2021-07-15T10:33:33Z https://ije.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=8339

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 2017 12 22 1 3 https://ije.ut.ac.ir/article_68110_17945d52fd317a1f4d07133c9c130176.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 علی شهیدی سید محمد تاجبخش عباس خاشعی سیوکی حسین خزیمه نژاد احمد جعفرزاده در این مطالعه آثار تغییر اقلیم روی متغیرهای اقلیمی بارندگی، کمترین و بیشترین دما بررسی شده است. بررسی روند تغییرات کمترین دما‌، بیشترین دما و بارندگی به‌همراه تحلیل عدم قطعیت خروجی مدل‏های گردش عمومی از جمله اقدامات انجام‌شده است. به‌منظور بررسی آثار تغییر اقلیم، از خروجی 15 مدل گردش عمومی تحت سه سناریوی A1B، A2 و B1 استفاده شد. به‌منظور ریزمقیاس‌‏نمایی داده‏های بزرگ‌مقیاس از مدل LARS-WG استفاده شد. بدین‌منظور آمار مشاهداتی هفت ایستگاه سینوپتیک موجود در سطح استان طی سال‏های 1990 تا 2010 میلادی به‌عنوان دورۀ پایه به مدل معرفی شد. پس از ریزمقیاس‌نمایی خروجی مدل‏های اقلیمی با انتخاب برترین و سازگارترین مدل‏ها، مقادیر شبیه‏سازی‌شده برای دما و بارش به‌صورت سالانه در مدل‏های منتخب تهیه شد. بدین‌ترتیب مجموعه خروجی مدل‏های اقلیمی برای هر متغیر و به‌صورت سالانه به‌عنوان ورودی فرمان بوت‌استرپ ایجاد شد و باند عدم قطعیت خروجی مدل‏های اقلیمی در سطح 99 درصد به‌صورت سالانه ارزیابی شد. نتایج مربوط به دقت مدل‏های گردش عمومی نشان داد بیشتر مدل‏ها توانمندی زیادی در شبیه‏سازی رفتار بارندگی ندارند؛ ولی عملکرد این مدل‏ها در شبیه‏سازی تغییرات کمترین و بیشترین دما بسیار خوب برآورد شد. نتایج تحلیل روند در سطح ایستگاهی و استانی نشان‏دهندۀ کاهش بارش و افزایش دما خواهد بود. با مقایسۀ تغییرات دما در آینده نسبت به دورۀ پایه می‏توان این انتظار را داشت که کمترین و بیشترین دما به‌ترتیب حدود 6/0 درجه کاهش و 2 درجه افزایش را ‌داشته باشند. نتایج تحلیل عدم قطعیت نشان ‏می‏دهد منابع عدم قطعیت شایان توجهی در شبیه‏سازی مؤلفه‏های هواشناسی دارند. همچنین با تحلیل این عدم قطعیت‏ها در خصوص بارندگی می‏توان گفت که با گذر زمان، شدت تغییرات بارندگی افزایش می‏یابد. این نتیجه در خصوص کمترین و بیشترین دما نیز صادق است. Bootstrapping LARS-WG Man-Kendal pricipitation 2017 12 22 943 953 https://ije.ut.ac.ir/article_63204_5f0f02ed9ad7b57c7525f06fef8f8d2c.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 محبوبه معتمدنیا احمد نوحه گر آرش ملکیان مریم صابری کمال کریمی پیش‏بینی رواناب رودخانه‏ها به‌دلیل اهمیت زیاد آن در برنامه‏ریزی‏ها، بهره‏برداری از مخازن و همچنین مدیریت آب‏‏های سطحی همواره مورد توجه مسئولان، برنامه‏ریزان و مهندسان آب و منابع آبی بوده است. از طرفی، به‌دلیل تغییرات زمانی و مکانی موجود، روابط غیرخطی و عدم قطعیت و بسیاری از عوامل دیگر پیش‏بینی رابطۀ بارش‌ـ رواناب بسیار مشکل است، اما امروزه استفاده از سامانه‏های هوشمند در پیش‏بینی چنین پدیده‏های پیچیده‌ای می‏تواند مفید و مؤثر باشد. در این پژوهش سعی شده است با استفاده از داده‏های هواشناسی و هیدرومتری طی دورۀ زمانی 1349-1350 تا 1390-1391 رواناب در حوضۀ آبخیز امامه با استفاده از مدل‏های شبکۀ عصبی پرسپترون چندلایه، تابع پایۀ شعاعی و سیستم عصبی فازی تطبیقی تخمین زده شود. نتایج نشان داد از بین مدل‏های یادشده سیستم عصبی فازی تطبیقی عملکرد بسیار زیادی داشته است و به‌خوبی می‏تواند رواناب را پیش‏بینی کند به‌طوری‏که با توجه به خطاها ساختار 54 با هشت ورودی شامل بارندگی و دبی تا تأخیر دو روز و دما، تبخیر و تعرق و رطوبت نسبی همان روز که دارای تابع عضویت گوسی و جداسازی از نوع خوشه‏ای با خطای MSE، RMSE و MAE به‌ترتیب 001/0، 025/0 و 008/0 در مرحلۀ آموزش و 001/0، 026/0 و 008/0 در مرحلۀ آزمایش به‌عنوان بهترین مدل حوضۀ امامه بوده است. Amameh Representative Watershed Intelligent Models Rainfall-runoff relationship 2017 12 22 955 968 https://ije.ut.ac.ir/article_63228_750995f022cc76284bf2c40ed34494f7.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 سعید ترک قشقایی‌نژاد منوچهر چیت‌سازان روش نوسانات سطح آب (WTF) بر پایۀ صعود سطح آب بر اثر تغذیۀ آب زیرزمینی استوار است. به‌کارگیری این روش، مستلزم تخمین مناسب مقدار آبدهی ویژه در محدودۀ نوسانات سطح آب زیرزمینی است. در این مقاله، مقدار آبدهی ویژه از روش لاگ چاه‏های حفاری (DWL)، روش پوشش خط مستقیم (ESL) و روش سونداژ الکتریکی قائم (VES) تخمین زده شد. به‌منظور ارزیابی و انتخاب روش مناسب‏، مقدار آبدهی ویژه از داده‏های هیدرولوژیکی و هیدروژئولوژیکی هشت‌ساله (1385 تا 1392) دشت گلگیر با ضریب همبستگی برای رابطۀ بین تغذیه‌ـ بارندگی و تغذیه‌ـ جریان پایه در روش پوشش خط مستقیم (ESL) به‌ترتیب با 79/0 r2= و 90/0 r2= به‌دست آمد. همچنین، با توجه به ضریب همبستگی مناسب روش ESL، مقدار بهینۀ آبدهی ویژه برای دشت گلگیر برابر 12/0 تخمین زده شد. ضریب همبستگی به‌دست‌آمده از رابطۀ بین میزان تغذیۀ آب‏ زیرزمینی، جریان پایه و بارندگی در روش‏های DWL، ESL و VES نیز دقت زیاد روش ESL را نشان داد که روش ESL با 90/0=r2 بهترین تخمین مقدار آبدهی ویژه را دارد. بنابراین، با توجه به اهمیت مقدار تغذیه در مدیریت و برنامه‏ریزی منابع آب ‏زیرزمینی و تأثیر زیاد مقدار آبدهی ویژه در روش WTF، تخمین تغذیۀ آب‏ زیرزمینی با استفاده از مقدار بهینۀ آبدهی ویژه کمک شایانی به محققان علوم آب می‏کند. Golgir plain Groundwater recharge Specific Yield WTF method 2017 12 22 969 981 https://ije.ut.ac.ir/article_63229_e6de965a0e72cbc18e256592887def33.