2021-05-04T10:47:39Z https://ije.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=8069

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 حمیدرضا باباعلی رضا دهقانی برآورد بارش برای اجرای طرح های مطالعات منابع آب، خشک‌سالی، طرح های آمایش سرزمین، محیط زیست، آبخیزداری و طرح های جامع کشاورزی ضروری می باشد. در این پژوهش جهت تخمین بارش ماهانه دشت کاکارضا واقع در استان لرستان از مدل برنامه ریزی بیان ژن استفاده شد و نتایج آن با سایرروشهای هوشمند از جمله سیستم استنتاج فازی_عصبی و شبکه عصبی مصنوعی مقایسه گردید. برای این منظور از پارامترهای میانگین دما، رطوبت نسبی، تبخیر، سرعت باد در مقیاس زمانی ماهانه در طی دوره آماری (1394-1384) بعنوان ورودی و بارش بعنوان پارامتر خروجی مدلها انتخاب گردید. معیارهای ضریب همبستگی، ریشه میانگین مربعات خطا و میانگین قدر مطلق خطا برای ارزیابی و عملکرد مدلها مورد استفاده قرار گرفت. از لحاظ دقت، مدل برنامه ریزی بیان ژن با ضریب همبستگی 978/0 ، ریشه میانگین مربعات خطا (mm 026/0) و میانگین قدر مطلق خطا (mm 017/0) در مرحله صحت سنجی در اولویت قرار گرفت. در مجموع نتایج نشان داد که روش برنامه ریزی بیان ژن توانایی بالایی در تخمین مقادیر کمینه و میانی و بارش دارد. بارش برنامه‌ریزی بیان ژن سیستم استنتاج فازی_عصبی شبکه عصبی مصنوعی 2017 03 21 1 11 https://ije.ut.ac.ir/article_60911_d89b16fbc7d870def97bd329e3ca784d.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 محمد حسین بوچانی محمد صادق افراسیابی راد حسین یوسفی ناصر عبادتی سکونتگاه‏های روستایی بیشتر در کنار منابع آبی اعم از آب‏های سطحی یا منابع آب‏های زیرزمینی شکل گرفته‏اند. هدف از این مطالعه، شناخت منابع آب و تأثیر آن در توسعۀ نواحی روستایی بخش ززوماهرو است. در مقالۀ حاضر با کاربست شیوۀ تحلیلی‌ـ توصیفی، ضمن بررسی مفاهیم توسعۀ ‏پایدار روستایی؛ تأثیر منابع آب در توسعۀ روستایی بررسی می‌شود. بدین‌منظور جمع‏آوری اطلاعات به دو صورت کتابخانه‏ای و میدانی صورت گرفته و برای ارزیابی توان اکولوژیکی از مدل مخدوم و از روش کیفی قیاسی برای تعیین اولویت کاربری‏ها و برای ترسیم نقشه‏ها از نرم‌افزار GIS استفاده شده است. نتایج نشان داد بیشتر آب سطحی موجود بدون استفادۀ مناسب برای فعالیت‏های اقتصادی به‌ویژه کشاورزی از منطقه خارج می‏شود. با ارزیابی توان اکولوژیکی مشخص شد که 8/2 درصد از مساحت بخش در سه طبقۀ ابتدایی کشاورزی قرار دارند؛ بدین‌معنا که زمین‏های کشاورزی در سطح بسیار خرد و پراکنده‏ای قرار دارند. توسعۀ آبزی‏پروری با توجه به وجود منابع آب غنی و سایر شرایط وضعیت مساعدی برای توسعۀ فعالیت‏های اقتصادی دارد به‌طوری که 5/1 درصد از مساحت بخش که برابر 3211 هکتار است، شرایط کاملاً مساعدی برای توسعۀ این نوع کاربری دارد و 59708 هکتار که معادل 5/26 درصد از اراضی بخش است، قابلیت مناسبی برای گسترش آبزی‏پروری در سطح بخش داشته است.                     بخش ززوماهرو توان اکولوژیکی توسعۀ پایدار سکونتگاه‏های روستایی مدیریت منابع آب‌ 2017 03 21 13 27 https://ije.ut.ac.ir/article_60879_7a70ea9857d54aba84302d56e3517b53.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 مهدی بهرامی محمدجواد امیری فاطمه رضایی مهارلویی کرامت الله غفاری توابع تبدیل صورت می‏گیرد. در پژوهش حاضر با استفاده از اطلاعات میانگین بارش ماهانه، کمترین و بیشترین دما و رطوبت ایستگاه سینوپتیک شهرستان آباده در بازۀ زمانی 1355 تا 1392 به‏صورت نرمال‏شده و خام به‏عنوان ورودی‏های شبکۀ پرسپترون چند‏لایه، بارش ماه آیندۀ شهرستان پیش‏بینی شد. برای نرمال‏سازی داده‏های هواشناسی، پس از بررسی وجود داشتن یا نداشتن داده‏های گم‏شده و پرت از سه روش نرمال‏سازی مینیمم‌ـ ماکزیمم، رتبه‏ای و آمارۀ نرمال استاندارد استفاده شد. پس از به‏دست‏آوردن بهترین ساختار شبکه با استفاده از آزمون ‏و ‏خطا برای هر روش از مقایسۀ بهترین ساختارهای هر روش با یکدیگر، روش مینیمم‌ـ ماکزیمم با ساختار شبکۀ سه‏لایه و تعداد 13 نورون در لایۀ پنهان با مقدار 92/0=R و 12/0=MSE در مقایسه با دیگر روش‏ها به‏عنوان بهترین روش انتخاب شد. نتایج آنالیز حساسیت انجام‏شده نیز نشان داد مدل به حذف پارامتر بیشترین رطوبت بیشتر از سایر پارامترها حساسیت نشان داد. پس از آن نیز دمای حداکثر بیشترین تأثیر را بر پیش‏بینی بارش داشت. همچنین مقایسۀ عملکرد شبکه با تعداد ورودی‏های مختلف نشان داد شبکه با داشتن دو ورودی شامل کمترین دما و رطوبت با مقدار 13/0= MSE در مواقعی که کمبود داده وجود دارد نسبت به‏تعداد پنج ورودی به‏ نتیجۀ خوبی رسید.     آمارۀ نرمال استاندارد بارندگی مینیمم‌ـ ماکزیمم نرمال ‏سازی داده نرمال‏ سازی رتبه ‏ای 2017 03 21 29 37 https://ije.ut.ac.ir/article_60880_0bcea5ab151d5b1a2a3d0977940f4b05.