مکان مناسب برای دفن مشخص شود‌ و یا از هاضم بی‏هوازی به جای دفع زباله استفاده شود تا علاوه بر واردنشدن شیرابه‏های زباله به آب‏های زیرزمینی، مقدار حدود 47 میلیون متر‌مکعب بیوگاز در سال تولید شود.

آبخوان آب‏های زیرزمینی‌‌ بجنورد‌ شیرابه مراکز دفن

ذوقی، محمد‌جواد؛ سعیدی، محسن؛ 1389، «میزان تأثیر رطوبت بر نرخ تولید آلاینده در لندفیل‏ها و کنترل آلاینده‏های خروجی با استفاده از سرپوش»، مجله محیط‌شناسی، شمارۀ 54، صص. 27‌ـ 34

ذوقی، محمد‌جواد؛ قویدل، آریامن؛ 1389، «کاربرد مدل HELP در تخمین میزان شیرابۀ تولیدی در دفنگاه زباله، مطالعۀ موردی محل دفن سمنان»، مجلۀ سلامت و محیط، دورۀ چهارم، شمارۀ اول، صص. 65‌ـ 76

منوری، مسعود؛ 1388، «روند تراوش شیرابۀ زباله به آب‏های زیرزمینی و روش‌های کنترل آن». مجلۀ آبوتوسعه، دورۀ سوم، شمارۀ 11، صص. 55‌ـ 65

عبدلی، محمد؛ مدیریتموادزایدجام، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، کتاب، 1372.

معاونت برنامه‏ریزی استانداری خراسان شمالی، دفتر آمار و اطلاعات، سالنامۀ آماری استان خراسان شمالی، بجنورد، 1393

وطن‏پرست، مهدی؛ رضایی، حمیده؛ 1391، «مکان‏یابی محل دفن پسماندهای شهری بجنورد با استفاده از GIS و روش فازی»، اولین همایش بین‏المللی مدیریت پسماند، اردیبهشت، مشهد، ایران

حیدرزاده، نیما؛ معیارهای مکان‏یابی محل دفن مواد زاید جامد شهری، تهران، انتشارات سازمان شهرداری‏های کشور، 1382.

جعفرزاده حقیقی‏فرد، نعمت‌الله؛ یغماییان، کامران؛ مدیریت جامع پسماند، چوبانگلوس، جورج، تیسن، هیلاری، ویجل، ساموئل، انتشارات خانیران، 1388.

معاونت محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست، راهنمای فنی دفع مواد زاید خطرناک، انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست، 1378.

وحیدیان، علی؛ طارقیان، حامدرضا؛ مقدمه‏ای بر منطق فازی برای کاربردهای عملی، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، 1386.

Gottschall, N; Edwards, M; Topp, E; Bolton, P and et.(2009), Nitrogen, phosphorus, and bacteria tile and groundwater quality following direct injection of dewatered municipal biosolids into soil, J Environ Qual (38) (3): 1066-75

J. Wagner, B. Bilitewski,(2009), The temporary storage of municipal solid waste Recommendations for a safe operation of interim storage facilities, Waste Management, (29)(5):1693-1701

EUWID, 2007. Federal Ministry for the Environment, Nature Conservation and Nuclear Safety disbelieves predicted overcapacities on the waste market. EUWID 40/2007. Page 21.

T.H.Christensen, R. Cossu (1992), Landfilling of waste: Leachate, , ELSEVIER SCIENCE Publishers,UK

Fernando T. Wakidaand, David N. Lerner, (2005)” Non-agricultural sources of groundwater nitrate: a review and case study”, (39) (1):3-16

M.O.Looser, M.Parriaux, M.Benismon, (1999), Landfill underground pollution detection and characterization using inorganic traces, Water research, (33) (17):3609-3616

M. El-Fadel, E. Bou-Zeid, W. Chahine, B. Alayli, Temporal variation of leachate quality from pre-sorted and baled municipal solid waste with high organic and moisture content, Waste Manag. 11 (1001) 129–181.