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 سروین زمان زاد قویدل مجید منتصری هادی ثانی خانی رودخانه‏ها اهمیت بسیار زیادی در تأمین آب آشامیدنی و کشاورزی دارند. در این مطالعه، قابلیت روش‏‏های منفرد و هیبریدی‌ـ موجکی شبکه‏های عصبی، سامانۀ استنتاجی عصبی‌ـ فازی تطبیقی و برنامه‏ریزی بیان ژن برای مدل‌سازی میزان جامدات محلول حوضۀ آبریز نازلوچای ارزیابی شدند. به این منظور از داده‏های کیفیت آب با طول دورۀ آماری 19 ساله (1372-1390)، چهار ایستگاه هیدرومتری واقع در حوضۀ آبریز نازلوچای استفاده شد. پس از بررسی صحت داده‏ها و ایستگاه‏های منتخب، با استفاده از تبدیل موجک دابچیز نوع چهارم، سیگنال‏های داده‏های مربوط به آن آنالیز شد. در مدل‌سازی از 80 درصد داده‏ها برای آموزش و 20 درصد داده‏ها برای آزمون مدل‏ها استفاده شده است. ارزیابی عملکرد مدل‏های به‌کار‌رفته بر اساس آزمون‏های آماری مختلف، ضریب همبستگی، ریشۀ میانگین مربعات خطا و میانگین قدر مطلق خطا انجام گرفت. نتایج بیان‌کنندۀ عملکرد قابل قبول همۀ روش‏های منفرد و هیبریدی‌ـ موجکی شبکۀ‏ عصبی مصنوعی، سامانۀ استنتاجی عصبی‌ـ فازی تطبیقی و برنامه‏ریزی بیان ژن برای مدل‌سازی میزان جامدات محلول در حوضۀ آبریز نازلوچای است؛ ولی به‌ترتیب اولویت WGEP، GEP، WANFIS، ANFIS-SC،WANN، ANFIS-GP و ANN عملکرد بهتری دارند. همچنین مدل هیبریدی برنامه‏ریزی بیان ژن‌ـ موجکی با داشتن کمترین میزان RMSE به مقدار 078/21 بهترین عملکرد را در بین سایر مدل‏های منفرد و هیبریدی دارد. gene expression Wavelet transform Dissolved Solids Nazluchay 2017 12 22 983 996 https://ije.ut.ac.ir/article_63230_9387c8d63d2ec8a3a1cee33754103f49.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 رقیه آسیابی هیر رئوف مصطفی‌زاده مجید رئوف اباذر اسمعلی عوری منابع آب وجه مشترک اهداف و چالش‏های توسعۀ پایدار است و کمبود آن یکی از معضلات بزرگ چندبعدی قرن حاضر است که می‏تواند سرمنشأ بسیاری از تحولات مثبت و منفی جهان قرار گیرد. اخیراً لزوم ارائۀ شاخص‏های جامع و چندبعدی برای ارزیابی وضعیت موجود و پیش‏بینی وضعیت آیندۀ منابع آب سطحی اهمیت ویژه‏ای پیدا کرده است. به این منظور، شاخص فقر آب برای ارزیابی دسترسی به منابع آب ارائه شده است. در این پژوهش مقدار شاخص فقر آب با درنظرگرفتن معیارهای منابع، دسترسی، مصارف، محیط زیست و ظرفیت اجتماعی- اقتصادی در مقیاس زیرحوضه در استان اردبیل محاسبه شد. در ادامه، با رویکردهای مختلف وزن‏دهی (وزن یکسان به معیارها و هر بار تأکید بر یکی از معیارها در وزن‏دهی) مقدار شاخص فقر آب ارزیابی شد. سپس، حوضه‏های مختلف بر اساس وزن‏دهی‏های مختلف از نظر شاخص فقر آب اولویت‏بندی شدند. نتایج نشان داد محدودۀ تغییرات مقادیر شاخص فقر آب، در حالت‏های مختلف وزن‏دهی بین 22 تا 65 در حوضه‏های مطالعه‌شده متغیر است. در وزن‏دهی یکسان به معیارهای شاخص فقر آب، حوضۀ شمس‏آباد با مقدار 29 ‌فقر آبی بیشتر و حوضۀ پل‏سلطان با مقدار 58 ‌فقر آبی کمتری در مقایسه با دیگر حوضه‏های مطالعه‌شده در استان دارند. مقدار متوسط شاخص فقر آب برای کل حوضه‏های مطالعه‌شده در استان اردبیل 43 به‌دست آمد که طبق طبقه‏بندی مرکز اکولوژی و هیدرولوژی والینگفورد، فقر آبی شدیدی دار‌د. شاخص فقر آب نشان‏دهندۀ تأثیر ترکیبی عوامل مؤثر بر کمبود و تنش منابع آبی است که امکان اولویت‏بندی و تدوین نسخه‏های مدیریتی برای مناطق مختلف را فراهم می‏‌کند. باید توجه داشت که تعیین و تحلیل شدت کمبود و تنش منابع آب در مناطق مختلف بر اساس شرایط منابع آب منطقۀ بررسی‌شده، قابلیت محاسبۀ شاخص، وجود داده‏ها و نوع معیارهای انتخابی متفاوت خواهد بود. Water shortage Spatial variations Water Poverty Index Prioritization Multi-criteria weighting 2017 12 22 997 1009 https://ije.ut.ac.ir/article_63231_e6d6220cbcd739a940d69b11b6fe5c2d.