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 یاسمن جعفری اول ناصر عبادتی حسین یوسفی بهرنگ کلانتری محمد میرزایی امروزه، بسیاری از قنوات تهران در معرض و تهدید آلودگی زیست‌محیطی قرار گرفته‏اند. به همین‌دلیل بررسی‏های زیست‌محیطی و پایش کیفیت آب قنوات به‌عنوان موضوعی مهم در برنامه‌ریزی و مدیریت شهری مطرح است. هدف از این پژوهش، پایش کیفیت آب قنوات پهنۀ شرق تهران از نظر شاخص‌های زیست‌محیطی است. روش تحقیق این پژوهش، برای جمع‌آوری آمار و اطلاعات ابتدا برپایۀ مطالعات اسنادی و سپس بازدیدهای میدانی، نمونه‌برداری و همچنین آزمایش‌هایی استوار است که مراکز پژوهشی دیگر انجام داده‌اند. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که قنوات پهنۀ شرق تهران از نظر کیفیت آب تقریباً تفاوت کمی دارند، ولی در برخی متغیرهای کیفی از نظر نوع مصرف آب براساس نوع طبقه‌بندی قابل تفکیک هستند. متغیرهای مهمی از کیفیت شیمیایی آب از قبیل نیترات، سولفات، فلزات سنگین،  NH3،EC،TDS، PH، DO نشان می‌دهند که کیفیت آب قنوات در بیشتر موارد نسبت به استانداردهای ملی و سازمان جهانی بهداشت برای شرب در حد مناسب و در برخی از جمله ده‌خیر شهر ری آلودگی بیولوژیکی بیش از حد مجاز ‌دارند. همچنین از نظر شاخص لازم برای مصارف کشاورزی نیز نتایج آزمایش‌ها حکایت از مطلوب‌بودن قنوات پهنۀ شرقی تهران دارد. به‌طور کلی، هرچه از مناطق شمال شرقی تهران به سمت جنوب شرق تهران پیش می‌رویم، به‌دلیل کاهش عمق سطح آب زیرزمینی بار آلودگی و املاح آب افزایش می‌یابد. پهنۀ شرق تهران سلامت کیفیت آب قنات 2017 03 21 39 52 https://ije.ut.ac.ir/article_60881_091eab4bcc2683945568da6ac4c06190.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 منوچهر چیت سازان غلامرضا میرزاوند عادل ساکی با توجه به آلودگی فزایندۀ منابع آب و اهمیت پایش مداوم آنها، در این تحقیق نسبت به بررسی جامع عناصر کمیاب و فلزات سنگین در آب‌های زیرزمینی دشت اشترینان در محدودۀ شمال بروجرد، به‌منظور بررسی تأثیر هوازدگی کانی‌ها، فعالیت‌های کشاورزی و صنعتی اقدام شد. نمونه‏های آب زیرزمینی از 10 حلقه چاه، پنج دهانه قنات و یک چشمه در دو فصل تر و خشک جمع‌آوری شدند. سپس با استفاده از طیف‌سنج جرمی آنالیز و بیشترین سطح آلایندگی توسط سازمان بهداشت جهانی مقایسه شدند. نتایج اندازه‏گیری‏ها نشان داد از تعداد 63 عنصر اندازه‏گیری‌شده، میزان بیشترین غلظت آهن، منیزیم، سرب، استرانسیم و وانادیم به‌ترتیب 4/0، 3/36، 9/62، 89/0، 5/195 و بیشتر از سطح مجاز است. بررسی میزان عنصر سرب، بر و آهن در آب زیرزمینی در محدودۀ مطالعه‌شده نشان می‏دهد غلظت این عناصر از شرق و غرب دشت به سمت مرکز در حال افزایش است. همچنین سطوح افزایشی غلظت Sr در آب زیرزمینی بیشتر ناشی از فرایندهایی همچون هوازدگی کانی‌هایی مانند فلدسپات‌های مربوط به گرانیت‌ها و گرانودیریت‌های شرق دشت تشخیص داده شد. از موارد محتمل آلایندگی می‌توان به موتورهای دیزلی چاه‌های آب در منطقه، چاه‌های دهانه‌گشاد متروک، صنایع فولاد آلیاژی در ورودی شمالی دشت و فعالیت‏های معدن‌کاری اشاره کرد که از پتانسیل‏های آلایندگی فلزات سنگین در آب زیرزمینی و تهدیدی برای محیط زیست منطقه است. با استفاده از تحلیل مؤلفۀ اصلی، سه عامل اصلی در تعیین کیفیت هیدروشیمیایی عبارت‌اند از تأثیر یون‌های اصلی، عناصر کمیاب و فلزات سنگین که درمجموع نزدیک به 68 درصد واریانس عوامل را به خود اختصاص داده‏اند.   آب زیرزمینی آلودگی تحلیل مؤلفۀ اصلی عناصر کمیاب فلزات سنگین 2017 03 21 53 64 https://ije.ut.ac.ir/article_60883_1115b36be9b1e555d54eb9aa0a33b1ee.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 علی حقی زاده حسین یوسفی یزدان یاراحمدی پروین نورمحمدی رضوان علیجانی رودخانۀ کهمان پرمنفعت‏ترین رودخانۀ شهرستان الشتر از نظر کشاورزی و پرورش ماهی است. به‌دلیل اینکه فرایندهای هیدرولوژی تصادفی‌اند، آمار و احتمال اساس تجزیه‏ و تحلیل پدیده‏های یادشده است، بنابراین از سری‏های زمانی استفاده می‏شود. در تحلیل سری ‏زمانی، مرحلۀ اول شامل نمایش نوسان پارامترها در طول زمان است، مرحلۀ دوم ایستا‌سازی داده‏ها، مرحلۀ سوم نرمال‏سازی و مرحلۀ چهارم شناسایی پارامترهای مدل است. درنهایت، برای سنجش دقت مدل در پیش‏بینی از شاخص مجذور میانگین مربعات خطا RMSE و معیار اطلاعاتی آکاییکه AIC استفاده شد. در این تحقیق روند تغییرات زمانی سه پارامتر ,pH HCO3 و Na که از پارامترهای مؤثر بر کیفیت آب شرب و کشاورزی هستند، در ایستگاه دره‌تنگ رودخانۀ کهمان طی سال‏های آماری 1366 تا 1392 ‌مطالعه شد. سپس بر‌اساس نمودار‏های سری زمانی داده‏ها و همچنین نمودار خود‌‏همبستگی جزئی، مدل ARIMA فصلی ضربی از بین مدل‏های سری زمانی انتخاب و در نرم‏افزارهای XLSTAT و MINITAB استفاده شد. برای HCO3 مدل بهینه برای پیش‏بینی 4(1،1،1)*(1،1،1) ARIMA و برای pH، 4(1،1،1)*(1،1،1) ARIMA تشخیص داده شد؛ ولی برای Na هیچ‏یک از مدل‏های ARIM مناسب تشخیص داده نشد. HCO3 معمولاً روند افزایشی دارد. محدودۀ تغییرات pH طبق نمودار سری‏های زمانی در محدودۀ بهینه 5/6 تا 5/8 قرار دارد. Na به‌دلیل نبود سازندهای نمکی در حوضۀ آبخیز رودخانۀ کهمان معمولاً روند ثابتی دارد و افزایشی نیست.     پیش ‏بینی رودخانۀ کهمان سری زمانی مدل ARIMA 2017 03 21 65 73 https://ije.ut.ac.ir/article_60885_7058e0f6534f54f58d3cc9bd2e84677c.