اکوهیدرولوژی

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

اکوهیدرولوژی

2423-6098

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

166

10.22059/ije.2015.57300

مدیریت منابع آب در اکوسیستم های طبیعی

بهینه‏ سازی مدل دراستیک با استفاده از ماشین بردار پشتیبان و شبکۀ عصبی مصنوعی به‌منظور ارزیابی آسیب ‏پذیری ذاتی آبخوان دشت اردبیل

بهینه‌سازی مدل دراستیک با استفاده از ماشین بردار پشتیبان و شبکه عصبی مصنوعی به منظور ارزیابی آسیب‌پذیری ذاتی

قره خانی

مریم

دانشجوی کارشناسی ارشد هیدروژئولوژی، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز

ندیری

عطا الله

استادیار گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز

اصغری مقدم

اصغر

استاد گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز

صادقی اقدم

فریبا

دانشجوی دکتری هیدروژئولوژی، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز

23 09 2015

2 3 311 324 02 10 2015 01 12 2015

2015

https://ije.ut.ac.ir/article_57300.html

با توجه به افزایش جمعیت و توسعۀ کشاورزی در دشت اردبیل، ارزیابی آسیب‏پذیری آبخوان این دشت برای مدیریت منابع آب زیرزمینی و جلوگیری از آلودگی آب‏های زیرزمینی ضروری است. در این پژوهش آسیب‏پذیری آبخوان دشت اردبیل در برابر آلودگی با استفاده از روش دراستیک بررسی شد. در مدل دراستیک هفت پارامتر مؤثر در آسیب‏پذیری شامل عمق آب زیرزمینی، تغذیۀ خالص، محیط آبخوان، محیط خاک، توپوگرافی، محیط غیر‌اشباع و هدایت هیدرولیکی، به‌صورت هفت لایۀ رستری با مقیاس 30000: 1 تهیه شد و بعد از رتبه‏دهی و وزن‏دهی شاخص دراستیک محاسبه شد که برای دشت اردبیل بین 82 تا 151 به‌دست آمد. سپس به‌منظور بهینه‏سازی مدل دراستیک از مدل ماشین بردار پشتیبان، شبکۀ عصبی پیشرو و شبکۀ عصبی برگشتی استفاده شد تا بدین‌طریق بتوان به نتایج دقیق‏تری از ارزیابی آسیب‏پذیری دست یافت. به این منظور پارامترهای دراستیک به‌عنوان ورودی مدل و شاخص دراستیک به‌عنوان خروجی مدل تعریف شدند و مقادیر نیترات مربوطه به 2 دستۀ آموزش و آزمون تقسیم شد. شاخص دراستیک مربوط به مرحلۀ آموزش با مقادیر نیترات مربوط تصحیح شد و بعد از آموزش مدل، در مرحلۀ آزمون نتایج مدل‏ها با استفاده از مقادیر نیترات ارزیابی شد. نتایج نشان داد که هر سه مدل هوش مصنوعی توانایی زیادی در ارزیابی آسیب‏پذیری آبخوان دارند، اما در این بین، مدل ماشین بردار پشتیبان در مرحلۀ آزمون برای هر سه قسمت شرقی، غربی و جنوبی دشت با کمترین مقدار RMSE به‌ترتیب 74/6، 93/3 و 78/3 و بیشترین مقدار R2 به‌ترتیب 73/0، 79/0 و 72/0نتایج بهتری را در‌بر‌داشت. بر‌اساس این مدل، قسمت‏های شمالی و غربی دشت پتانسیل آلودگی بالایی دارد و باید محافظت بیشتری از این مناطق صورت گیرد.

آسیب‏ پذیری آبخوان دشت اردبیل‌ ماشین بردار پشتیبان‌ مدل دراستیک هوش مصنوعی.‌

1[. فرج‏زادۀ اصل، منوچهر؛ محمدی، عثمان؛ 1390، «پهنه‏بندی آسیب‏پذیری آب‏های زیرزمینی با کمک الگوریتم‏های فازی عصبی (مطالعۀ موردی: استان زنجان)»، سنجش از دور و GIS ایران، سال سوم، شمارۀ اول، ص 1-18.