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 وحید جعفریان محمد رضا یزدانی محمد رحیمی مهدی قربانی تحلیل دست‏اندرکاران سازمانی، از جمله الزامات مطالعات طرح‏های مدیریت یکپارچه و مشارکتی منابع آب است. هدف این تحقیق، بهره‏گیری از الگوی تحلیل شبکه‏ای برای شناخت کارکرد و موقعیت سازمان‏های مرتبط با سطح اجرایی مدیریت منابع آب در دشت گرمسار و تحلیل قابلیت‏های این شبکه برای ایجاد و استقرار نظام یکپارچه و مشارکتی منابع آب است. در این‏ زمینه، تعداد 29 سازمان به‏عنوان مرز شبکه شناسایی شدند. این سازمان‏ها بر اساس کارکرد و موقعیتی که در شبکۀ مدیریت منابع آب دارند به سه زیرگروه توسعه‏ای، حفاظتی و واسطه‏ای تقسیم شدند. همچنین میزان انسجام و پایداری این شبکه بر اساس شاخص‏های سطح کلان شبکه شامل اندازه، تراکم، تمرکز، میزان دوسویگی پیوندها و شاخص‏های سطح میانی (زیرگروه‏ها) شبکه شامل مرکز- پیرامون و شاخص E-I، ‌بررسی شده است. بر اساس نتایج شاخص‏ها در سطح کلان شبکه میزان تراکم پیوند تبادل اطلاعات و همکاری در حد ضعیف هستند و توزیع مناسبی بین زیرگروه‏ها ندارد. دوسویگی پیوندهای شبکه 48/50 درصد و کوتاه‏ترین فاصلۀ میان دو کنشگر در این شبکه 815/1 است. بر این اساس، حدود نیمی از روابط یک‏سویه است و سرعت گردش اطلاعات در این شبکه در حد متوسط تا پایین است. بر اساس نتایج شاخص‏های سطح میانی شبکه میزان تراکم کنشگران مرکزی 2/82 درصد و تراکم بین کنشگران پیرامونی 6/5 درصد است. نتایج به‌دست‌آمده ضرورت کاهش تمرکز در شبکه و تقویت روابط کنشگران واسطه‏ای و پیرامونی برای دستیابی به مدیریت یکپارچه و مشارکتی منابع آب را تأکید می‌کند. network analysis Organizational stakeholders (executives) Garmsar plain Integrated Management of Water Resources Cooperation 2017 12 22 1011 1024 https://ije.ut.ac.ir/article_63232_8eb2e63c464f53f5aceb92a911480275.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 محمد احترام حجت کرمی سید فرهاد موسوی سعید فرزین سعید سر کمریان در این پژوهش، الگوریتم خفاش به‌عنوان الگوریتمی مبتنی بر سرعت و مکان خفاش‏ها در بهینه‏سازی پارامترهای مدل غیرخطی ماسکینگام برای روندیابی سیلاب استفاده شده است. به‌منظور بررسی کارایی این الگوریتم، مطالعۀ موردی سیل ویلسون و همچنین یک سیل تاریخی از منطقۀ لیقوان به‌منظور روندیابی سیلاب و محاسبۀ پارامترهای مدل ماسکینگام انتخاب شد. مجموع مربعات انحرافات و مجموع قدر مطلق انحرافات بین دبی‏های روندیابی‌شده و مشاهداتی، به‌عنوان توابع هدف در نظر گرفته شد. بر اساس نتایج به‏دست‏آمده از روندیابی سیل ویلسون با استفاده از الگوریتم خفاش، مقادیر این توابع هدف به‌ترتیب برابر 14/35 و 76/22 مترمکعب بر ثانیه است. نتایج روندیابی سیل لیقوان با الگوریتم خفاش نیز نشان داد مجموع مربعات انحرافات، مجموع قدر مطلق انحرافات و تفاوت بین دبی‏های اوج مشاهداتی و روندیابی‌شده به‌ترتیب برابر 24/7، 23/6 و صفر متر‌مکعب بر ثانیه است. در تحقیق حاضر، عملکرد الگوریتم خفاش با الگوریتم‏های تکاملی نظیر الگوریتم ژنتیک، ازدحام ذرات و هارمونی مقایسه شد. نتایج بیان‌کنندۀ برتری روش خفاش برای محاسبۀ دقیق پارامترهای مدل ماسکینگام و پیش‏بینی دقیق سیلاب است. بنابراین، از دستاوردهای تحقیق حاضر می‏توان به معرفی روش الگوریتم خفاش برای حل مسائل مرتبط با هیدرولوژی و مدیریت منابع آب اشاره داشت به‏گونه‏ای که در بسیاری از این مسائل با توابع هدف غیرخطی و قیود پیچیده مواجهیم که الگوریتم یادشده پاسخ‌های با‌کیفیت در کمترین زمان ممکن را دارد. Flood routing Bat algorithm Muskingum model Optimizationو Wilson flood 2017 12 22 1025 1032 https://ije.ut.ac.ir/article_63233_892e8cdc46f8b75e6695f3fc3d59817c.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 مرضیه کیهان‌پناه رفعت زارع بیدکی جواد بذرافشان تغییر اقلیم با تغییر در چرخۀ هیدرولوژی، جریان خروجی از حوضه را تحت تأثیر قرار می‏دهد. دانستن میزان تغییرات احتمالی در مقادیر بارش و رواناب خروجی حوضه به برنامه‏ریزی و مدیریت بهتر منابع آب کمک خواهد کرد. تغییرات بارش ناشی از تغییر اقلیم با مدل‏های گردش عمومی جوّ تحت سناریوهای مختلف شبیه‌سازی می‏شود. بررسی تغییرات رواناب به کاربرد مدل‏های بارش‌ـ رواناب نیاز دارد. هدف از این پژوهش، مدل‌سازی جریان خروجی بخشی از حوضۀ کارون، که از تغییر اقلیم به‌وجود آمده، است. بنابراین، دما و بارش حوضۀ آبخیز کارون بزرگ برای سال‏های 2011 تا 2030 و 2046 تا 2065، با استفاده از دو مدل گردش عمومی جوّ و فرایند کوچک‌مقیاس‏سازی تحت دو سناریوی A2 و B1 شبیه‏سازی شد. سپس جریان خروجی سه زیرحوضۀ اندیمشک، اهواز و یاسوج به‏وسیلۀ مدل بارش رواناب IHACRES و با استفاده از مقادیر بارش و دمای پیش‏بینی‌شده تحت دو سناریوی A2 و B1 شبیه‏سازی شد. مقایسه‌ها نشان داد در دوره‏های آتی تحت هر دو سناریو، مقادیر بارش، بیشترین و کمترین دما افزایش خواهند داشت. نتایج شبیه‏سازی رواناب نیز نشان داد در حوضه‏های مطالعه‌شده میزان رواناب دوره‏های آتی تحت هر دو سناریو، در فصل‏های بهار و تابستان، کاهش و در پاییز و زمستان، افزایش خواهد یافت. climate change simulation General Atmospheric circulation Model Statistical Downscaling 2017 12 22 1033 1047 https://ije.ut.ac.ir/article_63234_98e29b63e451ae7e37d2ff3f693b0ddf.