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 مرضیه داداش بابا عطا الله ندیری اصغر اصغری مقدم قدرت برزگری توسعۀ‏ روزافزون، ساخت پروژه‏های مهندسی ازجمله قطار شهری در کلان‏شهرها به بررسی، مدیریت و کنترل مناسب آب‏های زیرزمینی نیاز دارد. بنابراین، تخمین دقیق پارامترهای هیدروژئولوژیکی از جمله هدایت هیدرولیکی مهم‏ترین عامل در مطالعات و مدل‏سازی آب‏های زیرزمینی و همچنین مسائل ژئوتکنیک به‏حساب می‏آید. در دهۀ اخیر روش‏های مختلف آزمایشگاهی و صحرایی برای تخمین این پارامتر وجود داشته است، اما تخمین هدایت هیدرولیکی با استفاده از این روش‏ها با توجه به ناهمگنی و ناهمسانی محیط‏های هیدروژئولوژیکی، پرهزینه، وقت‏گیر و دارای عدم قطعیت ذاتی است. در این تحقیق از سه روش فازی مدل استنتاج فازی ساگنو (SFIS)، مدل استنتاج فازی ممدانی (MFIS) و سیستم استنتاج فازی لارسن (LFIS) که مناسب برای کار با داده‏های دارای عدم قطعیت هستند، برای تخمین هدایت هیدرولیکی محدودۀ متروی شهر تبریز استفاده شده است. سپس برای تدقیق مدل‏های منفرد و حل مشکل ناهمگنی زیاد آبخوان شهر تبریز، مدل ترکیبی SOM-FL ارائه شد. بر‌اساس معیارهای ارزیابی RMSE و R2 نتایج مدل‏های منفرد قابل ‏قبول است، ولی مدل ترکیبی ارائه‏شده توانست راندمان مدل (R2) را نسبت به مدل‏های منفرد در مرحلۀ آموزش 18 درصد و در مرحلۀ آزمایش 4/15 درصد افزایش دهد و هدایت هیدرولیکی را تدقیق کند.         فازی‌ قطار شهری تبریز هدایت هیدرولیکی SOM 2017 03 21 75 87 https://ije.ut.ac.ir/article_60888_36913c75c2c62eb1505c887f3032eca8.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 نوید دهقانی هدی قاسمیه سیدجواد ساداتی نژاد خلیل قربانی افزایش گازهای گلخانه‏ای در چند دهۀ اخیر و افزایش دمای ناشی از آن، سبب بر‌هم‌خوردن تعادل سیستم اقلیمی کرۀ زمین شده و تغییرات اقلیمی گسترده‏ای را در اغلب نواحی کرۀ زمین به‌وجود آورده است. سیاست‏های راهبردی توسعه در این منطقه، به‏دلیل نیاز به آب در منطقۀ مرکزی از یک‏سو و محدودیت‏های منابع آب از سوی دیگر، با چالشی بزرگ روبه‌رو شده است. در این پژوهش، ابتدا مدل بارش‌ـ رواناب WetSpa برای حوضۀ آبخیز بازفت صمصامی به‏عنوان یکی از زیرحوضه‏های مهم حوضۀ آبخیز کارون واسنجی شد. سپس مقادیر دما و بارش برای دورۀ آتی براساس سناریوهای تغییر اقلیم با خروجی‏های مدل چرخش عمومی جوّ HadCM3 برای سه سناریوی A1B، A2 و B1، با استفاده از مدل WG–LARS ریزمقیاس شدند. آن‏گاه به‏منظور شبیه‏سازی رواناب حوضه، داد‏ه‏ها به مدل WetSpa معرفی شد. در نهایت نتایج، کارایی مدل WG– LARS در برآورد باران و دما را تأیید کرد. همچنین نتایج نشان داد رواناب در دورۀ آماری 2011‌ـ 2040 و دورۀ آماری 2071‌ـ 2100 نسبت به دورۀ مشاهداتی در هر سه سناریو به‏ترتیب به‌میزان متوسط 86/8 و 83/4 درصد افزایش پیدا کرده و در دورۀ آماری 2041‌ـ 2070 به‏میزان متوسط 25/7 درصد کاهش یافته است. این موضوع، نشان‏دهندۀ تأثیر تغییر اقلیم بر رواناب در دورۀ آیندۀ میانی در حوضۀ آبخیز مطالعاتی است. بنابراین، با توجه به نتایج به‏دست‌آمده، اتخاذ سیاست‏های برنامه‏ریزی به‌منظور سازگاری با تغییر اقلیم برای حوضۀ آبخیز بازفت صمصامی ضرورت دارد.   ‌         تغییر اقلیم حوضۀ آبخیز بازفت صمصامی سناریو مدل‏سازی هیدرولوژیک (WetSpa) LARS-WG 2017 03 21 89 102 https://ije.ut.ac.ir/article_60889_1ae48f1adb4540a4b752ba1270939b8d.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 ژیلا سجادی محمد صادق افراسیابی جمیله توکلی نیا حسین یوسفی منابع آب و خاک از مهم‌ترین کالاهای ضروری در هر شهر یا کشور محسوب می‌شود که مصارف گوناگونی دارد. از مهم‏ترین موارد مصرف این منابع استفادۀ آب شرب، مصارف خانگی، استفاده در فعالیت‏های کشاورزی و دامداری، صنعتی و معدنی است. هدف از مقالۀ حاضر ارزیابی و تحلیل وضعیت منابع آب و خاک در مناطق شهری تهران است. پژوهش حاضر به‌لحاظ روش تحقیق با تبعیت از ماهیت مسئله، روشی تحلیلی‌ـ توصیفی است و داده‏های مورد نیاز از طریق مصاحبه و پرسشنامه جمع‏آوری شده است. برای وزن‏دهی به زیرشاخص‏ها از مدل تحلیل سلسله‏مراتبی و نرم‏افزار Expert choice، به‌منظور ترسیم نقشه‏ها و همپوشانی و تلفیق زیرشاخص‏ها از نرم‌افزار Arc GIS و برای تحلیل از مدل نیروی محرکه، فشار، وضعیت و پاسخ استفاده شده است. طبق یافته‏ها و بر‌اساس شاخص عملکرد محیطی (EPI)، مقدار شاخص منابع آب و خاک از 3/17 تا 9/41 متغیر بوده است و منطقۀ 20 ‌بدترین شرایط و مناطق 1 و 22 ‌شرایط مناسبی داشته‏اند. در مجموع و با روی‌هم‏گذاری لایه‏های زیرشاخص‏ها مشخص شد که منطقۀ 20 ‌شرایط بسیارنامناسب و نیز عملکرد بدتری در بین مناطق داشته است و بیشتر مناطق (9 منطقه) در شرایط نامناسب قرار گرفته‏اند و دو منطقۀ 1 و 4 شرایط بسیار مناسبی دارند. به‌طور کلی، پنج منطقه در شرایط مناسب قرار داشته‏اند و 17 منطقه شرایط نسبتاً مناسب تا بسیار نامناسب و عملکرد بدی داشته‏اند.       تهران کیفیت آب و خاک مدل DPSR منابع آب و خاک 2017 03 21 103 118 https://ije.ut.ac.ir/article_60891_a9f3e246b9d4eeb596b28fb90524a5a3.