2021-07-15T10:35:12Z https://ije.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=8249

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 2017 09 23 1 3 https://ije.ut.ac.ir/article_64842_d7b7e9b37013cfdf2de5019f50684b36.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 مسعود گودرزی حمزه احمدی سید اسعد حسینی ﺩﺭ ﭼﻨﺪ ﺩهۀ ﺍﺧﻴﺮ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺑﺸﺮ دربارۀ ﺍﻗﻠﻴﻢ ﺯﻣﻴﻦ ﻭ ﺩﻏﺪﻏۀ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺍﺯ ﺗﻐﻴﻴﺮﺍﺕ ﺁﺏ ﻭ ﻫﻮﺍﻳﻲ ﺩﺭ ﺁﻳﻨﺪﻩ، ﻣﻮﺟﺐ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺩﻗﻴﻖ‏ﺗﺮ ﻣﺆﻟﻔﻪ‏ﻫﺎﻱ تأثیرگذار ﺑﺮ ﺍﻗﻠﻴﻢ ﺯﻣﻴﻦ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. از پدیده‏های اقلیمی‌ای که تغییرات آنها موجب ناهنجاری‏های بزرگ آب و هوایی به‏ویژه در دما و بارش در بسیاری از نقاط جهان می‏شود، الگوهای پیوند از دور هستند که آشکارسازی روابط بین پارامترهای اقلیمی و آنها برای شناخت بیشتر نوسانات و تغییرپذیری اقلیمی در هر منطقه اهمیت فراوانی دارد. بنابراین، در این پژوهش ارتباط الگوهای بزرگ‌مقیاس و شناخته‌شدۀ آن از جمله شاخص نوسان جنوبی (SOI)، شاخص نوسان اطلس شمالی (NAO)، شاخص آرام آمریکای شمالی (PNA)، شاخص چند‌متغیرۀ انسو (MEI) و نوسان دهه‏ای اقیانوس آرام (PDO) با نُه مؤلفۀ دمایی و بارشی به‏صورت ماهانه در ایستگاه همدید کرج طی دورۀ آماری 26 ساله (1985‌ـ 2010) تجزیه و تحلیل شد. ابتدا، نرمال‌بودن سری داده‏های مطالعه‌شده بر اساس آزمون کلموگروف‌ـ اسمیرنوف تأیید شد. در ادامه به‏منظور بررسی ارتباط بین الگوهای بزرگ‌مقیاس با مؤلفه‏های دمایی و بارشی، از ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد. همبستگی‏ها به‏صورت ماهانۀ بدون تأخیر و با تأخیر یک‌ماهه ارزیابی شد. نتایج نشان داد بیشترین ارتباط بین شاخص NAO و مؤلفه‏های دمایی و بارشی در ماه‏های فصل پاییز و زمستان مشاهده می‏شود و این تأثیرگذاری‏ها روی ماه‏های فصل پاییز بیشتر از ماه‏های فصل زمستان است. شاخص SOI ارتباط بیشتری با مؤلفه‏های بارشی دارد. تأثیر این شاخص بر بارش ماه‏های فصول پاییز و زمستان آشکارتر است در حالی که شاخص MEI با مؤلفه‏های دمایی ارتباط بیشتر‌ی را نشان می‏دهد و برای مؤلفه‏های بارشی ارتباط خاصی مشاهده نمی‌شود. ‌اثرگذاری این شاخص به‏ویژه بر پارامترهای دمایی ماه‏های آوریل و می در فصل بهار و ماه دسامبر در اواخر فصل پاییز شدید‏تر است. ارتباط شاخص PDO بر مؤلفه‏های بارشی و دمایی منطقه نیز در ماه می در اواسط فصل بهار بیشتر مشاهده می‏شود و شاخص PNA فقط بر مؤلفه‏های دمایی مؤثر است و در ماه‏های دسامبر و فوریه ارتباط بیشتری دارد. نتایج به‌دست‌آمده به‌منظور درک و شناخت بیشتر از تغییرپذیری مؤلفه‏های دمایی و بارشی حائز اهمیت است.   ENSO precipitation climate indexes teleconnection temperature 2017 09 23 641 651 https://ije.ut.ac.ir/article_62414_cf613f8e8ab4b19a58595d9ed1289307.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 روزا ابراهیمیان علی اصغر آل شیخ ابوالفضل مسعودیان خشکسالی پدیده‌ای است که بین پارامترهای مؤثر در آن ارتباط خطی وجود ندارد. بنابراین، محققان برای بررسی آن به روش‌های غیرخطی مانند اتوماسیون سلولی نیاز دارند. این روش در تحقیقات مختص به پیش‌بینی خشکسالی کمتر استفاده شده است. این در حالی است که از روش اتوماسیون سلولی به‌علت داشتن ساختار ساده و زیادبودن قابلیت بصری می‌توان به‌عنوان روشی مناسب در پیش‌بینی خشکسالی استفاده کرد. این مطالعه با هدف مدل‌سازی خشکسالی برای سال 2020 با استفاده از اتوماسیون سلولی و تصاویر ماهوارۀ لندست در دشت نجف‌آباد انجام شده است. ابتدا تصاویر سری زمانی تبخیر و تعرق برای سال‌های 1995، 2008 و 2015 ‌طبقه‌بندی و نقشۀ پهنه‌بندی وضعیت خشکسالی در این سال‌ها تهیه شد. در گام بعدی، با بهره‌گیری از روش اتوماسیون سلولی وضعیت خشکسالی هریک از طبقات در سال 2020 تخمین زده شد. نتیجۀ به‌دست‌آمده از شاخص کاپا 63/0 و توافق بین نقشۀ واقعی و پیش‌بینی‌شده ((M(m)، 85/0 است که بیان‌کنندۀ مطلوب‌بودن معادلۀ تخمین‌زده‌شده در این تحقیق است. از سوی دیگر، نقشۀ پراکندگی احتمال وقوع تغییرات در سال 2020 گویای آن است که اگر شرایط به همین صورت ادامه یابد و تغییری در نوع و الگوی کشت منطقه ایجاد نشود، تقریباً همۀ نواحی‌ای که در سال 2015 با خطر وقوع خشکسالی مواجه هستند، در سال 2020 با شدت بیشتر و به‌طور وسیع‌تری با وقوع خشکسالی روبه‌رو می‌شوند.   Drought evapotranspiration Najaf Abad Basin Markov and cellular automation system 2017 09 23 653 662 https://ije.ut.ac.ir/article_62415_89d40bca232d8729a39d45bdc1eaef21.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 مهیار یوسفی بهنوش فرخ زاده سمیرا بساطی. یکی از راه‏های برطرف‌کردن کمبودهای فصلی آب، استفاده از آب‏های زیرزمینی است. از آنجا که انتخاب محل مناسب برای احداث سد زیرزمینی به‌منظور ذخیره‌سازی آب‌ مسئله‌ای مهم و چالش‏برانگیز است، استفاده از روشی با کمترین خطا در مطالعۀ این مناطق ضروری است. هدف این پژوهش انتخاب بهینۀ مکان‏های مناسب برای احداث سد زیرزمینی، در حوضۀ آبخیز همدان‌ـ بهار با استفاده از یک روش جدید در محیط سامانۀ اطلاعات جغرافیایی (GIS)، به‌منظور کاهش خطا بوده است. بر این اساس، ابتدا معیارهای لازم و تأثیرگذار در انتخاب مکان مناسب برای احداث سد زیرزمینی شامل چگالی آبراهه، فاصله از قنات، چشمه و چاه، زمین‏شناسی، شیب، فاصله از گسل، نزدیکی به جاده و روستا و کاربری اراضی شناسایی شد. سپس لایه‏های اطلاعاتی مختلف در محیط GIS و با استفاده از تابع لجستیکی (انتقال به دامنۀ صفر و یک)، وزن‏دار شدند و در نهایت همۀ نقشه‏های وزن‏دار با استفاده از رابطۀ میانگین هندسی تلفیق شدند تا مدل نشان‌دهندۀ مناطق مناسب برای احداث سد زیرزمینی به‌صورت یک نقشه تولید شود. نتایج مطالعه نشان داد روش به‌کار گرفته‌شده می‏تواند به‌شکل مطلوبی محدودۀ ‌مطالعه‌شده را کوچک کند و حدود 10 درصد از کل آبراهه‏ها را به‌عنوان آبراهه‏های مناسب برای احداث سد زیرزمینی شناسایی و معرفی کند.             