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 شیرکو ابراهیمی محمدی این پژوهش با هدف بررسی ویژگی‏های فیزیکوشیمیایی، هیدروژئوشیمیایی، رخساره‏های هیدروشیمیایی، تعادل ترمودینامیکی، مکانیسم‌های کنترل‌کنندۀ وضعیت شیمیایی آب هفت چشمه و 15 چاه محدودۀ دریاچۀ زریوار بر اساس 15 متغیر کیفیت آب طی سال‌های 1377 تا 1392 و همچنین مقایسۀ کیفیت آب چشمه‏ها و چاه‌ها و تغییرات فصلی آنها انجام شد. تحلیل‏ها و مقایسات آماری بر اساس نمودارهای پایپر، شولر، دورو، لودویگ-لنگلایر، ویلکوکس و گیبس، نسبت‌های یونی مختلف، شاخص‏های اشباع و آزمون‏های ویلکاکسون و من-ویتنی انجام گرفت. یون‌های فراوان شامل بی‌کربنات، کلسیم و منیزیم است که دلیل آن انحلال سنگ‌های کربناته در منطقۀ تغذیۀ آب‌های زیرزمینی است. نسبت کلسیم به منیزیم در آب همۀ چشمه‏ها و چاه‌ها به‌دلیل انحلال کانی‏های سیلیکاته بین دو تا نُه، سختی آب بیشتر از 300 میلی‏گرم در لیتر کربنات کلسیم یا به‌بیانی خیلی سخت بود. دو رخسارۀ هیدروشیمیایی اصلی شامل کلسیم- منیزیم- بی‌کربنات و کلسیم- منیزیم- بی‌کربنات- سولفات بود که نتیجۀ فرایندهای تغییردهندۀ شیمی آب طی مسیر جریان و سنگ‏شناسی تشکیلات زمین‏شناسی زیرین منطقه است. نسبت‌های یونی Mg/Ca در برابر Cl و نمودارهای گیبس بیان می‌کند که اهمیت فراوان مکانیسم‏های تعامل سنگ و آب، تبادل کاتیونی و انحلال کانی‏های کربنات و سیلیکات در تعیین کیفیت شیمیایی آب چشمه‏ها و چاه‌های منطقه بود. Groundwater Saturation index Gibbs Ion ratio Marivan 2017 12 22 1049 1060 https://ije.ut.ac.ir/article_63235_daca122d83b616b9820066bf28fff06e.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 مریم رضایی پاشا کاکا شاهدی قربان وهاب‌زاده عطااله کاویان مهدی قاجار پاسکال جوکئت در مطالعۀ حاضر تغییرات ماهانۀ کمیت و کیفیت رواناب تحت تأثیر استفادۀ تلفیقی از کود ورمی کمپوست و کود شیمیایی اوره در شمال ایران بررسی شد. بدین‌منظور 18 کرت 5 ×1 متر روی اراضی کشاورزی با شیب 14 درصد تحت شرایط بارش طبیعی در سال 1393 به‌مدت پنج ماه برای اندازه‌گیری رواناب نصب شدند. در مجموع رواناب‏های به‌دست‌آمده از 12 رگبار از دی‌ماه 1393تا اردیبهشت 1394 بررسی شد. تیمارهای بررسی‌شده شامل تیمار شاهد (بدون کود آلی و شیمیایی)، 100 درصد ورمی کمپوست، 100 درصد کود شیمیایی اوره، 100 درصد ورمی کمپوست + 50 درصد کود شیمیایی اوره، 75 درصد ورمی کمپوست + 50 درصد کود شیمیایی اوره،50 درصد ورمی کمپوست + 50 درصد کود شیمیایی اوره است. نتایج نشان داد پارامترهای تولید رسوب، غلظت نیترات، EC و pH رواناب تحت تأثیر تیمارهای تلفیقی ورمی کمپوست و کود اوره قرار نگرفته است، اما استفاده از ورمی کمپوست به کاهش معنا‏دار حجم رواناب در سطح اطمینان 99 درصد در ماه نخست آزمایش منجر شده است. در مجموع، نتایج نشان‌دهندۀ اثرگذاری مثبت ورمی کمپوست بر کمیت رواناب است، اما این اثرگذاری بر مدیریت کمیت و کیفیت رواناب در اراضی شیب‏دار محدود بوده است. Agricultural Runoff Volume Northern Iran Runoff quality vermicompost 2017 12 22 1061 1070 https://ije.ut.ac.ir/article_63236_a1d08349cdb7f37491ab8d025b3b40b8.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 اصغر کمالی محمد حسین نیک‌سخن امروزه یکی از دغدغه‏‎های مهم در بسیاری از کشورهای جهان، تأمین آب به‌منظور توسعۀ پایدار است. برای مدیریت مؤثر منابع آب زیرزمینی به‌منظور توسعۀ پایدار از یک سو به ابزار مناسب برای مدل‎سازی و از سوی دیگر به معیاری برای محاسبۀ پایداری نیاز است. این تحقیق وضعیت پایداری آبخوان با استفاده از مدل ترکیبی را که شامل مدل‎ هیدرولوژیکی SWAT، مدل جریان آب زیرزمینی MODFLOW و مدل انتقال آلاینده MT3DMS می‌شود، در حوضۀ مطالعاتی اصفهان‌ـ برخوار بررسی می‎کند. خروجی مدل SWAT به‌عنوان ورودی مدل MODFLOW و خروجی مدل MODFLOW به‌عنوان ورودی مدل MT3DMS استفاده می‌شود. ارتفاع و غلظت آب در هر سلول مدل کمی و کیفی (MODFLOW و MT3DMS) به‌عنوان ورودی MATLAB برای محاسبۀ شاخص پایداری (با استفاده از سه معیار عملکرد اطمینان‎پذیری، برگشت‎پذیری و آسیب‎پذیری) تحت سه سناریوی مدیریتی (ادامۀ برداشت روند فعلی، افزایش 30 درصدی برداشت از آبخوان و کاهش 30 درصدی برداشت از آبخوان) استفاده می‌شود. نتایج نشان‌دهندۀ شاخص پایداری طی دورۀ شبیه‎سازی برابر 052/0 و به‌ترتیب تحت سناریوی اول، دوم و سوم برابر 040/0، 033/0 و 050/0 است. نتایج نشان می‎دهد با کاهش 30 درصدی بهره‎برداری از آبخوان، شاخص پایداری کمی و کیفی آبخوان در بیشتر نقاط به‌طور شایان توجهی بهبود خواهد یافت. sustainability index SWAT MODFLOW MT3DMS MATLAB 2017 12 22 1071 1087 https://ije.ut.ac.ir/article_63237_37cb0e4547dbf507e6ce6f2f1e7b1627.