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 عبدال شهریور صمد شادفر مجید خزایی بهزاد عادلی فرسایش خندقی یکی از فرایندهای فرسایشی است که به‌طور گسترده‏ای بر شکل ظاهری زمین اثر می‏گذارد. توسعۀ خندق سبب هدررفت مقدار زیادی خاک می‌شود. از این‌رو، می‏توان از آن به‏عنوان یکی از علل اصلی تخریب زمین و محیط ‏زیست نام برد. در این تحقیق مدل ارائه‌شده برای پهنه‏بندی فرسایش خندقی در شرایط مناطق خشک و نیمه‌خشک، به‌منظور واسنجی و اعتبار‌یابی آن در استان کهگیلویه و بویراحمد بررسی شد. بنابراین، با بررسی پراکنش فرسایش خندقی در سطح استان، حوضۀ آبگندی انتخاب و برای انجام تحقیق در نظر گرفته شد. در این حوضه با تهیۀ نقشه‏های مختلف کاربری اراضی، واحدهای اراضی، سنگ‌شناسی، شیب، نقشۀ واحد کاری استخراج و بر‌اساس آن واحدهای کاری انتخاب شد. در هر واحد کاری از طریق نقشه‌برداری خندق‏ها خصوصیات ظاهری و مورفومتری خندق‏ها استخراج شد. در هر واحد وضعیت نفوذ‌پذیری و درصد حفاظت روی خاک نیز بررسی شد. همچنین ارزش کمی شش لایه نقشۀ ورودی به مدل (شامل سنگ‌شناسی، درصد شیب زمین، نوع خاک، متوسط بارندگی سالانه، نوع استفاده از زمین و درصد حفاظ روی خاک) تعیین شد. درنهایت، براساس آن نقشۀ پهنه‏بندی فرسایش خندقی با استفاده از روش یا مدل شاخص همپوشانی و عملگرهای جمع جبری فازی، ضرب جبری فازی و گامای فازی در محیط GIS شد. با توجه به نتایج به‏دست‏آمده و با در‌نظر‌گرفتن مساحت پهنه‌های مختلف و میزان خندق‏های رخ‌داده در هر‌یک از آنها، مدل گامای فازی 8/0 مناسب‌ترین روش پهنه‏بندی فرسایش خندقی در حوضۀ مطالعه‌شده است.         پهنه‏ بندی حوضۀ آبگندی فازی فرسایش خندقی مدل‏سازی 2017 03 21 119 132 https://ije.ut.ac.ir/article_60893_c09bd6054effc36ea69b030a71b8c8d0.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 عباس علیپور مصطفی هاشمی سید اسعد حسینی فرشاد پژوه هدف از این پژوهش بررسی کارایی هشت نمایۀ خشک‏سالی در استان‏های اصفهان، کرمان و یزد و انتخاب بهترین نمایه است. بدین‌منظور، با استفاده از داده‏های ماهانه و سالانۀ بارش طی دورۀ 30 ساله (1985‌ـ 2014) و با استفاده از هشت نمایۀ خشک‏سالی در 20 ایستگاه هواشناسی مرکز ایران دقت هر یک از نمایه‏ها در تعیین خشک‏سالی بررسی شده است. پهنه‏بندی نیز در نرم‏افزار 3/9 ARC GIS برای خشک‏ترین سال طی دورۀ آماری و بر‌اساس بهترین نمایۀ انتخابی صورت گرفته است. برای انتخاب بهترین نمایه‏ها در مقیاس ماهانه و سالانه از سنجۀ کارآمد تقارن سال وقوع کمینۀ بارندگی با خشک‏سالی بسیار شدید در ایستگاه‏های منطقه استفاده ‏شده است. نتایج نشان داد در مقیاس ماهانه فقط نمایۀ SPI 6 و 12 ماهه برای پایش خشک‏سالی حتی در ماه‏های کم‌باران که با داده‏های صفر مواجه می‏شوند را داراست. در این مقیاس زمانی نمایه‏های استاتیک مثل RAI و  DIقادر به تعیین شرایط واقعی خشک‏سالی نیستند؛ اما در مقیاس سالانه نمایه‏های RAI و DI در همۀ ایستگاه‏ها سال کمینۀ بارندگی را مطابق با خشک‏سالی بسیار شدید نشان داده بودند و به‏عنوان بهترین نمایه شناخته شدند. ضعیف‏ترین نمایه نیز متعلق به نیچه بود که توانایی تعیین شدت خشک‏سالی را در کل منطقۀ مطالعه‌شده نداشت. در مقایسۀ کارایی نمایۀ RAI و SPI نیز مشخص شد که نمایۀ RAI رخداد خشک‏سالی بسیار شدید را در همۀ منطقه نشان داده است، اما نمایۀ SPI در چند ایستگاه قادر به نمایش ردۀ خشک‏سالی بسیار شدید طی دورۀ 30 ساله در منطقۀ ایران مرکزی نبوده است.   ایران مرکزی بارندگی پهنه‏بندی خشک‏سالی نمایۀ RAI 2017 03 21 133 147 https://ije.ut.ac.ir/article_60895_4de244082dd54be196d1d8b791d15608.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 لیلا غلامی نبیه کریمی عطااله کاویان مهندسی زیستی خاک علمی کاربردی و ترکیبی از مفاهیم ساختاری، بیولوژیکی و زیست‌محیطی به‏منظور کنترل فرسایش، رسوب و سیل است. تکنیک‏های مهندسی زیستی در دانش بیولوژیکی تکیه برای ساخت سازه‏های ژئوتکنیکی و هیدرولیکی دارند و برای تضمین دامنه و دیواره‏های ناپایدار به‏کار برده می‏شوند. بزرگ‏ترین افزایش در توسعۀ روش‏های جدید مهندسی زیستی خاک در اروپا در طول دهۀ 1900 بود. مطالعات ثبت‌شده نشان داد اولین آزمایش‌های ثبت‌شده شامل گزارش‌ها و انتشارات در مناطقی از آلپ، آسیا، آلمان و سوئیس تولید شده است. مهندسی زیستی خاک استفاده از مواد گیاهی زنده است که در سازه‏های مهندسی استفاده می‏شود و برای درمان سایت‏هایی با مشکلاتی مانند ثبات خاک سطحی و فرسایش خاک استفاده می‏شود. در این تحقیق برخی روش‏های مهندسی زیستی در مدیریت آب از جمله زهکش‏های دسته‏ای زنده، نرده‏های لجنی زنده، لایه‌لایه قرار‌دادن بوته، فنس‏های زنده، میخ چوبی زنده و... و تثبیت شیب‏های تند مانند حصارهای دیواره‏ای، لایه‏های بوته‏ای اصلاح‌شده، لایه‏های بوته‏ای زنده در یک شکاف و دیوار تخت زنده ارائه می‏شود. روش‏هایی مانند حصارهای دیواره‏ای و لایه‏های بوته‏ای اصلاح‌شده می‏توانند برای دامنه‏های ناپایدار و یا کاهش زاویۀ شیب استفاده شوند و همچنین به استقرار پوشش گیاهی کمک می‏کنند.     