]2[. کرد، مهدی؛ 1393، «مدل‌سازی عددی آبخوان دشت اردبیل و مدیریت آن با استفاده از بهینه‏سازی برداشت آن»، رساله دکتری، دانشگاه تبریز.

]3[. ندیری، عطاالله؛ 1392، «مقایسه کارایی مدل‌های عددی و هوش مصنوعی در مدیریت آبخوان‌ها (مطالعۀ موردی: دشت تسوج)»، رسالۀ دکتری، دانشگاه تبریز.

[4]. Al-Abadi, Alaa M; Al-Shamma’a, Ayser M; Aljabbari, Mukdad H; 2014, A GIS-based DRASTIC model for assessing intrinsic groundwater vulnerability in northeastern Missan governorate, southern Iraq, Appl Water Sci.

[5]. Aller, Linda; Bennett, Truman; Lehr, Jay.H; Petty, Rebecca.; and Hackett, Glen;1987, DRASTIC: A Standardized System for Evaluating Ground Water Pollution Potential Using Hydrogeologic Settings, EPA 600/2-87-035. U.S. Environmental Protection Agency, Ada, Oklahoma.

[6]. Antonakos, Andreas.K; and Lambrakis, Nikolaos. I; 2007, Development and testing of three hybrid methods for the assessment of aquifer vulnerability to nitrates based on the drastic model, an example from NE Korinthia, Greece, Journal of Hydrology, pp. 288– 304.

[7]. ASCE Task Committee on Application of Artificial Neural Networks in Hydrology, 2000, Artificial neural network in hydrology, part I and II. J. Hydrol. Eng., 5(2), pp. 115-137.

[8]. Asefa, Tirusew; Kemblowski, Mariush; McKee,Mac; Khalil, Abedalrazq; 2006, Multi-time scale stream flow predictions: The support vector machines approach, Journal of Hydrology, 318, pp. 7–16.

[9]. Babiker,Insaf, S; Mohamed, Mohamed, A.A; Tetsuya, Hiyama;and Kikuo, Kato; 2005, A GIS-basedDRASTIC model for assessing aquifer vulnerability in KakamigaharaHeights, Gifu Prefecture, central Japan, Sci Total Environ, vol 354, pp.127–140.

[10]. Barzegar, Rahim; Asghari Moghaddam, Asghar; Baghban, Hamed; 2015, A supervised committee machine artificial intelligent for improving DRASTIC method to assess groundwater contamination risk: a case study from Tabriz plain aquifer, Iran, Stoch Environ Res Risk Assess.

[11]. Behzad, Mohsen; Asghari, Keyvan; and Coppola, Jr,Emery.A; 2010, Comparative Study of SVMs and ANNs in Aquifer Water Level Prediction. J. Comput. Civ. Eng, vol 24, pp. 408-413.

[12]. Chen, Bo.Juen; Chang, Ming.Wei; and Lin, Chih.Jen;2004, Load forecasting using Support Vector Machines: A study on EUNITE Competition 2001, IEEE Transactions on Power Systems, 19(4) ,pp. 1821–1830.

[13]. Chitsazan, Nima ; Nadiri, Ata Allah; Tsai, Frank, T-C, 2015, Prediction and structural uncertainty analyses of artificial neural networks using hierarchical Bayesian model averaging, Journal of Hydrology, 528, pp. 52-62.

[14]. Cortes, Corinna; and Vapnik, Vladimir; 1995, Support-vector networks. Machine learning, 20: 3, pp. 273-297.

[15]. Cristianini, Nello; and Shawe-Taylor, John; 2000, An Introduction to Support VectorMachines. Cambridge University Press, New York, USA.

[16]. Dibike, Yonas, B; Velickov, Slavco; Solomatine, Dimitri; and Abbot, Michael, B; 2001, ModelInduction with Support Vector Machines-Introduction and Applications. J. Comp. Civil Engin. ASCE, vol 15, pp. 208-216.

[17]. Dixon, Barnali; 2005a, Applicability of neuro-fuzzy techniques in predicting ground-water vulnerability: a GIS-based sensitivity analysis, Journal of Hydrology, vol 309, pp. 17-38.