Multi-Criteria Decision Making Integration Hamedan-Bahar catchment basin Locating weighting criteria 2017 09 23 663 672 https://ije.ut.ac.ir/article_62494_7934babc3fe5e2d688eb76b7f87b8a93.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 حجت اله گنج خانلو مهدی وفاخواه علی فتح زاده حسین زینی وند داشتن اطلاعات در زمینۀ عمق، چگالی و آب معادل برف برای مدیریت منابع آب در مناطق کوهستانی اجتناب‏ناپذیر است. از طرفی، به‌دلیل مسائل مالی، شرایط اقلیمی نامساعد و صعب‏العبور‌بودن مناطق کوهستانی، اندازه‏گیری‌ها نقطه‌ای است که تعمیم آن به سطوح بزرگ خطای زیادی دارد. یکی از روش‌ها برای پیش‌بینی آب معادل برف، بررسی ارتباط بین آب معادل برف با عوامل مؤثر است. بدین‌منظور حوضۀ آبخیز کوهستانی سهرورد استان زنجان انتخاب شد. داده‏های اولیه تهیه و نقشه‏های مورد نیاز شامل نقشه‏های مدل رقومی ارتفاع، شیب، جهت شیب، شمالی‌بودن، شرقی‌بودن، انحنای افقی، انحنای عمودی، شاخص وضعیت توپوگرافی و تابش خورشیدی استخراج شد. سپس، هنگام بارش اوج برف، عمق برف به تعداد 150 نمونه به روش هایپرکیوب لاتین و چگالی برف به تعداد 18 نمونه به‌روش تصادفی اندازه‏گیری شد. محاسبات شاخص بادپناهی برای نقاط اندازه‏گیری‌شدۀ عمق برف انجام شد. در مرحلۀ بعد با انجام رگرسیون بین آب معادل برف با عوامل مؤثر، رابطۀ کمی بین آنها تعیین شد. کارایی مدل‏ها با شاخص‏های آماری میانگین خطا، میانگین خطای مطلق، ریشۀ میانگین مربعات خطا و ضریب همبستگی تعیین شد. نتایج نشان داد در حوضۀ آبخیز یادشده با روش رگرسیون گام‌به‌گام می‏توان آب معادل برف را برآورد کرد. همچنین براساس نتایج، هرچند عامل اقلیمی شاخص باد‌پناهی حجم زیاد محاسبات را دارد؛ ولی دخالت‌دادن آن سبب افزایش کارایی مدل در برآورد آب معادل برف می‏شود. آب معادل برف بیشترین همبستگی معنا‏دار را با ارتفاع برابر با 607/0 و کمترین همبستگی معنا‏دار را با شمالی‌بودن برابر با 204/0 در محدودۀ مطالعاتی دارد. ضرایب همبستگی بین متغیر وابستۀ آب معادل برف با متغیر مستقل شاخص بادپناهی نشان می‏دهد فاصلۀ 300 متری، مؤثرترین فاصلۀ بر‌هم‌کنش باد و پستی و بلندی‌ها در ایجاد شرایط بادپناهی و بادروبی است. ضریب تغییرات عمق و چگالی برف اندازه‌گیری‌شده به‌ترتیب برابر با 14/54 ‌و 89/7 درصد است.     Latin hypercube sampling Snow water equivalent Stepwise regression upwind slope 2017 09 23 673 686 https://ije.ut.ac.ir/article_62495_913740584666c9fa7dae02ff1d482949.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 راضیه کوشکی محمد رحیمی مجتبی امیری مجید محمدی جعفر دستورانی خشکسالی از جمله بلایای طبیعی است که به‌شدت تحت تأثیر نوسانات اقلیمی است و مجموعه‏ای از مشکلات پیچیده را در بخش‏های مختلف ایجاد می‏کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطۀ زمانی خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی در حوضۀ آبریز کرخه است. برای رسیدن به این هدف، از آمار 26 ایستگاه باران‏‏سنج و هشت ایستگاه هیدرومتری استفاده شد. در بخشی از تحقیق برای آگاهی از تأخیر جریان‏ها نسبت به بارش‏ها در حالت واقعی، ضریب همبستگی پیرسون بین بارش و دبی جریان با تأخیرهای زمانی مختلف محاسبه شد. سپس دو شاخص بارش استانداردشده (SPI) و شاخص خشکسالی جریانات رودخانه‏ای (SDI) به‏ترتیب برای ارزیابی خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی انتخاب شدند. مقادیر شاخص‏ها در گام زمانی کوتاه‌مدت (یک‌ماهه و سه‌ماهه)، میان‏مدت (شش‌ماهه) و بلندمدت (12‌ماهه) در نرم‌افزار DrinC محاسبه شد. همچنین ضریب همبستگی بین دو شاخص SPI و SDI در کل حوضه و دو زیر‌حوضۀ قره‏سو و گاماسیاب بررسی شد. نتایج نشان داد بین ضریب همبستگی بارش‌ـ دبی جریان و دو شاخص SPI-SDI در چهار گام زمانی رابطۀ مستقیم و معنا‏داری در سطح 99 درصد وجود دارد. هر چند در هر چهار گام زمانی (کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت) ضریب همبستگی از سطح معنا‏داری برخوردار است؛ مقدار ضریب همبستگی در حالت بدون تأخیر زمانی نسبت به سایر موارد با تأخیر زمانی بیشتر است. بنابراین، می‏توان نتیجه گرفت که خشکسالی هیدرولوژیکی با تأخیر زمانی خیلی کوتاه در حوضۀ آبریز کرخه پس از خشکسالی هواشناسی رخ می‏دهد. همچنین به‏دلیل همسویی ضرایب همبستگی و عدم تأخیر زمانی در هر دو حالت، دو شاخص یادشده به‌خوبی شرایط خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی را نشان می‏دهند.   Drought meteorological drought hydrological correlation Pearson basin Karkhe 2017 09 23 687 698 https://ije.ut.ac.ir/article_62496_f1b7e7a1a2d9d001e8f839b10e9c270e.