اراضی حاشیۀ رودخانه تثبیت‏ کننده های خاک حفاظت خاک فرسایش خاک 2017 03 21 149 162 https://ije.ut.ac.ir/article_60897_319dbf0202740ea204b0c20af3071341.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 مجید کاظم زاده آرش ملکیان علیرضا مقدم نیا شهرام خلیقی سیگارودی ‌تحلیل روند و تغییرات ناگهانی و ناهمگنی متغیرهای هیدرو‌ـ اقلیمی اهمیت زیادی در مدیریت و برنامه‏ریزی منابع آب ‌دارد. بدین‌منظور برای تحلیل روند و ناهمگنی بیشترین و کمترین دما از 2 ایستگاه باران‌سنجی، برای بارش از 7 ایستگاه باران‌سنجی و برای دبی از 7 ایستگاه آب‌سنجی با طول دورۀ آماری 40 سال (1351 تا 1390) استفاده شد. در تحلیل روند بیشترین و کمترین دمای سالانۀ نتایج نشان داد هر دو ایستگاه روند افزایشی معنا‏دار در سطح 1 درصد داشته است. نتایج تحلیل روند تغییرات بارش نشان داد روند تغییرات بارش هم از لحاظ زمانی و هم از لحاظ مکانی تغییرات مشخصی طی چهار دهۀ گذشته نداشته است و تعیین الگوی دقیق تغییرات نسبت به متغیرهای دیگر در منطقه دشوار است. از 7 ایستگاه بررسی‌شدۀ آب‌سنجی، 5 ایستگاه روند کاهشی معنا‏دار داشته است. بنابراین، دبی بیشترین روند تغییرات کاهشی را در بین متغیرهای بررسی‌شده در منطقه داشته است. تحلیل تغییرات ناگهانی پارامترهای هیدرو‌ـ اقلیمی توسط چهار آزمون ناهمگنی مشخص شد که به‌طور متوسط 50/50 درصد از سری‏های زمانی بیشترین دما، 50/62 درصد از سری‏های زمانی کمترین دما‌، 25/26 درصد از سری‏های زمانی بارش و 45 درصد از سری‏های زمانی دبی ناهمگنی در سطح اطمینان 95 در ایستگاه‏های مطالعه‌شده داشتند. بررسی تغییرات ناگهانی در داده‏های بیشترین و کمترین دما نشان داد همۀ تغییرات در جهت مثبت است یا به‌بیانی تغییرات ناگهانی افزایشی بوده است. در مقایسه با داده‏های دما، تغییرات ناگهانی داده‏های بارش همانند روند تغییرات آنها از الگوی خاصی پیروی نمی‏کردند. در حالت کلی از لحاظ زمانی، تغییرات ناگهانی متغیرها در بیشتر موارد در دهۀ 1370 اتفاق افتاده است.   آجی‌چای بارش تغییرات ناگهانی هیدرو‌ـ اقلیمی 2017 03 21 163 175 https://ije.ut.ac.ir/article_60899_64dc767cc49483e1b2496029d62456d4.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 سامان کریمی میثم سالاری جزی خلیل قربانی رویکردهای متفاوتی برای برآورد جریان زیست‏محیطی رودخانه معرفی ‏شده است که به رویکرد هیدرولوژیکی به‌دلیل نیاز دسترسی به داده‏های محدود و زمان نسبتاً سریع ارزیابی توجه زیادی شده است. این رویکرد شامل روش‏های متنوعی است، بنابراین مقایسۀ بین نتایج روش‏های مختلف این رویکرد، ضروری است. هدف از تحقیق حاضر بررسی و مقایسۀ نتایج روش‏های تنانت، انتقال منحنی‏های تداوم جریان، روش مدل ذخیرۀ رومیزی و تسمن در برآورد جریان زیست‏محیطی رودخانۀ زهره در جنوب غربی ایران (ایستگاه آب‏سنجی دهملا) است. بر‌اساس بررسی داده‌های بلند‌مدت جریان متوسط سالانه برابر 18/80 مترمکعب بر ثانیه و دورۀ زمانی مرداد‌ـ مهر و بهمن‌ـ فروردین با جریان متوسط 5/22 و 6/156 مترمکعب بر ثانیه به‌ترتیب دوره‌‌های کم‌آب‏ و پرآب‏ سال هستند. بررسی نتایج روش‏های مختلف نشان می‏دهد روش انتقال منحنی تداوم جریان به‌دلایل ارائۀ مقادیر منطقی جریان زیست‌محیطی در ماه‌های مختلف در مقایسه با دبی جریان متوسط ماهانه و سالانه، تطابق مناسب الگوهای تغییرات درون‌سالی جریان متوسط زیست‏محیطی ماهانه و جریان متوسط ماهانۀ رودخانه و ‌تخصیص‌نیافتن همۀ جریان متوسط ماهانه به جریان مورد نیاز زیست‏محیطی در طول سال قابل ‏پذیرش‏ترین روش برآورد جریان زیست‏محیطی در این مطالعه است. با در‌نظر‌گرفتن نتایج روش انتقال منحنی تداوم جریان مقدار جریان زیست‏محیطی ماهانه بین 2/53-8/6 با متوسط 79/27 مترمکعب بر ثانیه در سال برآورد می‏‌شود. همچنین مقدار جریان متوسط زیست‏محیطی متوسط در دوره‏های کم‌آبی و پرآبی به‌ترتیب 7/7 و 3/49 مترمکعب بر ثانیه است.   انتقال منحنی‏ های تداوم جریان تسمن تنانت جریان زیست‏ محیطی روش مدل ذخیرۀ رومیزی 2017 03 21 177 189 https://ije.ut.ac.ir/article_60900_4a15417f12719813a3ef9779347105e1.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 محبوبه کیانی هرچگانی سید حمیدرضا صادقی حسین اسدی بررسی تغییرپذیری درون‌رگباری خصوصیات رواناب و هدررفت خاک به‏عنوان دو مقولۀ مهم فرایندهای هیدرولوژیکی، می‏تواند برای تصمیم‏گیری و فهم بهتر پاسخ‏های هیدرولوژیکی به متخصصان کمک کند. حال آنکه این مقوله در جهان و به‏ویژه کشورهای در حال توسعه کمتر مورد توجه بوده است. بنابراین، مطالعۀ حاضر برای ارزیابی اثر شیب‏ها و شدت‏های مختلف بارندگی بر تغییرپذیری درون‌رگباری ضریب تغییرات حجم رواناب و هدررفت خاک در سه تکرار برنامه‏ریزی شد. بدین‌منظور آزمایش‏ها در شبیه‏ساز باران و در پلات فرسایش خاک 6 در 1 متر با عمق 5/0 متر و در شیب‌های 5، 15 و 25 درصد و شدت‏های باران 30، 60 و 90 میلی‏متر بر ساعت روی یک نمونۀ خاک جمع‏آوری‌شده از مراتع حوضۀ آبخیز کجور در شمال ایران انجام پذیرفت. نتایج بیان‌کنندۀ روند افزایشی ضریب تغییرات درون‌رگباری حجم رواناب و هدررفت خاک با افزایش شدت بارندگی در شیب 5 و 15 درصد بود. در حالی ‏که هیچ روندی با افزایش شیب در شدت‏های مختلف بارندگی برای ضریب تغییرات درون‌رگباری حجم رواناب و هدررفت خاک غیر از ضریب تغییرات هدررفت خاک در شیب‏های مختلف در شدت بارندگی 90 میلی‏متر بر ساعت مشاهده نشد. همچنین کمترین و بیشترین مقدار میانگین ضریب تغییرات درون‌رگباری حجم رواناب به‏ترتیب 80/4 و 10/17 و برای هدررفت خاک 28/17 و 96/87 درصد مشاهده شد. یافته‏های این پژوهش بر ضرورت لحاظ تغییرات درون‌رگباری متغیرهای رواناب و هدررفت خاک در تکرارهای مختلف و متناسب با شدت بارندگی و شیب در تحلیل فرایندهای حاکم بر سامانۀ آبخیز تأکید دارد.       