[18]. Dixon, Barnali; 2009, A case study using support vector machines, neural networks and logistic regression in a GIS to identify wells contaminated with nitrate-N, Hydrogeology Journal, vol 17, pp. 1507–1520.

[19]. Fausett, Laurene; 1994, Fundamentals of neural network. Prentice Hall, Englewood Cliffs, N. J. 461 Pages.

[20]. Fijani, Elham; Nadiri, Ata. Allah; Asghari, Moghaddam, Asghar; Tsai, Frank, T-C; and Dixon, Barnali; 2013, Optimization of DRASTIC Method by Supervised Committee Machine Artificial Intelligence to Assess Groundwater Vulnerability for Maragheh-Bonab Plain Aquifer, Iran, Journal of hydrology, vol 530, pp. 89-100.

[21]. Haykin, Simon; 1994, Neural networks: a comprehensive foundation,Macmillan College Publishing, New York.

[22]. Hong, Wei, Chiang; 2011, Traffic flow forecasting by seasonal SVR with chaotic simulated annealing algorithm, Neurocomputing, Vol 74, pp. 2096-2107.

[23]. Jovanovic, N. Z; Adams S; Thomas A; Fey M; Beekman H. E; Campbell R; Saayman I; Conrad J; 2006, Improved DRASTIC method for assessment of groundwater vulnerability to generic aqueousphase contaminants, WIT Transactions on Ecology and the Environment, Vol 92, waste Management and the Environment III, pp. 393–402.

[24]. McCulloch, Warren, S; Pitts, Walter; 1943, A logic calculus of the ideas immanent in nervousactivity. Bulletin of Mathematical Biophysics, vol 5, pp. 115-133.

[25]. McLay, C.D.A., Dragten, R., Sparling, G., and Selvarajah, N., 2001, Predicting groundwater nitrate concentrations in a region of mixed agricultural land use: a comparison of three approaches, Environmental Pollutants, vol 115, pp. 191-204.

[26]. Mohammadi, Kourosh; Niknam, Ramin;and Majd, Vahid, Johari; 2009, Aquifer vulnerability assessment using GIS and fuzzy system: a case study in Tehran-Karaj aquifer, Iran, Environ Geol, vol 58, pp.437–446.

[27]. Mousavi, S.F. Amiri, M.J. Gohari, A.R. and Afyuni, M. 2011, Estimation of Nitrate Concentration Using Fuzzy Regression Method and Support Vector Machines, World Applied Sciences Journal, 12 (6), pp. 774-782.

[28]. Nadiri, Ata Allah; Fijani, Elham; Asghari Moghaddam, Asghar; 2013, Supervised committee machine with artificial intelligence for prediction of fluoride concentration, IWA Publishing.

[29]. Panagopoulos, George; Antonakos, Andreas; and Lambrakis, Nicolaos; 2005, Optimization of DRASTIC model for groundwater vulnerability assessment, by the use of simple statistical methods and GIS, Hydrogeology Journal.

[30]. Raghavendra, Sujay; and Chandra, Deka, Paresh; 2014, Support vector machine applications in the field of hydrology: A review, Elsevier, Applied Soft Computing,vol 19, pp. 372-386.

[31]. Secunda, S., Collin, M.L., and Melloul, A.J., 1998, Groundwater vulnerability assessment using a composite model combining DRASTIC with extensive agricultural land use in Israel’s Sharon region, Journal of Environmental Management, vol 54, pp. 39-57.

[32]. Seifi, Akram; 2010, Developing of expert system to prediction of dailyevapotranspiration by support vector machine and compare results to ANN,ANFIS and experimental method. M.Sc. Thesis, Department of WaterEngineering, Tarbiat Modarres University, Tehran, Iran (In Persian).

[33]. Shabri, Ani; and Suhartono; 2012, Streamflow forecasting using least-squares support vector machines, Hydrological Sciences journal, 57(7), pp. 1275-1293.

[34]. Suykens, Johan, A, K; Van, Gestel, Tony; Brabanter, Jos, De; De, Moor, Bart; Vandewalle, Joos; 2002, in:Least Squares Support Vector Machines, World Scientific Publishing, Singapore.