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 عطا الله ندیری زهرا صدقی نعیمه کاظمیان با توجه به افزایش جمعیت و توسعۀ فعالیت‏های کشاورزی و معدنی در دشت ورزقان که سبب افزایش مقادیر نیترات تا پنج برابر استاندارد سازمان بهداشت جهانی (WHO) شده، ارزیابی آسیب‏پذیری و حفاظت از منابع آب زیرزمینی در این منطقه اهمیت زیادی دارد. در این پژوهش، آسیب‏پذیری آبخوان چندگانۀ دشت ورزقان در برابر آلودگی به کمک روش DRASTIC در محیط ArcGIS بررسی شده و بهینه‏سازی روش DRASTIC با استفاده از مدل ANN صورت گرفته است. برای اجرای روش DRASTIC از پارامترهای مؤثر در ارزیابی آسیب‏پذیری سفرۀ آب زیرزمینی شامل عمق سطح ایستابی، تغذیۀ خالص، جنس محیط آبخوان، نوع خاک، شیب توپوگرافی، مواد تشکیل‌دهندۀ ناحیۀ غیراشباع و هدایت هیدرولیکی استفاده شده که به‌صورت هفت لایۀ جداگانه برای آبخوان آزاد و تحت فشار تهیه و بعد از رتبه‌دهی و وزن‌دهی و تلفیق این هفت لایه شاخص DRASTIC محاسبه شد که براساس نتایج به‌دست‌آمده شاخص DRASTIC برای آبخوان آزاد 92- 164 و برای آبخوان تحت فشار 48-93 برآورد شد. به‌منظور بهینه‌سازی روش DRASTIC، از مدل شبکۀ عصبی مصنوعی استفاده و به این منظور داده‌های ورودی )پارامترهای (DRASTIC و خروجی (شاخص آسیب‏پذیری) و مقادیر نیترات مربوط به آن به دو دستۀ آموزش و آزمایش تقسیم شد و پس از آموزش مدل، با استفاده از مقادیر نیترات نتایج مدل در مرحلۀ آزمایش ارزیابی شد. نتایج نشان داد مدل شبکۀ عصبی مصنوعی به‌کار گرفته‌شده، قابلیت بهبود نتایج روش  DRASTICاولیه را دارد. برای صحت‏سنجی نتایج روش کلاسیک و مدل هوش مصنوعی استفاده‌شده در این پژوهش، از داده‏های غلظت نیترات و ضریب همبستگی آن با شاخص آسیب‏پذیری در منطقه استفاده شد. مدل ANN با داشتن ضریب تعیین (R2) و شاخص همبستگی (CI) بیشتر نسبت به روش DRASTIC و همچنین توانایی ارزیابی یکپارچۀ آبخوان چندگانه و حذف خطای نظر کارشناسی اعمال‌شده در روش کلاسیک، روش بهتری برای ارزیابی آسیب‏پذیری آبخوان چندگانۀ دشت ورزقان است. Artificial Neural Network DRASTIC Multiple Aquifer vulnerability 2017 12 22 1089 1103 https://ije.ut.ac.ir/article_63238_baba7193e003025fa1a087b6a05b7593.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 محمد ابراهیم بنی حبیب مارینا عزتی امینی محمدهادی شبستری هدف از این تحقیق، تعیین راهبرد برتر برای احیای یک رودخانۀ فصلی شهری است. برای تعیین راهبردها و معیارهای تأثیرگذار از جلسات توفان فکری و روش SWOT استفاده شده است. سپس، راهبردها با استفاده از مدل هیبریدی تحلیل سلسله‌مراتبی و شباهت به گزینۀ ایده‏آل اصلاح‌شده رتبه‏بندی ‌شده و راهبرد برتر انتخاب شد. در این پژوهش دو هدف اساسی احیای رودخانۀ فصلی یعنی «احیای کمی و کیفی جریان آب پایه و تغذیۀ آبخوان آن» و «ایمن‏سازی و کاهش خطر سیلاب» به‌صورت مجزا در نظر گرفته شد. نتایج تحقیق نشان داد بهترین راهبرد برای احیای رودخانه‏های شهری و فصلی با هدف احیای کمی و کیفی جریان آب پایه و تغذیۀ آبخوان، راهبرد «تعادل‌بخشی منابع و مصارف آب رودخانه و آبخوان» است. از طرف دیگر، در هدف ایمن‏سازی و مدیریت سیلاب تنها راه حل مدیریتی مطرح‌شده در بین گزینه‏های موجود یعنی راهبرد «مدیریت سیلاب‌‏دشت شامل کنترل توسعه و ساخت» به‌عنوان راهبرد برتر شناخته شد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد در احیای رودخانۀ فصلی شهری راهبردهای مدیریتی جایگاه بالاتری را نسبت به راهبردهای سازه‏ای از آن خود کرده‏اند؛ همچنین از چارچوب پیشنهادی این تحقیق می‏توان در مدیریت راهبردی احیای رودخانه‏های شهری و فصلی دیگر استفاده کرد. Strategic Management Multi-Criteria Decision Making river restoration flood safety 2017 12 22 1105 1116 https://ije.ut.ac.ir/article_63240_abbf2a924612678a3293782c7e572faa.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 الهام کیانی سلمی افشین هنربخش خدایار عبدالهی آنالیز حساسیت ابزار مناسبی برای نمایش اختلاف خروجی‏ها درنتیجۀ تغییر در پارامترهای مدل است. از کاربردهای این نوع تحلیل یافتن پارامترهای حساس برای کالیبره‌کردن و شناسایی ورودی‏های مهم در سیستم است. هدف از این پژوهش، تحلیل حساسیت پارامترهای مدل هیدرولوژیکی HEC-HMS(SMA)4.2 و بررسی واسنجی پارامترهای مدل SMA (احتساب‌کنندۀ رطوبت خاک) به‏عنوان بخشی از مدل HEC-HMS است. در تحقیق حاضر ضمن واسنجی و اعتبار‌سنجی مدل HEC-HMS(SMA) حساسیت دستی و خودکار پارامترهای مدل در حوضۀ آبخیز بهشت‏آباد تحلیل ‏شده است. برای شبیه‏سازی از آمار دبی، بارش، دما و تبخیر و تعرق ایستگاه بهشت‏آباد طی دورۀ آماری 1998 تا 2015 به‏صورت آمار روزانه استفاده شد، از داده‏های 13 سال این بازۀ زمانی برای واسنجی و از چهار سال آخر برای اعتبارسنجی استفاده شد. نتایج واسنجی و اعتبارسنجی داده‏ها به‌ترتیب مقدار ضریب راندمان و ریشۀ میانگین مربعات خطا 696/0، (m3/s) 2/13 برای واسنجی و مقدار ضریب راندمان و ریشۀ میانگین مربعات خطا 63/0، (m3/s)7 برای اعتبار‌سنجی به‏دست ‏آمده، تحلیل حساسیت خودکار با نرم‏افزار HEC-HMS4.2 صورت گرفت. طبق نتایج پارامترهای ذخیرۀ خاک، ذخیرۀ کششی و ثابت افت بیشترین حساسیت را در واسنجی مدل داشتند که اهمیت این عوامل را در فرایند مدل‏سازی پیوسته در حوضۀ مد نظر نشان می‏دهد. Sensitivity analysis Soil Moisture Accounting model efficiency coefficient recession constant 2017 12 22 1117 1127 https://ije.ut.ac.ir/article_63241_28a84d7d70d190e0bada449acd745d06.