تغییرات زمانی تولید رواناب شبیه‏ سازی هیدرولوژیک رگبار فرسایش بین ‏شیاری 2017 03 21 191 199 https://ije.ut.ac.ir/article_60901_c6b40ec00edeae4512edc78736f90cbb.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 مجید محمدی حجت کرمی سعید فرزین علیرضا فرخی سیگنال‏های بزرگ‏مقیاس اقلیمی شامل کنش‏های جوّی‌ـ ‏اقیانوسی، از عوامل اصلی مؤثر بر نوسانات اقلیمی زمین هستند و شاخص‏های بسیار مهمی در پیش‏بینی متغیرهای اقلیمی محسوب می‏شوند. در این پژوهش، با به‏کارگیری مدل‏های شبکۀ عصبی مصنوعی، شبکۀ فازی‌ـ ‏عصبی و رگرسیون خطی چندگانه، بارش ماه آتی در ایستگاه سینوپتیک سمنان پیش‏بینی شد. بدین‌منظور، از سری زمانی ماهانۀ بارش ایستگاه سینوپتیک سمنان و سیگنال‏های بزرگ‏مقیاس اقلیمی طی یک دورۀ 45 ساله (1966‌ـ 2010 میلادی) استفاده شد. سیگنال‏های مؤثر بر بارش ماه آتی با استفاده از تحلیل رگرسیون خطی گام‏به‏گام تعیین شدند و به‏عنوان متغیرهای ورودی در مدل‏های استفاده‌شده، انتخاب شدند. از 540 سری دادۀ ماهانه، 80 درصد ابتدایی برای آموزش و 20 درصد ‌باقی برای آزمون صحت‏سنجی مدل‏ها استفاده شدند. عملکرد مدل‏ها با معیارهای ارزیابی ضریب همبستگی، میانگین قدر مطلق خطا و ریشۀ میانگین مربعات خطا مقایسه شد. نتایج صحت‏سنجی نشان داد ضرایب همبستگی به‏دست‏آمده (829/0، 793/0 و 767/0) به‌ترتیب مربوط به مدل‏های شبکۀ عصبی مصنوعی، شبکۀ فازی‌ـ ‏عصبی و رگرسیون خطی چندگانه‌اند. بر‌اساس نتایج این تحقیق، می‏توان برای پیش‏بینی بارش ماه آتی ایستگاه سینوپتیک سمنان، به‌ترتیب از مدل‏های شبکۀ عصبی مصنوعی، شبکۀ فازی‌ـ ‏عصبی و رگرسیون خطی چندگانه استفاده کرد.   بارش ماهانه سیگنال‏های بزرگ‏مقیاس اقلیمی شبکۀ عصبی مصنوعی شبکۀ فازی‌ـ ‏عصبی رگرسیون خطی چندگانه 2017 03 21 201 214 https://ije.ut.ac.ir/article_60903_6c0e39b3351a7ef42a02147b14c31879.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 شهاب مرادی دیرماندریک حسین پیرخراطی فرخ اسدزاده علی آریانفر آب زیرزمینی در بیشتر نقاط جهان مانند ایران از مهم‌ترین منابع تأمین آب برای مصارف گوناگون از جمله شرب است. آلاینده‏های مختلف کیفیت این منابع را به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌دهند و استفاده از آن را برای مصارف مختلف ناممکن می‏سازند. نیترات از شناخته‏شده‏ترین آلاینده‏های منابع آب است که در سال‏های اخیر به‌دلیل افزایش جمعیت و توسعۀ کشاورزی در نتیجۀ نیاز بیشتر به مقدار آن در آب‏های زیرزمینی در مناطق مختلف جهان به‌شدت افزایش یافته است. این مطالعه با هدف بررسی مقدار نیترات در آب زیرزمینی آبخوان اردبیل با استفاده از سامانۀ اطلاعات جغرافیایی انجام شده است. بدین‌منظور از 63 حلقه چاه واقع در آبخوان اردبیل در طول دوران خشک سال 1392، نمونه‏برداری و مقدار نیترات آنها تعیین شد. نتایج نشان داد مقدار میانگین نیترات در نمونه‏های چاه‏ها برابر 18/39 میلی‏گرم بر لیتر است. نتایج واریوگرافی نشان داد مقدار نیترات در آب‏های زیرزمینی منطقه ساختار مکانی مستحکمی دارد و روش کریجینگ معمولی با دقت زیادی (508/=R2) قادر به تعیین توزیع مکانی الگوی نیترات در منطقه است. بیشترین آلودگی نیترات در بخش غربی و جنوب غربی منطقه که منطبق با مکان جغرافیایی شهر اردبیل و اراضی کشاورزی حومۀ آن است، مشاهده شد که نشان‌دهندۀ تأثیر فعالیت‏های انسانی بر افزایش نیترات در منابع آب منطقه است.     آب آشامیدنی کشاورزی کریجینگ منابع آب 2017 03 21 215 224 https://ije.ut.ac.ir/article_60904_f4c3187cd46c346f22b4d0aaa1e74c18.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 مجتبی مروج ایمان کریمی راد کیومرث ابراهیمی در سال‏های اخیر کیفیت آب رودخانۀ کارون تحت تأثیر آلاینده‏های مختلفی از جمله زه‏آب کشاورزی و فاضلاب‏های شهری و صنعتی قرار داشته است. شاخص کیفیت آب و GIS، می‏توانند به‌منظور پشتیبانی اقدامات مدیریتی در این رودخانه استفاده شوند و از قابلیت مدل‏های سری زمانی نیز می‏توان برای پیش‏بینی تغییرات کیفیت در آینده بهره برد. از این‌رو، هدف پژوهش حاضر ارزیابی کیفیت رودخانۀ کارون بر‌اساس شاخص کیفیت آب با استفاده از GIS و مدل‏سازی سری زمانی کیفیت آب است. در این پژوهش داده‏های ماهانه شامل pH، دما، DO، BOD، TDS، فسفات، نیترات، کدورت و کالیفرم مدفوعی، طی سال‏های 1386 تا 1391 ‌تجزیه و تحلیل شد. همۀ شاخص‏های محاسبه‌شده در طبقۀ متوسط قرار گرفتند که به‌معنای استفاده از آب رودخانه فقط با اعمال تصفیۀ پیشرفته است. توزیع مکانی‌ـ زمانی مقادیر شاخص کیفیت آب و معنادارنبودن روند تغییرات نشان‏دهندۀ به‌تعادل‌رسیدن آلاینده‏های ورودی و توان خودپالایی رودخانه است. نتایج مدل‏سازی مقادیر ضریب تبیین مناسب مدل‏ها بین 69/0 تا 85/0 را نشان داد. همچنین شرایط انسان‏ساز عامل غالب بر تغییرات کیفیت آب رودخانه شناخته شد. بر‌اساس این نتایج، کیفیت رودخانۀ کارون نسبت به گذشته اندکی افزایش یافته و با اتصال رودخانۀ دز، شاخص کیفیت آب به میزان نسبتاً زیادی کاهش می‏یابد که می‏تواند بیانگر پایین‏تر‌بودن کیفیت آب رودخانۀ دز به‌دلیل ورود آلودگی به آن در پایین‏دست ایستگاه دزفول باشد و اقدامات کنترلی را در این رودخانه ایجاب می‏کند.         