[35]. Tayfur, Gokmen; Nadiri, Ata Allah; Asghari Moghaddam, Asghar; 2014, Supervised intelligent committee machine method for hydraulic conductivity estimation, Water resources management, 28 (4), pp. 1173-1184.

[36]. Vrba, Jiri; and Zoporozec, Alexander; 1994, Guidebook on mapping groundwater vulnerability, International Contributions to Hydrogeology, Verlag Heinz Heise GmbH and Co, KG.

[37]. Yin, Jiajian;2011, LogP prediction for blocked tripeptides with amino acids descriptors (HMLP) by multiple linear regression and support vector regression, Procedia Environmental Sciences, vol 8, pp. 173–178.

اکوهیدرولوژی

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

اکوهیدرولوژی

2423-6098

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

166

10.22059/ije.2015.57301

مدیریت منابع آب در اکوسیستم های طبیعی

تأثیر عوامل اقلیمی و زمین‏ شناسی بر کمّیت و کیفیت منابع آب زیرزمینی دشت مه‏ ولات

تاثیر عوامل اقلیمی و زمین‌شناسی بر کمیت و کیفیت منابع آب زیرزمینی دشت مه‌ولات

نجف زاده

هانیه

کارشناس ارشد بیابان‏زدایی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران

زهتابیان

غلامرضا

استاد، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران

خسروی

حسن

استادیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران

گلکاریان

علی

استادیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه فردوسی مشهد

23 09 2015

2 3 325 336 08 08 2015 17 10 2015

2015

https://ije.ut.ac.ir/article_57301.html

به‏منظور بررسی کمّیت و کیفیت آب زیرزمینی دشت مه‏ولات با استفاده از داده‏های سطح آب، هدایت الکتریکی و غلظت کل نمک‏های محلول نقشۀ نوسانات سطح آب زیرزمینی و متغیرهای کیفی یادشده در سه دورۀ آماری 1380، 1386 و 1391در محیط نرم‌افزار Arc GIS9.3، با روش زمین‏آماری تهیه شد. در مرحلۀ دوم برای تعیین عوامل مؤثر بر تغییرات کمّی و کیفی آب زیرزمینی به بررسی عواملی همچون کاهش میزان بارش و خشکسالی‏ها (با استفاده از نمودار شاخص بارش استاندارد)، شرایط زمین‏شناسی، رسوب‏شناسی (با ترسیم نقشۀ زمین‏شناسی منطقۀ مطالعاتی) و پیشروی جبهه‏های آب شور از کویرهای مجاور پرداخته شد. نتایج حاصل از تهیۀ نقشه‏های پهنه‏بندی مکانی کمّیت و کیفیت آب زیرزمینی نشان داد که سطح آب در بخش اعظمی از منطقه افت داشته است و دربارۀ متغیرهای هیدروشیمی آب زیرزمینی نیز مشخص شد که در طول دورۀ آماری بیشترین تمرکز متغیرهای یادشده در خروجی منطقه در بخش‏های غرب و جنوب ‏غرب محدوده قرار داشته و روند تغییرات به‏طور معمول تا انتهای دورۀ آماری افزایشی و رو به حالت شوری بوده است. نتایج مؤثر تغییرات کمّی و کیفی آب‌های زیرزمینی نشان داد که روند رو به رشد تعداد چاه‏های بهره‏برداری از راه‌های مختلف همچون افزایش اراضی باغی (به‏خصوص پسته‏کاری) و در کنار آن کاهش بارش و خشکسالی‏های اخیر، سبب افت سطح آب زیرزمینی در منطقه شده است که به‏دنبال آن پیشروی جبهه‏های آب شور از کویرهای مجاور در جنوب و غرب منطقۀ مطالعاتی را از طریق مسیل‏ها و کانال‏ها تحت تأثیر قرار می‌دهد و کیفیت آن‏ها کاهش می‏یابد. از طرفی این پهنه‏ها از نظر کیفی با توجه به دانه‏ریز بودن رسوبات و وجود املاح فراوان و رسوبات تبخیری بی‌شک سبب کاهش نفوذ و تغذیه از سطح سفرۀ آب زیرزمینی می‏شود. که در صورت ادامۀ این روند و انجام‌ندادن اقدامات جدی و عملی برای کاهش برداشت‏های بی‏رویه و به تعادل رساندن سفرۀ آب زیرزمینی، در آینده‏ای نه‌چندان دور علاوه بر ایجاد و تشدید آثار نامطلوب زیست‌محیطی، شاهد آسیب شدید به کشاورزی منطقه خواهیم بود.