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 حامد کتابچی داود محمودزاده رضا فرهودی هفدران چکیده ارتباط و اندرکنش آب سطحی و آب زیرزمینی می‏تواند بین پهنه‏های آب سطحی (مانند رودخانه‏ها، دریاچه‏ها و تالاب‏ها) و منابع آب زیرزمینی رخ دهد. کمّی‌کردن مقدار تبادل آب بین تالاب و آبخوان از مراحل مهم در مطالعاتی مانند بیلان آب و تعیین نیاز‏های زیست‏محیطی است. در این مطالعه به‌منظور برآورد نیاز آبی تالاب کانی‏برازان واقع در حاشیۀ جنوبی دریاچۀ ارومیه، روی مؤلفۀ آب زیرزمینی تمرکز شده است. نتایج این مطالعه بیان می‌کند که در دورۀ زمانی بررسی‌شده از سال 1377 تا 1394، با توجه به آستانۀ گرادیان هیدرولیکی، تالاب کانی‏برازان همواره از منابع آب زیرزمینی تغذیه شده است. در سال‏های 1377، 1381 و 1394 مقادیر تغذیۀ تالاب از منابع آب زیرزمینی بیشترین مقدار را داشته و به‌ترتیب برابر با 11/4، 09/5 و 78/3 میلیون مترمکعب در سال برآورد شده است. مقدار متوسط سالانۀ عمق این تالاب کمتر از 16 سانتی‌متر برآورد شده است. اثر زهکش‏ها، کانال‏ها و انهار سنتی بر تالاب هم طی دورۀ زمانی یادشده بررسی شده‏اند. نتایج نشان می‏دهد این منابع آبی تأثیر مهمی در تأمین آب تالاب دارند. بر اساس داده و اطلاعات موجود، برای مثال در سال‏های 1385 و 1394، چنانچه اثر زهکش‏ها، کانال‏ها و انهار سنتی بر تالاب‏ در نظر گرفته نشود، به‌ترتیب کاهشی حدود 15 و 30 درصد در حجم آب تالاب تخمین زده می‌شود.     Aquifer drainage system Groundwater Resources water exchanges wetland 2017 09 23 699 709 https://ije.ut.ac.ir/article_62503_3521d96e0da1ca9a63481bdaf830de9d.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 ابوذر پرهیزکاری سعید یزدانی در مطالعۀ حاضر ابتدا الگوی رفتاری متغیر اقلیمی بارش طی دورۀ 1365‌ـ 1393 در سطح حوضۀ‏ آبخیز خررود بررسی شد. سپس از یک سیستم مدل‏سازی بیوفیزیکی- اقتصادی برای ارزیابی تأثیر تغییرات اقلیم ناشی از کاهش بارش بر متغیرهای هیدرولوژیکی (منابع آب در دسترس و ارزش واقعی نهادۀ آب آبیاری) و اقتصادی (تولیدات کشاورزی و سود ناخالص کشاورزان) تحت سناریوهای مختلف (تغییر اقلیم ملایم، متوسط و شدید) استفاده شد. سیستم مدل‏سازی یادشده، شامل تابع عملکرد محصولات مبتنی بر میزان بارش (جزء بیوفیزیکی مدل) و رهیافت برنامه‏ریزی ریاضی اثباتی (جزء اقتصادی مدل) بود که طی سه مرحلۀ پیاپی در محیط نرم‏افزاری GAMS 24.1 حل شد. داده‏های مورد نیاز از طریق ایستگاه‏های باران‏سنجی و اداره‌های ذی‌ربط در استان قزوین جمع‏آوری شد. الگوی رفتاری بارش نشان داد این متغیر اقلیمی پس از سال 1380 در سطح حوضۀ آبخیز خررود روندی کاهشی را طی کرده است. نتایج مدل نشان داد تغییرات اقلیم ناشی از کاهش بارش تحت سناریوهای ملایم تا شدید به کاهش 3/11 تا 0/23 درصد در منابع آب در دسترس، افزایش 08/7 تا 22/15 درصد در ارزش اقتصادی آب آبیاری، کاهش 14/5 تا 39/16 درصد در مجموع سطح زیر کشت محصولات آبی و کاهش 58/6 تا 41/13 درصد در سود ناخالص کشاورزان حوضۀ‏ آبخیز خررود نسبت به شرایط سال مبنا یا پایه منجر شده است. بیشترین کاهش منابع آب در دسترس نیز تحت سناریوی تغییر اقلیم شدید و به میزان 15/29 میلیون مترمکعب حاصل شد. در پایان برای مقابله با آثار تغییر اقلیم و حفاظت از منابع آب در سطح این حوضۀ آبخیز، به‏کارگیری تکنیک‏های کم‏آبیاری، تعیین نرخ آب‏بها برای کشاورزان بر اساس ملاحظۀ برابری، آیش‏گذاری اراضی و ارائۀ تسهیلات به کشاورزان برای تجهیز مزارع به سیستم‏های نوین آبیاری پیشنهاد شد.         Behavioral pattern of precipitation climate change hydrological variables sustainability of water resources biophysical-economic model 2017 09 23 711 724 https://ije.ut.ac.ir/article_62504_799aad51af5c0a14ab7c1c852d8548b2.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 سید وحید رضوی ترمه محمد سعدی مسگری کاظم کاظمی آب زیرزمینی به‏عنوان یکی از منابع ارزشمند‌ تازۀ آب در نظر گرفته می‏شود. با افزایش سریع جمعیت انسان، تقاضا برای آب‏های زیرزمینی افزایش‏ یافته است. تهیۀ نقشۀ مناطق بالقوۀ آب زیرزمینی می‏تواند کمک شایان توجهی به تعیین، محافظت و مدیریت چشمه‏های آب زیرزمینی کند. هدف از این تحقیق، تهیۀ نقشۀ پتانسیل چشمه‏های آب زیرزمینی در شهرستان جهرم با استفاده از روش‏های نسبت فراوانی، شاخص آماری و آنتروپی است. نوآوری تحقیق حاضر، به‏کارگیری روش شاخص آماری برای اولین‌بار به‌منظور تهیۀ نقشۀ پتانسیل آب زیرزمینی و مقایسۀ آن با دو روش آنتروپی و نسبت فراوانی است. دوازده معیار هیدرولوژی، زمین‏شناسی و جغرافیای طبیعی که بر موقعیت چشمه‏ها اثر می‏گذارند، در نظر گرفته شد و در محیط ArcGIS این داده‏ها پردازش و آماده شد. این معیارها شامل درجۀ شیب، جهت شیب، ارتفاع، شاخص توپوگرافی رطوبت (TWI)، طول شیب، شاخص توان آبراهه (SPI)، فاصله از رودخانه، فاصله از گسل، فاصله از جاده، تراکم گسل، کاربری اراضی و زمین‏شناسی است. پس از تهیۀ نقشۀ پتانسیل آب‏های زیرزمینی با این سه روش، برای ارزیابی نتایج از منحنی تشخیص عملکرد نسبی (ROC) استفاده شد. از 103 چشمه معرفی‏شده در این تحقیق، 73 چشمه (70 درصد) برای تهیۀ نقشۀ پتانسیل آب زیرزمینی و 30 چشمه (30 درصد) برای ارزیابی مدل استفاده شد. سطح زیر‌منحنی (AUC) به‏دست‏آمده از منحنی تشخیص عملکرد نسبی، نشان‏دهندۀ دقت 91 درصد برای مدل شاخص آماری، دقت 92 درصد برای مدل نسبت فراوانی و دقت 7/92 برای مدل آنتروپی برآورد شد. نتایج این ارزیابی نشان‏دهندۀ دقت عالی برای این سه مدل و برتری مدل آنتروپی نسبت به دو مدل دیگر است. همچنین بر اساس مدل آنتروپی لایه‏های شاخص توان آبراهه، ارتفاع، شیب و کاربری اراضی بیشترین تأثیر را بر پتانسیل آب زیرزمینی در منطقۀ مطالعه‌شده داشته‏اند.     Spring potential mapping frequency ratio method statistic index method entropy method 2017 09 23 725 736 https://ije.ut.ac.ir/article_62505_9cecd5a4b2a65aef5301b65fd2ed50ea.