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 سعید اکبری فرد حیدر زارعی ابراهیم زلقی امواج ناشی از باد به‌دلیل انرژی و تأثیر زیاد بر فعالیت‏های دریایی، اهمیت زیادی دارند. با توجه به اثرگذاری امواج دریا بر فعالیت‏های دریایی، تأثیر عوامل مختلف بر این متغیر در منطقۀ‏ چابهار بررسی شد. در این پژوهش از روش الگوریتم جست‌وجوی گرگ (WSA) برای پیش‏بینی ارتفاع موج در دو بازۀ زمانی ساعتی و روزانه، استفاده ‏شده است. به این منظور از اطلاعات ارتفاع امواج طی سال‏های آماری 1386 تا 1390، برای پیش‏بینی روزانه و آمار ماه‏های بهمن و اسفند 1385 برای پیش‏بینی ساعتی استفاده شد. نتایج به‌دست‌آمده از الگوریتم WSA با نتایج الگوریتم‏های ژنتیک (GA) و جست‌وجوی هارمونی (HS) مقایسه شد. نتایج نشان داد الگوریتم جست‌وجوی گرگ در هر دو بازۀ ساعتی و روزانه عملکرد بهتری داشته است، به‏طوری ‏که ضریب تبیین (R2)، جذر میانگین مربعات خطا (RMSE)، شاخص توافق ویلموت (d) و میانگین قدر مطلق خطا (MAE) به‏ترتیب برابر 9497/0، 0704/0، 987/0 و 0483/0 برای پیش‏بینی ساعتی و 8558/0، 1742/0، 9599/0 و 1138/0 برای بازۀ روزانه به‌دست آمد. مقایسۀ نتایج به‏دست‏آمده، بیان‌کنندۀ عملکرد مناسب الگوریتم جست‌وجوی گرگ در پیش‏بینی ارتفاع موج برای این منطقه بوده است. Sea Wave height prediction Wolf Search Algorithm Chabahar 2017 12 22 1129 1140 https://ije.ut.ac.ir/article_63242_7d795821f224dd59ed68edbaf981bdad.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 مسعود محمدابراهیم ام البنی محمدرضاپور هادی اکبرزاده مقدم سه‌قلعه ‌هدف از انجام این پژوهش، برآورد تبخیر و تعرق واقعی دشت سیستان با استفاده از فناوری سنجش از راه دور و تصاویر ماهواره‌ای سنجندۀ مودیس و بررسی کارایی مدل بیلان انرژی سطحی SEBS در برآورد تبخیر و تعرق واقعی روی محدودۀ ‌مطالعه‌شده است. برای این منظور شارهای سطحی بیلان انرژی برای هر پیکسل تصویر محاسبه و مقدار تبخیر و تعرق واقعی به‌صورت باقی‌ماندۀ معادلۀ توازن انرژی در سطح برآورد شد. سپس نتایج برآورد‌شده با نتایج اطلاعات زمینی دو نقطه شامل ایستگاه‌های سینوپتیک زهک و ایستگاه مخزن چاه نیمۀ 1 مقایسه شد. نتایج نشان داد مطابق نقشۀ توزیع مکانی تبخیر‌ـ تعرق لحظه‌ای، بیشترین میزان تبخیر برای سطح پیکره‌های آبی از جمله مخازن چاه نیمه و قسمتی از تالاب هامون است. این میزان برابر 13/1 میلی‌متر بر ساعت است. مناطق کشاورزی دشت سیستان نیز با داشتن توزیع میزان تبخیر بین 5/0 تا 1 سهم زیادی در تبخیر- تعرق منطقه دارد. مقایسه و ارزیابی نتایج مدل SEBS با دو نقطۀ زمینی با معیارهایی مانند میانگین درصد اختلاف مطلق، ریشۀ میانگین مربع اختلافات و معیار ضریب همبستگی نشان می‏دهد مدل SEBS ‌عملکرد خوبی در سطح زمین و آب دارد. evapotranspiration remote sensing SEBS Penman-Monteith Sistan Plain‎ 2017 12 22 1141 1150 https://ije.ut.ac.ir/article_63243_b9eee267f8f93cc88a2e2dc7526dad2d.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 عبدالله پیرنیا کریم سلیمانی محمود حبیب نژاد روشن علی اصغر بسالت پور شناخت روند پارامترهای کیفی آب و عوامل مؤثر بر تغییرات آن، همانند آنالیز کمی منابع آب، از ملزومات مدیریت پایدار و تأمین سلامت حوضه‏های آبخیز است. با توجه به اهمیت منابع آب سطحی برای مصارف مختلف در حوضۀ آبخیز هراز، ضروری است تا درک صحیحی از کیفیت این منابع و شناخت عوامل تأثیرگذار بر آن صورت گیرد. به این منظور برای ارزیابی کیفیت آب سطحی رودخانۀ هراز، داده‏های 12 متغیر کیفیت آب به همراه پارامترهای هیدرو‌اقلیمی با استفاده از آزمون ناپارامتریک من-کندال (Mann-Kendall) طی دورۀ آماری 1370-1394 آنالیز شدند. برای تعیین آثار احتمالی تغییرات کاربری اراضی، این تغییرات نیز با استفاده از GIS برای سال‏های 1370، 1385 و 1394 ‌ارزیابی شدند. نتایج نشان داد بیشتر سری‏های زمانی کیفیت آب روند افزایشی معنا‏داری طی دوره داشته‏اند که بیان‌کنندۀ کاهش شدید کیفیت آب رودخانۀ هراز است. با توجه به نتایج آزمون من-کندال (آنالیز روند پارامترهای هیدرو‌اقلیمی، تعیین نقطۀ تغییر ناگهانی، آنالیز همبستگی کندال) و همچنین روند تغییرات کاربری اراضی، نتیجه گرفته شد که هر دو عوامل اقلیمی و تغییرات کاربری اراضی می‏توانند در کاهش کیفیت منابع آب تأثیرگذار باشند به‏طوری که افزایش دما و کاهش بارندگی از یک‌طرف می‏تواند به کاهش پارامترهایی نظیر کلسیم، بی‌کربنات و سختی کل (TH) منجر شود و از طرف دیگر، این تغییرات به‌همراه تغییرات کاربری اراضی می‏تواند دلیل اصلی افزایش بیشتر سری‏های زمانی مانند کل مواد محلول (TDS)، هدایت الکتریکی (EC)، سدیم، کلرید، نسبت جذب سدیم (SAR) و غیره باشد. Trend Analysis Water quality Climate variability Land Use Change Haraz River Basin 2017 12 22 1151 1163 https://ije.ut.ac.ir/article_63245_c88dd66870fd0ea4f6bb1f4679c47dfb.