پهنه ‏بندی دارخوین گتوند ملاثانی WQI 2017 03 21 225 235 https://ije.ut.ac.ir/article_60905_ba43e84a2d76b56e85b97e0ba4887621.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 مرضیه مکرم مجید حجتی عبدالرسول زارعی هدف از این مطالعه بررسی شاخص توپوگرافی خیسی (TWI) با استفاده از مدل جاذبه در شمال استان فارس است. مدل جاذبه برای اولین‌بار به‌منظور افزایش قدرت تفکیک مکانی مدل رقومی ارتفاع (DEM) استفاده شد. در این تحقیق از دو مدل همسایگی پیکسل‌های مماس (Touching) و مدل همسایگی چهارگانه (Quadrant) به‌منظور تخمین مقادیر زیر‌پیکسل‌ها استفاده شد. پس از ساخت تصاویر خروجی برای زیر‌پیکسل‌ها در مقیاس‌های 2، 3 و 4 با همسایگی‌های متفاوت، بهترین مقیاس با مناسب‌ترین نوع همسایگی با استفاده از نقاط کنترل زمینی تعیین و مقادیر RMSE برای آنها محاسبه شد. تعداد کل نقاط کنترل زمین به‌دست‌آمده از عملیات نقشه‌برداری، 2118 نقطه بود. نتایج نشان داد از بین مقیاس‌ها با همسایگی‌های مختلف، مقیاس 3 و مدل همسایگی چهارگانه نسبت به بقیۀ روش‌ها بیشترین دقت با کمترین میزان RMSE برای DEM 90 متری را دارد. سپس با استفاده از DEM به‌دست‌آمده از مقیاس 3 و مدل همسایگی چهار‌گانۀ شاخص خیسی حوضۀ مطالعه‌شده تعیین شد. نتایج نشان داد شاخص توپوگرافی خیسی در منطقۀ مطالعه‌شده بین 45/4- تا 06/6+ متغیر است. بخش‌های مرکزی منطقۀ مطالعه‌شده بیشترین مقادیر خیسی را دارند. مقایسۀ شاخص خیسی به‌دست‌آمده از مدل جاذبه (با قدرت تفکیک مکانی بیشتر) با DEM 90 متری (با قدرت تفکیک مکانی کمتر)، نشان داد با استفاده از مدل جاذبه، جزئیات بیشتری از میزان رطوبت در منطقۀ مطالعه‌شده، قابل مشاهده است.‌     شاخص توپوگرافی خیسی (TWI) قدرت تفکیک مکانی مدل جاذبه مدل رقومی ارتفاع (DEM) 2017 03 21 237 245 https://ije.ut.ac.ir/article_60906_cb7004f040bc73e4f15a13340e751a03.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 سیدمحمد موسوی خلیل غلام نیا محمدرضا ممشلی شهرام روستایی یکی از مسائل و مشکلات جدی حوضه‏های آبخیز ایران فرسایش خاک محسوب می‏شود و می‏توان از آن به‌عنوان یکی از موانع مهم برای دستیابی به توسعۀ پایدار کشاورزی و منابع طبیعی نام برد. در بیشتر کشور‏های جهان به‌دلیل نبود آمار دقیق از میزان فرسایش و رسوب، بهره‏گیری از مدل‏های برآورد فرسایش و رسوب گریزناپذیر است. به‌منظور اعمال مدیریت اثربخش بر عرصه‏های منابع‏ طبیعی به‌خصوص منابع خاک، نیاز است که با استفاده از رتبه‏بندی، زیرحوضه‏ها برای انجام عملیات حفاظتی اولویت‏بندی شوند. در این پژوهش، زیرحوضه‏های حوضۀ آبخیز اوزرود شامل 17 زیرحوضه، با استفاده از تحلیل مورفومتری و روش FSM مطالعه شده ‏است. در تحلیل مورفومتری از پارامترهای خطی شامل؛ پارامترهای تراکم زهکشی، نسبت انشعاب، نسبت بافت، طول‏ جریان و فراوانی ‏جریان و همچنین پارامترهای شکلی شامل؛ ضریب‏ کشیدگی، ضریب ‏فشردگی، نسبت ‏گردی، ضریب ‏شکل حوضه و ضریب فرم حوضه استفاده شد. همچنین در‏ روش FSM برای تعیین میزان رسوب سالانه از 7 پارامتر نمره‏دهی (توپوگرافی، آبکندها، پوشش‏ گیاهی، سنگ‏شناسی، اقلیم و حفاظت خاک) که بدین‌منظور از داده‏های مدل رقومی ارتفاع، تصاویر سنجندۀ OLI ماهوارۀ لندست 8، نقشۀ زمین‏شناسی، داده‏های هواشناسی و بازدیدهای میدانی استفاده شد. نتایج تحلیل‏های صورت‌گرفته نشان داد در روش تحلیل مورفومتری، زیرحوضۀ‏ B از نظر وضعیت شبکۀ زهکشی و همچنین در روش FSM از نظر تولید رسوب سالانه زیرحوضۀ N با تولید بیش از 6593 تن، بحرانی‏ترین زیر‏حوضه بودند، اما با تلفیق نتایج دو روش در پنج طبقه مشخص شد که زیر‏حوضۀ H به اولویت اول در بین زیرحوضه‏ها دست یافت. شایان ذکر است که نتایج این پژوهش می‏تواند راهگشای اهداف توسعه‏ای مدیران بخش‏های کشاورزی و منابع طبیعی باشد.   اوزرود تحلیل مورفومتری رتبه ‏بندی روش .FSM 2017 03 21 247 257 https://ije.ut.ac.ir/article_60907_980321c460e376f2c1488451d65bced4.