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 محمد فاریابی جابر مظفری زاده پدیدۀ خشکسالی آثار منفی بزرگی بر منابع آب و محیط‏های وابسته به آن می‏گذارد و در برخی سال‏ها خسار‌ت‌های جبران‌ناپذیری را سبب می‏‌شود. یکی از انواع مهم این پدیده، خشکسالی آب زیرزمینی است که بر اثر تغذیۀ ناکافی آبخوان‏ها به‌وجود می‏آید. هدف از این مطالعه بررسی تأثیر خشکسالی و مدیریت منابع آب زیرزمینی دشت دیر‌ـ آبدان در استان بوشهر است. برای این کار از آمار و داده‏هایی مانند بارندگی، تراز سطح آب زیرزمینی، نتایج آنالیز شیمیایی چاه‏های پایش کیفی و دبی چاه‏های بهره‏برداری استفاده شده است. وضعیت خشکسالی با استفاده از شاخص بارش استاندارد (SPI) و شاخص‏ منبع آب زیرزمینی (GRI) بررسی شده است. در این تحقیق شاخص جدیدی به نام شاخص مدیریت خشکسالی هیدروژئولوژیکی (HDMI) معرفی شده است. این شاخص ترکیبی از شاخص منبع آب زیرزمینی (GRI)، شاخص اصلاح‌شدۀ هدایت الکتریکی (MSECI) و شاخص استاندارد‌شدۀ دبی چاه‏های بهره‏برداری (SWDI) است. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده میانگین شاخص خشکسالی آب زیرزمینی کمتر از 1- است. این موضوع نشان‏دهندۀ خشکسالی آب زیرزمینی با شدت متوسط است. این خشکسالی سبب تخریب کیفیت آب زیرزمینی نیز شده است. با توجه به شاخص MSECI، بحرانی‏ترین بخش آبخوان مناطق جنوبی آن است. از دیدگاه پتانسیل کمی آبخوان (شاخص SWDI) نیز مناسب‏ترین بخش آبخوان مناطق شمالی آن است. بر اساس میزان شاخص مدیریت خشکسالی هیدروژئولوژیکی، کمترین میزان شاخص HDMI (کمتر از 4-) در بخش جنوبی محدودۀ دیر‌ـ آبدان و در مجاورت خلیج فارس دیده می‏شود، بنابراین بهره‏برداری از آبخوان در این مناطق توصیه نمی‏شود.   Groundwater Drought hydrogeological drought management index (HDMI) Dayyer-Abdan district 2017 09 23 737 748 https://ije.ut.ac.ir/article_62506_c12266562f80793915d316ffd8c7aebb.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 اباذر مصطفائی وحیده مرادنیا مسعود گودرزی اگرچه بیشتر اقلیم کشور ایران خشک و نیمه‌خشک است، سالانه حجم شایان توجهی آب از طریق سیلاب‏ها از دسترس خارج می‏شود. بنابراین، سامانه‏های پخش سیلاب برای کنترل سیل و مواجهه با کم‏آبی قریب به سه دهه است که در کشور اجرا می‏شوند. هدف از این پژوهش، بررسی تأثیر شبکۀ پخش سیلاب منطقۀ سرچاهان استان هرمزگان بر تغذیۀ مصنوعی سفرۀ آب زیرزمینی با استفاده از راهکار حجم کنترلی است. سامانۀ پخش سیلاب یادشده در عرصه‏ای به مساحت 840 هکتار اجرا شده است. پس از بررسی آب‌نمود چاه‏ها، آب‌نگار بارش و حجم سیلاب‏های واردشده به سیستم، با بررسی نوسانات سطح آب زیرزمینی در چاه‏های مشاهده‏ای، تأثیر طرح پخش سیلاب در تغذیۀ مصنوعی سفرۀ آب زیرزمینی بررسی شد. نتایج نشان داد تراز آب زیرزمینی در چاه‏های مشاهده‏ای واقع در عرصه، بعد از سیل‏گیری‏های اولیه افزایش نسبی داشته‏اند به‌طوری که آب‌نمود چاه مشاهده‏ای واقع در عرصۀ پخش، افزایش شایان توجهی حدود 34/1 متر را نشان می‏دهد. همچنین، تغییرات سطح آب زیرزمینی در محدوده حجم کنترل با روند تغذیه/برداشت کاملاً همخوانی دارد و بر همین اساس در سال 1386 سطح آب زیرزمینی به میزان 43/4 متر افزایش داشته است. نتایج بررسی‏ها نشان داد در دشت گهکم-سعادت‏آباد، بارندگی‏های با بیش از 60 میلی‏متر یا بارش‏های متوالی با مقادیر زیاد، به تغذیه در عرصۀ پخش سیلاب منجر می‏شوند. در مجموع، نتایج تحقیق نشان داد پروژۀ پخش سیلاب سرچاهان در سال‏های بررسی‌شده نتوانسته است در حد انتظار سهم تغذیه را به شکل معنا‏داری افزایش دهد.     Groundwater level Artificial recharge control volume fluctuation Sarcahan 2017 09 23 749 761 https://ije.ut.ac.ir/article_62507_4dda8331459bc79321acd690f7b77025.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 میثم ودیعتی اصغر اصغری مقدم محمد نخعی در پژوهش حاضر، خوشه‏بندی مجموعه‏ای از داده‏های هیدروشیمیایی آبخوان سراب با استفاده از روش‏های خوشه‏بندی C-میانگین فازی (FCM) و تحلیل خوشۀ سلسله‌مراتبی (HCA) انجام شده و کاربرد آنها در تبیین رخساره‏های هیدروشیمیایی مطالعه شد. خوشه‏های آماری شباهت مکانی را بررسی می‏کنند و نشان می‏‏دهند خوشه‏ها مطابقت هیدروژئولوژیکی با رخساره‏های هیدروشیمیایی آبخوان دارند. نمونه‏های آب زیرزمینی با استفاده از بهینه‌کردن تعداد خوشه و درجۀ فازی‌شدگی با استفاده از روش C‌ـ میانگین فازی به چهار خوشه طبقه‏بندی شدند. از داده‏های 49 نمونه آب زیرزمینی و 12 متغیر هیدروشیمیایی منطقۀ مطالعه‌شده استفاده شد. نتایج این دو روش مراکز خوشه را تولید می‏کند که در تشخیص فرایندهای فیزیکی و شیمیایی تغییرات هیدروشیمی منطقۀ مطالعه‌شده مؤثر است. روش FCM روشی مناسب در تحلیل داده‏ها در بیان توزیع رخساره‏های هیدروشیمیایی است. نتایج نشان داد رویۀ خوشه‏بندی برای تخصیص نمونه‏های شیمیایی آب زیرزمینی به گروه‏های همگن توسط روش FCM ابزاری مهم در تشخیص رخساره‏های هیدروشیمیایی آبخوان است و این روش در تحلیل داده‏های مرزی، نسبت به روش HCA که تغییراتی واضح و ناگهانی دارد؛ تواناتر است.     Groundwater hydrochemical facies Sarab Plain Clustering Fuzzy logic 2017 09 23 763 773 https://ije.ut.ac.ir/article_62624_e3f0b56743a77aa47b404ebadf762674.