آب شور ‏ پهنه‏بندی‌ خشکسالی سازند متغیر‌

آباده، محمود؛ اونق، مجید؛ مساعدی، ابولفضل. 1385. «بررسی اثر افت سطح ایستابی در شوری آب زیرزمینی منطقۀ زیدآباد سیرجان». مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی. 13 (2).

اسلامیان، سید سعید؛ ناصری، محمد. 1388. «بررسی دوره‏های ترسالی و خشکسالی و اثرات آن بر تغییرات منابع آب حوضۀ آبخیز دشت بوئین‌زهرا». مجله علوم جغرافیایی و محیط ‏زیست. (33): 30-25.

ارجمندی، رضا. 1378. «تعیین عوامل مؤثر در شور‌شدن خاک‏های دشت گرمسار». پایانامۀ کارشناسی ارشد. دانشکدۀ منابع طبیعی کرج، دانشگاه تهران، ص 93.

اکرامی، محمد؛ شریفی، ذبیح‌اله؛ ملکی‌نژاد، حسین. 1390. «بررسی روند تغییرات کیفی و کمّی منابع آب زیرزمینی دشت یزد‌ـ اردکان در دهۀ 1379‌ـ 1388». فصلنامۀ دانشکدۀ بهداشت یزد، 10 (2): 91-82.

تولایی‏نژاد، محمود؛ میری، علی؛ پورزنگنه، مهدی؛ کاظمی، رضا. 1385. «ارزیابی بیلان کمّی و کیفی منابع آب زیرزمینی دشت اندیمشک». اولین همایش منطقه‏ای بهره‏برداری بهینه از منابع آب حوضه‏های کارون و زاینده‏رود. صص 1818-1810.

رستمی زرین‏آبادی، امیر؛ کرمی، غلامرضا. 1390. «ارزیابی نقش عوامل زمین‏شناسی و فعالیت‏های کشاورزی در تعیین کیفیت آب‏های زیرزمینی دشت رومشگان، ایران».

زهتابیان، غلامرضا؛ خسروی، حسن؛ مسعودی، ریحانه. 1393. مدل‏های ارزیابی بیابان‏زایی (معیارها و شاخص‏ها). انتشارات دانشگاه تهران. 257ص.

زهتابیان، غلامرضا؛ جانفزا، عنایت‌الله.؛ عسگری، محمدحسین؛ نعمت‏الهی، محمدجواد. 1389. «مدلسازی تغییرات مکانی برخی متغیرهای کمی و کیفی آب زیرزمینی (مطالعۀ موردی: دشت گرمسار)». مجله تحقیقات مرتع و بیابان ایران. 17: 73-61.

زهتابیان، غلامرضا. 1383. «بررسی آب زیرزمینی دشت ورامین جهت استفاده از آبیاری اراضی کشاورزی»، نشریه پژوهش‏های جغرافیایی، 48: 102-91.

زهتابیان، غلامرضا؛ سرابیان، لیلی. 1383. بررسی علل شور‌شدن آب و خاک در دشت گنبد‌ـ آلاگل، بیابان، جلد 9 (2): 181-169.

شاهی دشت، علیرضا؛ عباس‌نژاد، احمد. 1389. «ارزیابی اثرات زیست‌محیطی افت سطح آب‏های زیرزمینی در دشت زرند و ارائۀ راهکارهای مدیریتی»، مجله پژوهشآبایران، 4 (7): ١٢٤-١١٩.

شکیبا، علیرضا؛ میرباقری، بابک؛ خیری، افسانه. 1389. «تجزیه و تحلیل خشکسالی با شاخص SPI و تأثیر آن بر منابع آب زیرزمینی در شرق کرمانشاه». مجله جغرافیا. شماره 25: 124-105.