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 محمود عرب خدری فریدون سلیمانی سعید نبی‏ پی لشکریان فریدون سلطانی این پژوهش با هدف پایش و شناسایی وضعیت رسوب معلق و عناصر سنگین حمل‌شده در قسمتی از رودخانۀ دز پایین‏تر از سد دز تا محل اتصال شطیط و سهم جریانات ورودی از دو سرشاخۀ آن در استان خوزستان انجام گرفت. در مجموع، 38 نمونه در سه زمان شامل یک دورۀ کم‏آبی و دو رویداد سیلاب از ایستگاه‏های دوکوهه روی بالارود، دهنوباقر روی کهنک و دزفول و حرمله روی دز برداشت شد. پس از جدا‌کردن رسوب، تعدادی از نمونه‏ها به آزمایشگاه ارسال و عناصر سنگین با استفاده از دستگاه پلاسمای جفتی انتقالی اندازه‏گیری شد. نتایج بیان‌کنندۀ آن است که هیچ‌یک از عناصر از دیدگاه کشاورزی آلاینده نیست؛ ولی از دیدگاه حفاظت محیط زیست، نمونه‏های رسوب معلق آنالیز‌شده از نظر سه فلز سنگین کروم، کبالت و نیکل به‏ترتیب با دامنۀ مقادیر 88ـ 96، 20ـ 22 و 76ـ 91 قسمت در میلیون آلودگی داشتند. غلظت عناصر سنگین یادشده در ایستگاه پایاب حرمله بیش از سرشاخه‏ها بود که احتمالاً ناشی از ترسیب ذرات درشت‏تر رسوب بوده است. به‏عنوان نتیجۀ کلی می‏توان گفت که رسوب معلق بازه‏های بین ایستگاه دوکوهه تا حرمله و دهنوباقر تا حرمله از نظر سه فلز یادشده آلوده بوده‏اند. Heavy metals Non-source pollutants Suspended sediment Sediment management 2017 12 22 1165 1174 https://ije.ut.ac.ir/article_63246_1c54f5a9bf63be62ba91c6b88296beb4.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 حسین صادقی مزیدی ام‌البنین بذرافشان عبدالرضا بهره مند آرش ملکیان ‌پژوهش حاضر با هدف انتخاب بهترین تابع توزیع آماری برای دبی‏های حداکثر سالانه در استان‏های جنوبی کشور ایران (سیستان و بلوچستان، فارس، کرمان، بوشهر و هرمزگان) از داده‏های روزانۀ دبی 108 ایستگاه هیدرومتری (طول دورۀ آماری 1362‌ـ 1391) استفاده و داده‏های یادشده با 65 تابع توزیع آماری موجود برازش داده شد و پس از انجام آزمون‏های نکویی برازش با استفاده از محاسبات آماری، بهترین تابع توزیع آماری برای دبی‏های حداکثر سالانه تعیین شد و در نهایت مقادیر بزرگی دبی با دورۀ بازگشت‏های مختلف محاسبه و با نتایج به‌دست‌آمده از توابع توزیع مرسوم شامل لوگ پیرسون سه‌پارامتره، لوگ نرمال سه‌پارامتره و توزیع ویکبای مقایسه شد. نتایج نشان داد در همۀ استان‏های جنوبی کشور، تابع توزیع ویکبای با 2/43 درصد رتبۀ اول، تابع توزیع لوگ پیرسون سه‌پارامتره با فراوانی 6/13 درصد رتبۀ دوم و توزیع آماری لوگ نرمال سه‌پارامتره با فراوانی 5/6 درصد رتبۀ سوم بهترین توزیع آماری را به خود اختصاص داده‌اند. شاخص میانگین خطای اریب (MBE) در برآورد دبی حداکثر سالانه نشان داد در دورۀ بازگشت‏های 2، 5 و 10 سالۀ توزیع آماری ویکبای و در دورۀ بازگشت‏های 25، 50 و 100 سالۀ توزیع آماری لوگ پیرسون سه‌پارامتره برآورد بهتری داشته است. همچنین با مقایسۀ شاخص جذر میانگین مربع خطا (RMSE) و متوسط قدر مطلق درصد خطا (MAPE) در دو توزیع آماری ویکبای و لوگ پیرسون سه‌پارامتره مشخص شد که در دورۀ بازگشت‏های مختلف توزیع آماری ویکبای برآورد بهتری از لحاظ این شاخص داشته است. بنابراین، در مناطق جنوبی کشور، کاربرد توزیع ویکبای در تحلیل فراوانی وقوع سیلاب به‏منظور پیش‏بینی دقیق‏تر مقادیر دبی حداکثر سالانه در دورۀ بازگشت‏های مختلف، می‏تواند راهگشا باشد. Annual maximum discharge Waekby distribution log- Pearson (III) goodness of fit tests 2017 12 22 1175 1185 https://ije.ut.ac.ir/article_63249_11697dd31618919b720b9c3e6e1059da.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 ایرج سعیدپناه سمیه محمدزاده روفچائی دراین مقاله روابط جدیدی برای مدل‌سازی تحلیلی پاسخ جریان آب زیرزمینی در آبخوان نشتی ساحلی به نوسانات جزر و مد به روش جداسازی متغیرها و تبدیل فوریهارائه شده است. نتایج محاسبات حل تحلیلی ارائه‌شده در این تحقیق نشان می‏دهد تأثیر جزر و مد در فواصل نزدیک به ساحل بیشتر است و با دور‌شدن از ساحل، مقدار نوسانات سطح آب زیرزمینی کمتر می‏شود. با توجه به بررسی انجام‏‌شده، افزایش مقدار قابلیت انتقال سبب افزایش هد هیدرولیکی سطح آب زیرزمینی می‏شود. این تغییرات مادامی که قابلیت انتقال کمتر از  است، محسوس‏تر است اما با چند‌برابر شدن مقدار قابلیت انتقال، میزان افزایش هد هیدرولیکی سطح آب زیرزمینی کمتر است. همچنین با افزایش مقدار تغذیۀ هد سطح آب زیرزمینی افزایش می‏یابد. تأثیر افزایش مقدار قابلیت انتقال و تغذیه بر افزایش هد هیدرولیکی در فواصل نزدیک به ساحل کمتر و در اواسط مسیر در فاصلۀ 30 تا 75 متری از مرز جزر و مدی بیشتر است. علاوه بر این‌ها، نتایج مدل‌سازی روابط جدید ارائه‌شده در این تحقیق با نتایج مدل نرم‌‏افزار مادفلو مقایسه شد. این مقایسه نشان داد حل تحلیلی ارائه‌شده در این پژوهش بسیار کارآمد است. Analytical solution Coastal leaky aquifer Groundwater Flow Tide Method of separation of variables and Fourier transformation 2017 12 22 1187 1197 https://ije.ut.ac.ir/article_63252_a8f1e27d154d7fff8972f9dff3a0f183.