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 محمد حسین قویمی پناه عبدالواحد خالدی درویشان محمدرضا قویمی پناه ارائۀ راه‏کارهای مفید برای پیشگیری و کاهش خسار‌ت‌های ناشی از زمین‌لغزش امری اجتناب‏ناپذیر است. از جملۀ این راه‏کارها، پیش‏بینی و پهنه‏بندی مناطق مستعد وقوع این حرکات است. بر همین اساس پژوهش حاضر به مقایسه و ارزیابی صحت دو روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) و رگرسیون چند‌متغیره (MR) در پهنه‏بندی خطر زمین‌لغزش در حوضۀ آبخیز ولی‏عصر با مساحت 198 کیلومتر‌مربع واقع در استان اردبیل پرداخت. شش عامل جهت جغرافیایی، شیب، ارتفاع، سنگ‏شناسی، کاربری اراضی و فاصله از رودخانه به‏عنوان مهم‏ترین عوامل مؤثر در وقوع زمین‌لغزش‏های منطقه شناخته شدند. در گام بعدی نقشه‏های پهنه‏بندی خطر زمین‌لغزش با هر دو روش AHP و MR در پنج طبقه تهیه شد. در نهایت، به‏منظور صحت‏سنجی دو روش استفاده‌شده، نقشه‏های تهیه‌شده با شاخص‏های نسبت تراکم (Dr) و شاخص مجموع کیفیت (Qs) مقایسه و ارزیابی شدند. نتایج نشان داد عوامل فاصله از رودخانه، جهت، شیب، کاربری اراضی، سنگ‏شناسی و ارتفاع به‌ترتیب با مقادیر 426/0، 173/0، 145/0، 134/0، 089/0 و 033/0 در روش تحلیل سلسله‌مراتبی و 531/0، 109/0، 344/0، 273/0، 123/0 و 061/0 در روش رگرسیون چند‌متغیره وزن‏دهی شدند. مقدار شاخص‏ نسبت تراکم و شاخص مجموع کیفیت به‏ترتیب، 51/5 و 44/0 برای روش‏ تحلیل سلسله‌مراتبی و 45/6 و 72/0 برای روش رگرسیون چند‌متغیره برآورد شد که نشان داد روش رگرسیون چند‌متغیره با میزان 28 درصد مغایرت با واقعیت صحت بیشتری نسبت به روش تحلیل سلسله‌مراتبی با 56 درصد مغایرت با واقعیت برای پهنه‏بندی خطر زمین‌لغزش در منطقۀ مطالعه‌شده دارد.         Density ratio index geographic information systems (GIS) mass movements quality sum index 2017 09 23 775 789 https://ije.ut.ac.ir/article_62626_2820fcaa0b07239e33e6f8ad594e5379.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 عبدالرضا ظهیری فیروزه هاشمی ایمان یوسف آبادی حل توزیع دوبعدی سرعت جریان در رودخانه‏ها (در جهات عرضی و عمقی) برای مدل‏سازی بسیاری از فرایند‏های هیدرولیکی از قبیل استخراج رابطۀ دبی‌ـ اشل رودخانه، محاسبۀ انتقال رسوب معلق و نیز تعیین تنش برشی مرزی نیاز است. در این تحقیق با استفاده از روش احتمالاتی چیو، روشی ساده برای شبیه‏سازی توزیع عرضی و قائم سرعت در رودخانه‏‏های مستقیم معرفی شده است. برای واسنجی و صحت‏سنجی این روش، ایدۀ جدیدی بر مبنای تخمین بهینۀ پارامتر آنتروپی در رودخانه به‌کار گرفته شد. نتایج تحقیق در ایستگاه هیدرومتری آق‏قلا واقع در رودخانۀ گرگان‌رود نشان داد میدان سرعت جریان به‏دست‌آمده از مدل چیو در مقایسه با داده‏های صحرایی دقت خوبی دارد. همچنین تحلیل آماری نتایج به‏دست‌آمده نشان داد میانگین خطای مطلق این مدل برای حل توزیع دوبعدی سرعت جریان در مراحل واسنجی و صحت‏سنجی به‏ترتیب حدود 2/5 و 5/3 درصد است. این میزان خطا برای تخمین دبی کل جریان رودخانه به‏ترتیب حدود 9/5 و 04/6 درصد است. با توجه به داده‏های اندک ورودی، این مدل مزیت عمده‏ای نسبت به سایر روش‏های موجود دارد.     Chiu's theory probability Stage-discharge relationship vertical and transverse velocity distribution 2017 09 23 791 802 https://ije.ut.ac.ir/article_62627_1802c9cd2f9e0b77193bd41350405fa5.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 آناهیتا قبادی پیمان دانشکار آراسته سید مصطفی خضری تبخیر تعرق واقعی یکی از مؤلفه‌های مهم بیلان آب هر حوضه است که اندازه‌گیری مستقیم آن در مقیاس حوضه امکان‌پذیر نیست و ناگزیر از روش‌های غیر‌مستقیم برآورد می‌شود. در این زمینه، مدل فرارفت خشکی که یکی از مدل‌های پرکاربرد از روابط مکملی است، بسیار مورد توجه قرار گرفته است. در مدل فرارفت خشکی به‌منظور زیادکردن دقت مدل، ضریب معادلۀ پریستلی‌ـ تیلور، به واسنجی نیاز دارد. هدف از این تحقیق، واسنجی ضریب پریستلی‌ـ تیلور در برآورد تبخیر پتانسیل با روش پنمن به‌منظور کاربرد آن در مدل فرارفت خشکی در حوضۀ دریاچۀ سد مهاباد است. داده‌های استفاده‌شده از ایستگاه سینوپتیک مهاباد که در فاصلۀ اندکی از سد مهاباد قرار دارد، برای طول دورۀ داده‌برداری 26 ساله (1365-1391) گردآوری شده است. نتایج مطالعه نشان می‌دهد این ضریب، تغییرات ماهانه در طول سال دارد و همچنین در ماه‌های گرم سال مقدار آن کاهش می‌یابد. بدین‌منظور بهتر است در محاسبات از مقادیر ماهانۀ آن استفاده شود. در منطقۀ مطالعه‌شده، مقدار میانگین کمینه و بیشینۀ این ضریب به‌ترتیب 01/1 و 68/1 به‌دست آمد. همچنین، میانگین 26سالۀ این ضریب برابر 25/1 محاسبه شده است.             Priestley-Taylor coefficient Penman equation advection aridity model Bouchet hypothesis Mahabad dam reservoir 2017 09 23 803 815 https://ije.ut.ac.ir/article_62628_e9a3cd2df9a768628f333fded58d71fc.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 مهدی ضرابی رسول حقدادی حسین یوسفی پستۀ ارگانیک (وحشی) (Pistaciavera) از گونه‏های پهن‌برگ جنگلی است. یکی از رویشگاه‏های مهم جنگل طبیعی این گونه پسته در دنیا، در ایران و در استان خراسان رضوی (شمال غرب و جنوب غرب شهرستان سرخس) است. این جنگل علاوه بر خصوصیات اکولوژیکی منحصر‌به‌فرد، به‌دلیل ارزش اقتصادی پستۀ‏ ارگانیک تأثیر زیادی بر زندگی مردم منطقه و کشور دارد. متأسفانه به‌دلیل برداشت مستمر از یک سو و گسترش خشکسالی از سوی دیگر، حیات طبیعی این گونۀ منحصر‌به‌فرد و تجدید و توسعۀ آن به مخاطره افتاده است. درک پراکنش مکانی این گونه‏ که تأثیر بسزایی در ارزیابی حفاظت منطقه‏ای و توسعۀ آن دارد، موجب شناخت عوامل بوم‌شناختی تأثیر‌گذار در رویشگاه آن خواهد شد. بنابراین، مدل‏سازی این پراکنش بسیار مهم است. در این مطالعه با استفاده از روش آنتروپی ‏حداکثر براساس داده‏های ادافیکی، اقلیمی و فیزیوگرافی در شهرستان سرخس (زیر‌حوزۀ گنبدلی) به مدل‏سازی رویشگاه این گونه پرداخته شد. نتایج آزمون جکنایف در بررسی اهمیت متغیرها نشان داد تغییر در خصوصیات خاک مانند درصد سنگ‌ریزه، میزان نسبت جذب سطحی سدیم تبادلی؛ مقدار سدیم خاک؛ درصد گچ؛ عوامل اقلیمی (دما و بارندگی) و همچنین ارتفاع از سطح دریا؛ مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر پراکنش رویشگاه هستند. دقت زیاد این مدل با ضریب کاپای برابر با 72/0 و AUC92/0 اثبات شد و نشان داد روش آنتروپی حداکثر برای مدل‌سازی رویشگاه مناسب است.       