عزیزی، قاسم. 1382. «ارتباط خشکسالی‏های اخیر و منابع آب زیرزمینی در دشت قزوین»، مجله پژوهشی جغرافیایی، 46: 143-131.

کرمی، فریبا. 1390، «بررسی تغییرات شوری منابع آب زیرزمینی در دشت سراب»، نشریه جغرافیا و برنامه‏ریزی، 16 (38): 122-101.

مهدوی، محمد. 1381. هیدرولوژی کاربردی. جلد اول. چاپ چهارم. انتشارات دانشگاه تهران.

نادریان فر، محمد. 1389. «بررسی روند تغییرات متغیرهای کمّی و کیفی آب زیرزمینی تحت شرایط اقلیمی مختلف». پایان‏نامۀ جهت دریافت درجۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه فردوسی. دانشکدۀ کشاورزی (گروه مهندسی آب).

ولایتی، سعداله. 1381. «تأثیر برداشت آب از چاه‏ها در شور‌شدن آبخوان دشت جنگل (تربت حیدریه)». فصلنامه تحقیقات جغرافیایی،67: 106-91.

یاسمنی، سمانه. 1391. «بررسی اثرات خشکسالی و برداشت بر منابع آب زیرزمینی دشت تربت‏جام‌ـ فریمان». پایان‏نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه فردوسی. دانشکده علوم (هیدروژئولوژی).

Dent, D., 2007, Environment Geophysics Mapping Salinity and Water Resources”, International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, 9, 130-136.

Hsu, K.C., Wang, C.H., Chen, K.C., Chen, C.T., and Ma, K.W. 2007. Climate induced hydrological impacts on the groundwater system of the Pingtung Plain,Taiwan. Hydrogeol. J. 5: 903-913.

Khan, S., Gabriel, H.F., Rana, T. 2002. “Standard precipitation index to track drought and assess impact of rainfall on water tables in irrigation areas”, Irrigation Drainage System 22, 153-122.

Lee J.J, Jang C.H, Wang S.W. and Liu, C.W. 2007. Evaluation of potential health risk of arsenic-affected ground water using indicator kriging and does response model. Science of the Total Environment, 384(1-3):151-62.

Panda D.K, Mishra A., Jena S. K., James B.K., Kumar A., 2002. “The Influence of Drought and Anthropogenic Effects on Groundwater Levels in Orissa, India, Journal of Hydrology, Vol. 343, 140-153.

Pulido Bosch, A.F.,Sanchez Martos, J.,Martinez, V., and Naavarrete, F1.1992. Groundwater problem in a Semiarid Area. Environ. Geol. Water Sci. 20(3) p: 195-204.

Shahid, Sh., and M. K. Hazarika. 2010. Groundwater Drought in the Northwestern District of Bangladesh. Water Resour.Manage. 24(10): 1989-2006.

Villholth K.G., Tøttrup C., Stendel M., Maherry A., 2013. “Integrated mapping of groundwater drought risk in the Southern African Development Community (SADC) region”, Hydrogeology Journal, 21(4): 863-885 DOI 10.1002/s10040-013-0362-1.

اکوهیدرولوژی

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

اکوهیدرولوژی

2423-6098

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

166

10.22059/ije.2015.57302

مدیریت منابع آب در اکوسیستم های طبیعی

مدیریت و پهنه‏بندی خشکسالی با استفاده از شاخص‏های SPI و RDI (مطالعۀ موردی: استان مرکزی)

مدیریت و پهنه‌بندی خشکسالی با استفاده از شاخص‌های SPI و RDI (مطالعه موردی:استان مرکزی)

یوسفی

حسین

استادیار دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران

نوحه گر

احمد

استاد دانشکدۀ محیط زیست، دانشگاه تهران

خسروی

زهرا

. دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی طبیعت، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران