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 امیر حسین میر آبادی یونس نوراللهی مرتضی الماسی در این مطالعه برای تهیۀ نقشۀ مناطق مستعد احداث گلخانه در استان آذربایجان شرقی به‌منظور بهره‏گیری از انرژی زمین‏گرمایی، از سیستم اطلاعات جغرافیایی (ساج) به‌عنوان نرم‏افزار پشتیبان تصمیم‏گیری استفاده شده است. هدف از این مطالعه، تعیین مناطق پتانسیل‏دار انرژی زمین‏گرمایی در استان به‌عنوان پایۀ مطالعات تکمیلی برای بهره‏برداری از انرژی طبیعی، پاک و سازگار با محیط زیست برای نیل به اهداف توسعۀ پایدار در بخش کشاورزی است. پس از بررسی مطالعات انجام‌شده در کشورهای صاحب تکنولوژی اکتشاف و بهره‏برداری از انرژی زمین‏گرمایی، شواهد و مظاهر طبیعی سطحی‌ای تعیین شدند که نشان‌دهندۀ وجود انرژی زمین‏گرمایی در اعماق هستند و می‏توانند به‌عنوان شاخص در مکان‏یابی مناطق دارای پتانسیل زمین‌گرمایی مناسب باشند. سپس اطلاعات و داده‏های موجود در استان با داده‏های مورد نیاز تطبیق داده و مدل مفهومی مکان‏یابی انرژی زمین‏گرمایی تهیه شد. برای تعیین مناطق پتانسیل‏دار زمین‏گرمایی لایه‏های اطلاعاتی در سه گروه به‌صورت موضوعی شامل زمین‌شناسی، ژئوشیمی و ژئوفیزیک طبقه‏بندی شدند. سپس این لایه‏ها با برنامه‏نویسی در محیط ساج با توجه به‌میزان اهمیت آنها در شناسایی منابع انرژی زمین‏گرمایی با هم تلفیق و مناطق دارای پتانسیل مشخص شدند. در نهایت، با اجرای مدل ساج، مساحت کل مناطق پتانسیل‏دار انرژی زمین‏گرمایی حدود 24 ‌درصد از کل مساحت استان انتخاب شد. این مناطق می‏توانند به‌عنوان مناطق دارای پتانسیل زمین‏گرمایی در آینده برای استفاده در گرمایش گلخانه‏ها و تأمین آب آبیاری استفاده شوند و با تلفیق لایه‏های اطلاعاتی عوامل مؤثر در مکان مناسب برای احداث گلخانه نقشۀ نهایی تهیه شد.   آذربایجان شرقی انرژی زمین‏ گرمایی تأمین گرمایش گلخانه مکان‏ یابی‌ 2017 03 21 259 274 https://ije.ut.ac.ir/article_60908_10cc5911e791ff4b0facbe4e68699aee.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 یونس نوراللهی حسین یوسفی مهیار طاهری باویل علیایی محمد محمدی ‌انرژی برق‏آبی یکی از منابع مهم انرژی‏های تجدید‌پذیر است. نیروگاه‏های برق‏آبی کوچک در حال تبدیل‏شدن به پرکاربردترین گزینه از نیروگاه‏های برق‏آبی هستند که می‏توانند در مکان‏های کوچک و دورافتاده به‌کار گرفته شوند و قادر به تولید برق ارزان، پاک و قابل‏اطمینان هستند. در کشور ایران و اغلب کشورهای درحال‏توسعه انتقال برق به مناطق دورافتاده به‌دلایلی همچون هزینۀ انتقال زیاد و عدم تأمین مناسب میزان برق مورد نیاز با مشکلات فراوانی روبه‌روست. بنابراین، نیروگاه‏های برق‏آبی کوچک می‏توانند به‏عنوان گزینه‏ای مناسب به‏منظور تأمین برق مورد نیاز مورد توجه قرار گیرند. هدف مطالعۀ حاضر امکان‏سنجی و پتانسیل‏سنجی تولید برق از نیروگاه‏های برق‏آبی کوچک در استان کردستان است. بنابراین، حوضه‏های آبریز استان بررسی شده و میزان دبی هر‌یک از حوضه‌ها بر‌اساس میزان متوسط بارش، متوسط دما و مساحت تخمین زده شد. سپس با توجه به محدودیت‏های فنی، اقتصادی و زیست‏محیطی در نظر گرفته‏شده نقاط مناسب به‏منظور احداث نیروگاه‏های برق‏آبی تعیین شد. درنهایت، میزان توان تولیدی هر‌یک از حوضه‌ها محاسبه شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان‏دهندۀ امکان احداث 3455 نیروگاه برق‏آبی کوچک در استان کردستان است که درنهایت در صورت احداث نیروگاه‏های برق‏آبی کوچک در همۀ مناطق پیشنهادی امکان تولید 492 مگاوات برق فراهم است.     ارزیابی منابع پتانسیل ‏سنجی توان برق‏ آبی سیستم اطلاعات جغرافیایی 2017 03 21 275 286 https://ije.ut.ac.ir/article_60909_256213e1afadf671254378eed93c0fb1.pdf

2017-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1396 4 1 مریم یزدان پرست ابوالفضل مساعدی سعیدرضا خداشناس علی گلکاریان محمد حسین محمودی قرائی امروزه منابع آب ذخیره‌شده در مخازن سدها یکی از منابع اساسی تأمین آب شرب محسوب می‏شوند. عناصر موجود در رسوبات مخازن سدها از مهم‏ترین عوامل مؤثر بر کیفیت آب هستند. به‌دلیل مشکلات ناشی از کم‏آبی، بر‌خلاف برنامه‏ریزی‏های اولیه، امروزه تقریباً همۀ آب ذخیره‌شده در مخزن سد کارده به شرب اختصاص داده شده‏ است. از طرف دیگر، در سطح حوضۀ آبریز این سد تغییرات زیادی از نظر کاربری اراضی، توسعۀ اراضی کشاورزی و احداث باغ‌ـ ویلا صورت گرفته است. بنابراین، بررسی وضعیت آلودگی رسوبات مخزن این سد نسبت به عناصر سنگین ضروری است. در این پژوهش ابتدا با مغزه‏گیری از رسوبات مخزن سد کارده، مقادیر 9 عنصر سنگین در رسوبات با استفاده از دستگاه ICP-OES تعیین و با استفاده از معیارهای کیفی استاندارد رسوبات، وضعیت آلودگی رسوبات مخزن سد به عناصر سنگین بررسی شد. سپس با تعیین دانه‏بندی رسوبات توسط دستگاه Nano particle size analiyzer، رابطۀ اندازۀ ذرات با میزان و نوع عناصر سنگین موجود در رسوبات بررسی شد. بر‌اساس استانداردهای استفاده‌شده، تقریباً همۀ عناصر بررسی‌شده در حد مجاز قرار دارند. به نظر می‏رسد که منشأ این عناصر آلاینده‏های محلی باشد و ناشی از انتقال رسوبات از تشکیلات زمین‌شناسی نواحی بالادست نیست. از طرفی، روند تغییرات اندازۀ ذرات در مخزن سد نشان‏دهندۀ تأثیر‌پذیری این ذرات از عمل فلاشینگ است.   ‌کلیدواژگان: دانه ‏بندی ذرات رسوبی سد کارده شاخص آلودگی عناصر سنگین نمونه ‏برداری رسوب 2017 03 21 287 299 https://ije.ut.ac.ir/article_60910_88513b727bff1f7994f9a5ccd2be2fbc.pdf