Organic (wild) Pistaciavera Maximum entropy habitat modeling Sarakhs (in district Gonbadli) 2017 09 23 817 824 https://ije.ut.ac.ir/article_62636_386719be60843e3674537e1a2cd9ea45.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 شمیم لاریجانی محمد سالاریان امین علیزاده تیمور سهرابی با توجه به اهمیت حیاتی آب در زندگی بشر، شناخت دقیق کل باران و همچنین مقدار قابل استفاده یا مؤثر آن به‏منظور برنامه‏ریزی اقتصادی و آب مورد نیاز در صنعت، شرب و کشاورزی ضروری است. شناسایی و به‏کارگیری روشی مناسب برای برآورد بارش مؤثر به‌خصوص در کشت دیم اهمیت دوچندانی دارد. در پژوهش حاضر به‌منظور تعیین مناسب‏ترین روش تجربی برآورد بارش مؤثر در زراعت دیم، از داده‌های آماری بارندگی 20 ساله (1991 تا 2011) برای محصولات گندم، جو، نخود و عدس برای مناطق پربارش (رشت در استان گیلان) و نیز مناطق کم‌بارش (داران در استان اصفهان) استفاده شده است. در این پژوهش از پنج روش‏ تجربی مختلف تعیین بارش مؤثر از جمله: روش‏های سرویس حفاظت خاک ادارۀ کشاورزی ایالات متحده (SCS)، بارش قابل اطمینان، تجربی، وزارت کشاورزی ایالات متحده (USDA) و درصدی استفاده شده است. نتایج این ارزیابی نشان داده است در رشت همۀ روش‏های بارش مؤثر در زمینۀ کشت دیم قابل استفاده هستند، اما در داران، که یک منطقۀ کم‌باران است، برای استفاده از این روش‏ها لازم است که از قبل واسنجی شوند. نتایج نشان داده است به‏منظور اولویت‏بندی استفاده از روش‏های بررسی‌شده در این دو منطقه، روش‏های SCS و USDA برای رشت و روش‏های USDA و درصدی برای داران پیشنهاد می‏شود. از آنجا که میزان و زمان ریزش باران قابل کنترل نیست، می‏توان با به‌کارگیری تدابیری میزان کارایی بارش و در نتیجه بارش مؤثر را افزایش داد. از جمله می‏توان به کاهش رواناب سطحی، ذخیرۀ آب برای اوقات کم‌باران، کاهش عمق نفوذ آب و برنامه‏ریزی به‌منظور کشت گونه‏های منطبق بر رژیم بارش اشاره کرد.     Effective Rainfall Runoff Experimental USDA SCS 2017 09 23 825 836 https://ije.ut.ac.ir/article_62638_60caa08b836f993adafab0ef23bacebb.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 محبوبه کیانی هرچگانی سید حمیدرضا صادقی واضح است که هیچ فرسایشی اتفاق نمی‏افتد مگر اینکه ابتدا جدایش توسط قطرات باران یا رواناب رخ دهد. فرسایش ناشی از اثر قطرات باران (RIIE) در نتیجۀ انرژی قطرات باران اتفاق می‏افتد. بدین‌منظور مجموعه‏ای از آزمایش‏ها برای بررسی اثر رگبارهای متوالی بر مؤلفه‏های RIIE (مانند پاشمان بالادست، پاشمان پایین‏دست، پاشمان خالص، پاشمان کل و نسبت پاشمان بالادست/پایین‏دست) برنامه‏ریزی شد. آزمایش‏ها تحت شدت‏های بارندگی 30 و 90 میلی‏متر در ساعت و در شیب پلات 5 درصد روی یک نمونه خاک جمع‏آوری‌شده از مراتع حوضۀ آبخیز کجور در شمال ایران در شرایط شبیه‏ساز باران و فرسایش خاک انجام پذیرفت. طبق نتایج مقایسۀ مؤلفه‏های پاشمان بالادست با پایین‏دست در شدت بارندگی 30 و همچنین در شدت بارندگی 90 میلی‏متر در ساعت در توالی‏های مختلف دلالت بر نبود اختلاف معنا‏دار در آنها (05/0 > P) با استفاده از آزمون تحلیل واریانس یک‏طرفه در نرم‌افزار آماری SPSS نسخۀ 22 داشته است. همچنین تحلیل نتایج مقایسه‏ای مؤلفه‏های RIIE شامل پاشمان بالادست، پاشمان پایین‏دست و پاشمان کل در توالی سوم، چهارم و پنجم در دو شدت بارندگی 30 و 90 میلی‏متر در ساعت در سطح 95 درصد معنا‏دار بود. در حالی ‏که پاشمان خالص و نسبت بالادست/ پایین‏دست تحت شدت‏های بارندگی 30 و 90 میلی‏متر در ساعت در توالی‏های مختلف رگبار غیر‌معنا‏دار (05/0 ≥ P) بوده است. همچنین نتایج بیان‌کنندۀ افزایش 5/2 برابری ضریب تغییرات پاشمان خالص و کل در شدت بارندگی 30 میلی‏متر در ساعت نسبت به 90 میلی‏متر در ساعت بود.       Event Storm Rainfall simulation splash cup net splash 2017 09 23 837 846 https://ije.ut.ac.ir/article_62640_7bfa1b883d2066cbc2c989926bc79906.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 محمد رضا خزائی مطلب بایزیدی احمد شرافتی هدف از این تحقیق ارزیابی اثر تغییر اقلیم بر بارش و دمای میانگین مکانی استان زنجان در مقیاس سالانه با در‌نظر‌گرفتن عدم قطعیت‏‏ها‌ست. بدین‌منظور از مدل سالانۀ ARMA استفاده شد. سری‏های بارش و دمای سالانۀ میانگین مکانی استان محاسبه و سپس توسط مدل استوکستیک سالانه ARMA مدل‌سازی شد. 100 سری 30 سالۀ بارش و دمای سالانه برای میانگین مکانی استان تولید شد. توسط این مدل‏ها سناریوهای آیندۀ شش مدل GCM تحت سه سناریوی انتشار ریزمقیاس شد و برای هر سناریو، 100 سری 30 سالۀ بارش و دمای سالانۀ آینده تولید شد. با مقایسۀ دامنۀ 90‌ درصد آماره‏های دورۀ فعلی با دامنۀ 90‌ درصد مجموعه سناریوهای آینده، دامنۀ عدم قطعیت‏ها در نتایج بررسی شد. اعتبارسنجی مدل نشان از کفایت مدل برای شبیه‌سازی سری زمانی سالانۀ بارش و دما و کاهش مقیاس دارد. در حدود اطمینان 90 درصد، انتظار می‏رود دمای میانگین مکانی استان زنجان طی دورۀ 2035‌ـ 2064 از 6/0 تا 2/3 درجۀ سانتی‏گراد افزایش یابد و میانگین بارش از 25‌ درصد کاهش تا 15‌ درصد افزایش یابد. بر این مبنا عدم قطعیت‏های ناشی از ساختار مدل‏های GCM، نوسانات طبیعی اقلیم و سناریوهای انتشار شایان توجه است و لازم است در نظر گرفته شوند.     