عزیز آبادی فراهانی

مسعوده

. دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شهید باهنرکرمان

23 09 2015

2 3 337 344 07 06 2015 12 10 2015

2015

https://ije.ut.ac.ir/article_57302.html

خشکسالی، کمبود رطوبت مستمر و غیر‌طبیعی تعریف‌ شده است و پدیده‏ای اجتناب‏ناپذیر به‌شمار می‌رود که بیشتر نقاط جهان با آن روبه‏روست. خشکسالی یکی از بلایای طبیعی است که خسار‌ت‌های فراوانی‌ به انسان و اکوسیستم‏های طبیعی وارد می‏آورد. در خشکسالی چهار ویژگی عمده مطالعه می‌شود که عبارت‌اند از شدت، مدت، فراوانی و گسترۀ خشکسالی که هدف از این تحقیق، تعیین شدت و مدت و گسترۀ خشکسالی در استان مرکزی است. به‌منظور بررسی و پهنه‏بندی خشکسالی، شاخص‏های متنوعی ابداع شده است؛ یکی از آن‏ها، شاخص بارش استاندارد ‌و دیگری شاخص خشکسالی احیائی است. برای بررسی از 10 ایستگاه سینوپتیک با طول دورۀ آماری مشترک 13ساله (1379‌ـ 1392) در مقیاس زمانی ماهانه استفاده شد. پس از محاسبۀ شاخص‏ها توسط نرم‌افزار drinc، نقشه‌های پهنه‌بندی خشکسالی به‌طور مجزا برای منطقه توسط Arc GIS تهیه شد؛ ایستگاه آشتیان بیشترین شدت خشکسالی را در سال آبی 1386‌ـ 1387 و منطقۀ مربوط به ایستگاه کمیجان کمترین خشکسالی را در سال 1386‌ـ 1387 آبی داشتند. نقشۀ خشکسالی استان مرکزی با استفاده از شاخص بارش استاندارد و شاخص خشکسالی احیایی آسیب‏پذیری مناطق دشت در زمان وقوع خشکسالی را نشان می‏دهد. این مناطق در بخش مرکزی و غربی دشت واقع شده‏اند که در این میان شهرهای اراک، کمیجان و شازند ریسک‏پذیری شایان توجهی دارند.

پهنه‏ بندی خشکسالی شاخص بارش استاندارد‏ شاخص خشکسالی احیایی نرم‌افزار drinc Arc GIS

انصاری، حسین، داوری، کامران،1386، «پهنه‌بندی دوره‏های خشکسالی با استفاده از شاخص بارندگی استاندارد در محیط جی ای اس، (استان خراسان)»، نشریۀ پژوهش‏های جغرافیایی مؤسسۀ جغرافیایی دانشگاه تهران، شمارۀ 108 :60-97.

بذر‌افشان، جواد، 1381، «مطالعۀ برخی از شاخص‏های خشکسالی هواشناسی در چند نمونۀ اقلیمی ایران»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.

حسنی پاک، علی‌اصغر، 1377، زمین آمار، انتشارات دانشگاه تهران.

کردوانی، پرویز، 1380، خشکسالی و راه‏های مقابله با آن در ایران، انتشارات دانشگاه تهران.

وفا‌خواه، مهدی، رجبی، منصور، 1384، «کار‌ایی نمایه‏های خشکسالی هواشناسی برای پایش و ارزیابی خشکسالی‏های حوضۀ آبخیز دریاچه‏های بختگان، طشک و مهارلو»، نشریة بیابان، شمارۀ 10: 369-382.

Davis, J.C. 1973, "Statistics and Data Analysis in Geology". John Wiley and Sons, London.

Palmer, W.C. 1965, "Meteorological Drought". U.S, Weather Bureau Technical.paper, 45, 1-58.

Weber, D., England, E. 1992, "Evaluation andComparison of spatial Interpolations".Mathematical Geology, Vol, 24, PP: 381-391.

Wilhite, D. A., and M. H. Glantz, 1985, "Understanding the drought phenomenon". The role of definitions, Water International, 10, 111-120. 4. عساکره، حسین، 1387، «کاربرد کریجینگ در میان‏یابی بارش»، جغرافیا و توسعه، شمارة 12:25-42

اکوهیدرولوژی

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

اکوهیدرولوژی

2423-6098

دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

166

10.22059/ije.2015.59961

unavailable

چکیده های انگلیسی

23 09 2015

2 3 1 9 31 12 2016 31 12 2016

2015

https://ije.ut.ac.ir/article_59961.html

unavailable