Annual model ARMA climate change stochastic Uncertainty 2017 09 23 847 860 https://ije.ut.ac.ir/article_62641_45c1b5b7e7d21cf182ccd59d81d9f60c.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 یوسف صالحی زهرا عزیزی حسین آقامحمدی در سال‏های اخیر با توجه به کمبود آب سطحی و افزایش جمعیت و توسعۀ کشاورزی، توجه به آب‏های زیرزمینی و مدیریت و استخراج آن افزایش یافته است. آب‌های زیرزمینی یکی از منابع باارزش آب شیرین محسوب می‏شوند، به‌گونه‏ای که این منبع به یکی از منابع حیاتی باارزش تبدیل شده است. استخراج آب زیرزمینی در سال‏های اخیر به پایین‌رفتن سطح این آب منجر شده است، به‌طوری ‏که از سال‌های 1365 و 1366 تا پایان سال 1393 به مقدار 9/19 متر در دشت قروه رسیده است و این دشت را به یکی از دشت‏های ممنوعه از 625 دشت ممنوعۀ کشور تبدیل کرده است. در این پژوهش با کمک داده‏های دورسنجی و GIS مناطق دارای پتانسیل آب زیرزمینی شناسایی شد. لایه‏هایی که برای مکان‏یابی آبخوان در این پژوهش ایجاد شدند، زمین‏شناسی، توپوگرافی و شیب، خطواره و تراکم خطواره، زهکشی و شبکۀ زهکشی، کاربری اراضی و نقشۀ پوشش گیاهی هستند. در نهایت نقشۀ نهایی با کمک لایه‏های مربوط به آن با روش فازی در محیط GIS به‌دست آمد. نقشۀ به‌دست‌آمده به پنج گروه دارای پتانسیل خیلی خوب، خوب، متوسط، ضعیف و خیلی ضعیف تقسیم شد. نتایج نشان داد مناطق دارای پتانسیل خوب و خیلی خوب با مساحت 136461 هکتار که حدود نصف مساحت دشت یادشده است، بیشتر در قسمت‏های شمالی و شرقی و منطبق بر زمین‏های آبرفتی و دارای پوشش گیاهی و شیب پایین و مناطق دارای پتانسیل‏های کمتر، بیشتر در قسمت‏های جنوبی و بر مناطق پرشیب و دارای پوشش سنگی مستحکم منطبق‌اند.       GIS RS Site selection Aquifer Fuzzy 2017 09 23 861 871 https://ije.ut.ac.ir/article_62643_9d46f4360c50f3538ef08aee103b3792.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 علیرضا هادی حامد رحیمی شعرباف علی طهماسبی یکی از معضلات چاه‏ها پس از بهره‌برداری طولانی‌مدت از آنها، ایجاد رسوبات روی لولۀ جدار یا شیارهای گراول پشت لوله است. این رسوبات به‌رغم وجود آب در بستر آبخوان، از نفوذ آب به درون چاه جلوگیری می‌کند و بنابراین میزان آبدهی چاه را به‌شدت کاهش می‏دهد. احیای چاه‏ها حذف رسوبات ایجاد‌شده در لولۀ جدار است. از گذشته روش‏هایی برای احیای چاه‏ها وجود داشته است، ولی امروزه با گسترش علم، تکنولوژی‏های جدیدی توسعه یافته است که راندمان بهتری دارد و موجب آسیب کمتری به سفرۀ آب زیرزمینی و محیط زیست می‏‌شود. در این پژوهش ابتدا روش‏های نوین احیای چاه‏ها بررسی می‌شود. سپس معیارهایی برای تشخیص مؤثربودن هر یک از روش‏ها برای اجرا در کشور پیشنهاد می‌شود. در ادامه روش‏های مؤثر شوک سیال و جت آب به‌دلیل بازدهی زیاد و صرف زمان و هزینۀ کمتر، به‌عنوان روش‏های مناسب برای استفاده در کشور انتخاب و توصیه شده‏اند.     Well rehabilitation design well development air shock water jet 2017 09 23 873 886 https://ije.ut.ac.ir/article_62644_e71a005a5eb189dd3189b085dc81d26c.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 کاظم نصرتی سعیده جلالی ‌فرسایش خاک جدی‏ترین و غیرقابل‏برگشت‏ترین تهدید برای توسعۀ پایدار به‌شمار می‏رود. با توجه به روند افزایشی نرخ فرسایش و تولید رسوب، هدف از این پژوهش تعیین سهم نسبی هریک از واحدهای فرسایشی سطحی و زیرسطحی در حوضۀ آبخیز زیارت گرگان در سه فصل پاییز، زمستان و بهار با استفاده از فن منشأیابی رسوب است. بدین‌منظور تعداد 43 نمونه از منابع رسوب شامل کاربری‏های مرتع و کشاورزی (منابع سطحی) و کنار جاده و فرسایش کناره‏ای آبراهه (منابع زیرسطحی) و 14 نمونه از رسوبات معلق خروجی حوضه جمع‏آوری و غلظت 10 عنصر ژئوشیمیایی، به‌علاوۀ کربن آلی و سزیم 137 در نمونه‏ها اندازه‏گیری شد. با استفاده از آزمون‏های کروسکال والیس و تحلیل تشخیص ترکیب بهینه ردیاب‏ها تعیین شدند. درنهایت، با استفاده از مدل چندمتغیرۀ ترکیبی سهم نسبی هریک از منابع فرسایش در تولید رسوب در فصل‏های یادشده تعیین شد. نتایج نشان داد بیشترین سهم مربوط به فرسایش سطحی (کشاورزی و مراتع) در دو فصل زمستان و بهار است. همچنین فرسایش زیرسطحی (جاده و آبراهه) در فصل بهار با 4/60 درصد، میزان شایان ‏توجهی را به خود اختصاص داده است. نتایج این پژوهش می‏تواند در انتخاب روش مدیریت فرسایش و رسوب حوضۀ آبخیز زیارت در فصل‏های مختلف به‌کار آید.   Sediment fingerprinting seasonal erosion 137Cs Ziarat catchment 2017 09 23 887 895 https://ije.ut.ac.ir/article_62646_64c8d5ebd0300f5228f6d02413e5b311.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 زهرا گرکانی نژاد مشیزی فاطمه تیموری ام البنین بذرافشان   بهینه‏سازی تعداد ایستگاه‏های سینوپتیک در تخمین میزان بارندگی به لحاظ کاهش هزینۀ تعمیر و نگهداری، گامی مهم است. هدف اصلی این تحقیق، تعیین تعداد بهینۀ ایستگاه‏های سینوپتیک برای تخمین میزان بارندگی است. بر این اساس، ابتدا مقادیر باران ایستگاه‏های سینوپتیک مربوط به دورۀ آماری مشترک 14‌ساله از سازمان هواشناسی کشور اخذ شد و عملکرد پنج روش مختلف درون‏یابی ارزیابی شد. با توجه به نتایج، روش تابع پایۀ شعاعی (RBF)، با میزان خطای 63/0 به‌عنوان مناسب‏ترین برازش داده، انتخاب شد و سپس با استفاده از روش یادشده و PCA بهینه‏سازی ایستگاه‏ها صورت پذیرفت. بررسی‏های انجام‌شده نشان می‏دهد با حذف ایستگاه‏های سینوپتیک در روش PCA خطای برآورد RMSE از 48/0 به 52/0 نسبت به حالتی که از همۀ ایستگاه‏های سینوپتیک استفاده می‏شد، افزایش یافت و در روش میان‏یابی تابع پایۀ شعاعی میزان خطا از 63/0 به 55/0 کاهش یافت که بیان‌کنندۀ مناسب‌بودن این روش در بهینه‏سازی ایستگاه‏های سینوپتیک کشور است. نتایج بیان می‌کند که با حذف 34 نقطه در روش PCA و 22 نقطه در روش میان‏یابی تابع پایۀ شعاعی از شبکۀ ایستگاه‏های سینوپتیک ایران مقدار خطای به‌دست‌آمده قابل قبول است.   ‌   Optimization interpolation PCA Validation synoptic stations 2017 09 23 897 910 https://ije.ut.ac.ir/article_62648_1ec9d1abca9d43073a4822b11be7478e.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 امین عیدی پور امیر پورحقی اکبر شکراللهی حسین یوسفی در مطالعات هیدرولوژی رژیم رودخانۀ طبیعی در نظر گرفته می‌شود که به‌دلیل توسعۀ کشاورزی و صنعت و دیگر مصارف در بسیاری از حوضه‌های کشور به‌ویژه حوضه‌های میانی چنین فرضی صحیح نیست. لازمۀ جداسازی جریان پایۀ رودخانه، دسترسی به رژیم طبیعی رودخانه در مقیاس زمانی روزانه است که با توجه به محدودیت روش‌های طبیعی‏سازی، آبدهی طبیعی در مقیاس زمانی سالانه و درنهایت ماهانه قابل محاسبه است. این مسئله سبب شده تخمین جریان پایۀ رودخانه با مشکل مواجه شود. از طرفی، به‌دلیل پیچیدگی ارتباط آب سطحی و آب زیرزمینی، تخمین مناسب از آن در بسیاری از آبخوان‏ها مشکل است. در این پژوهش، به‌منظور طبیعی‏سازی آبدهی ماهانۀ حوضۀ بلبر از روش حذف روند استفاده شد و از فیلتر دیجیتال بازگشتی الگوریتم اکهاردت به‌دلیل درنظرگرفتن خصوصیات آبخوان در محاسبۀ جریان پایه و قابلیت بهینه‌سازی پارامترهای فیلتر استفاده ‌شد. پارامترهای ثابت بازگشت و بیشترین شاخص جریان پایه برای آبدهی‌های ماهانه در شرایط طبیعی بهینه شد و جریان پایۀ ماهانه محاسبه شد که نتایج نشان داد می‏توان از آبدهی طبیعی ماهانه برای محاسبۀ جریان پایه با دقتی مشابه آبدهی طبیعی روزانه جریان پایه را محاسبه کرد.     Base flow recursive digital filter natural discharge rock aquifer belbar dam 2017 09 23 911 921 https://ije.ut.ac.ir/article_62649_38c519cb67b9d71f4d3520546d3a2b31.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 محمدحسین جهانگیر اقبال نوروزی طی دهه‏های اخیر در میان بلایای طبیعی که جوامع انسانی را تحت تأثیر قرار داده است، تعداد و فراوانی خشکسالی بیشتر از سایر حوادث طبیعی بوده است. خشکسالی از جمله بلایای طبیعی است که در مقایسه با مخاطرات طبیعی نظیر بارش‏های سنگین و سیلاب‏ها، به‏طور خزنده شکل می‌گیرد و گسترش می‏یابد. برای بیان کمی خشکسالی شاخص‏های متعدد و متفاوتی وجود دارد. در پژوهش حاضر شاخص‏های درصد از نرمال بارندگی (PNPI) و ناهنجاری بارش (RAI)، وضعیت و تداوم خشکسالی در هشت ایستگاه آبادان، اهواز، بندر ماهشهر، بستان، مسجدسلیمان، امیدیه، رامهرمز و صفی‏آباد در استان خوزستان طی دورۀ آماری 1990‌ـ 2014 ‌بررسی شده است. نتایج نشان داد بر اساس شاخص PNPI شدیدترین خشکسالی طی دورۀ زمانی 1990‌ـ 2014 در ایستگاه بندر ماهشهر با مقدار 39/20 در سال 2010 اتفاق افتاده است. درضمن بیشترین مقدار ترسالی بر اساس شاخص PNPI در ایستگاه اهواز با مقدار 33/216 و در سال 1997 اتفاق افتاده است. همچنین براساس شاخص RAI شدیدترین خشکسالی طی دورۀ زمانی 1990ـ 2014 در ایستگاه بندر ماهشهر با مقدار 26/6- و در سال 2010 اتفاق افتاده است. نیز براساس شاخص RAI بیشترین مقدار ترسالی در ایستگاه اهواز با مقدار 6/8 و در سال 1997 به وقوع پیوسته است.     Drought PNPI indicator RAI indicator Khuzestan Province zoning 2017 09 23 923 930 https://ije.ut.ac.ir/article_62650_51d82e1c68aa9e60c241aca610c03ea5.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 نصرالله آبادیان ناصر اقبالی نسیم خانلو قنات پس از ابداع در کشور ایران، به‌علت کارایی مناسب و مطلوب در دیگر نقاط کرۀ زمین گسترش یافت و آب زیرزمینی را در دسترس استفاده‏کنندگان آن قرار داد. مطالعات نشان‌دهندۀ 10 هزار کیلومتر قنات و 300 هزار چاه دسترسی به قنات‏ها در بستر شهرهای ایران است. به‌منظور بهره‏برداری از قنوات برای اهداف گردشگری باید به توسعۀ پایدار توجه شود. این مسئله به‌معنای بهره‏برداری مسئولانه، بابرنامه و معقول از این منابع آبی است. گردشگری مزایای بسیاری از جمله تبادل فرهنگی، رونق کسب‌و‌کار‏های بومی، اشتغال‏‏زایی برای ساکنان و نزدیکی بیشتر جوامع با یکدیگر دارد. بررسی پیشینه و ساختار قنات‏ها در ایران و سایر نقاط جهان نشان‌دهندۀ دانش فنی زیاد، ظرافت و نگهداری مناسب از این منابع آبرسانی است. تغییرات اقلیمی، عدم نگهداری و مدیریت نامناسب قنات‏ها و گسترش روش‏های نوین آبرسانی به خشک‌شدن بسیاری از قنات‏ها در کشور ایران منجر شده است. تجربه‏های پیشین در احیای قنوات و تبدیل آنها به مراکز گردشگری در بخش‏هایی از ایران و جهان با موفقیت روبه‌رو بوده است. پیش‏بینی می‏شود ظرفیت گردشگری زیادی برای معرفی قنات‏ها و جذب سرمایۀ ناشی از حضور گردشگران در قنات‏های هستۀ تاریخی‌ـ مرکزی تهران وجود داشته باشد.   Qanat Tourism Tehran resuscitation of water resources 2017 09 23 931 941 https://ije.ut.ac.ir/article_62651_98c4170b9e58c1d5a2b30986848a909d.pdf

2017-09-23 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 3 2017 09 23 1 25 https://ije.ut.ac.ir/article_64843_80696ad7f135e086aa63a459bcab0d61.pdf