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 ساسان محمودی جم سید حسین قریشی نجف‌آبادی علیرضا وفایی‌نژاد علی مریدی صفا خزایی یکی از مسائل مهم در زمینۀ مدیریت صحیح منابع آب زیرزمینی، شناسایی پتانسیل این منابع به‌منظور برنامه‏ریزی و تصمیم‏گیری صحیح دربارۀ بهره‏برداری از آنهاست. هدف این پژوهش، پتانسیل‏سنجی منابع آب زیرزمینی با رویکردی ترکیبی به الگوریتم بهینه‏سازی ازدحام ذرات (PSO) و سیستم اطلاعات مکانی (GIS) در دشت مهران است. به این منظور و برای شناسایی پتانسیل منابع آب زیرزمینی در این منطقه، 13 فاکتور مختلف تأثیرگذار بر میزان نفوذ آب در داخل زمین و تشکیل منابع آب زیرزمینی شامل شیب، ارتفاع، تراکم زهکشی، تراکم خطواره، نقشۀ T، نقشۀ K، نقشۀ Recharge، نقشۀ کاربری زمین، نقشۀ سنگ‌شناسی، نقشۀ Sy، نقشۀ عمق آب زیرزمینی، نقشۀ تراکم چاه و نقشۀ هم‌کلر، شناسایی و نقشۀ آنها تهیه و طبقه‏بندی شد. سپس، با استفاده از الگوریتم PSO، هر یک از نقشه‏ها وزن‏دهی و پس از آن با استفاده از روش همپوشانی وزن‏دار در محیط GIS با یکدیگر ترکیب شدند و در انتها، دو نقشۀ نهایی پتانسیل آب زیرزمینی، یک بار در حالتی که معادلۀ بهینه‏سازی برابر با نقشۀ تراکم چاه قرار گرفت (PSO_chah) و بار دیگر برای حالتی که معادلۀ بهینه‏سازی برابر نقشۀ آبدهی ویژه قرار گرفت (PSO_Sy)، به‌دست آمد. در این زمینه، نقشۀ PSO_chah، 56/2 درصد از منطقه و نقشۀ PSO_Sy، 40/2 درصد از منطقه را به‌عنوان مناطق با پتانسیل بسیار زیاد از نظر منابع آب زیرزمینی مشخص کردند. Potential Evaluation Underground Water Particle Swarm Optimization Algorithm Geospatial Information Systems 2017 12 22 1199 1213 https://ije.ut.ac.ir/article_63259_e647c0dba2471a446c308f0691803293.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 علی شریفی میثم سالاری جزی خلیل قربانی مدل‌های توزیعی‌ـ فیزیکی در شبیه‌سازی فرایندهای رواناب سطحی در حوضه‏هایی با شرایط پیچیدۀ فیزیکی به جواب‌هایی با اعتمادپذیری بیشتر منجر می‏شوند. در این مطالعه مدل‌سازی فرایند بارش‌ـ رواناب در حوضۀ آبریز کوهستانی زیارت با استفاده از مدل توزیعی‌ـ فیزیکی GSSHA بررسی شده است. به این منظور نقشه‏های مدل رقوم ارتفاعی، نوع خاک و کاربری اراضی تهیه شده و سه رویداد برای واسنجی و دو رویداد برای صحت‏سنجی در نظر گرفته شد. معیارهای دقت برازش نش‌ـ ساتکلیف (NSE)، درصد خطای برآورد حجم (PEV)، درصد خطای برآورد دبی اوج (PETP) و درصد خطای برآورد زمان دبی اوج (PEP) و معیار بصری برای تحلیل نتایج استفاده شد. میانۀ معیارهای PEV، PEP و PETP در مراحل واسنجی و صحت‌سنجی به‌ترتیب 3/25 و 5/61، 5/5 و 8/11 و 8/4 و 0 بوده که نشان‌دهندۀ کم‌برآوردی حجم، دقت مناسب در دبی اوج و دقت بسیار خوب در زمان دبی اوج است. نیز بررسی بصری هیدروگراف‌های شبیه‌سازی و معیار NSE تأیید‌کنندۀ دقت مدل در شبیه‏سازی شکل هیدروگراف رواناب است. نتایج نشان می‏دهد اگر‏چه پارامتر رطوبت اولیۀ خاک در مرحلۀ صحت‏سنجی بر اساس یک تخمین اولیه در نظر گرفته شده، در مجموع دقت مدل در برآورد مشخصه‌های رواناب مناسب است. Physically-Distributed Rainfall-runoff GSSHA Ziarat 2017 12 22 1215 1225 https://ije.ut.ac.ir/article_63263_6993757b5c2504a114a13517fc9e3eca.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 مریم حافظ پرست زهره پورخیراله پدیدۀ تغییر اقلیم آب و هوایی موجب تکرار حوادث غیرمترقبه نظیر خشکسالی و سیل می‌شود و خسار‌ت‌های بسیاری به زندگی انسان و اکوسیستم‏های طبیعی وارد می‏کند. هدف از این پژوهش، حفظ پایداری حوضۀ سد دویرج شهرستان دهلران در سناریوهای واداشت تابشی در برابر حوادث تغییر اقلیم است. دورۀ مشاهداتی در این پژوهش (1987‌ـ 2015) و دورۀ آتی (2016‌ـ 2044) است. به این‌منظور از ترکیب وزنی پنج مدل گزارش پنجم (AR5) تحت سناریوی rcp8.5 برای ارزیابی تغییرات بارش و دما در دورۀ آتی استفاده شد. از روش وزن‌دهی MOTP برای کاهش عدم قطعیت مدل‏های GCM استفاده شد و ریزمقیاس‌سازی به روش عامل تغییر انجام ‏شد. پایش خشکسالی هواشناسی در بازه‏های ماهانه، فصلی و سالانه با روش زنجیرۀ‏ مارکوف و شاخص‏های خشکسالی  SIAP, SPI ,Z scoreو BMDI و تحلیل فراوانی محاسبه شد. نتایج بیان‌کنندۀ افزایش میانگین درازمدت بارش و دمای ماهانه به‌میزان 14 درصد و 2/1 درجۀ سانتی‏گراد نسبت به دورۀ پایه است. تحلیل عدم قطعیت بارش‏ها با زنجیرۀ مارکوف احتمال وقوع ماه بدون بارش بعد از ماه بدون بارش دیگر در فصول زمستان، بهار و پاییز به‌ترتیب 56، 63 و 52 درصد است و احتمال وقوع بارش بعد از یک ماه خشک در فصول یادشده به‌ترتیب 44، 35 و 47 درصد است نیز بیشترین احتمال وقوع ماه‏های با بارش، مربوط به ماه آوریل است. بر اساس تحلیل نمایه‏های خشکسالی سال 2017-2018 نسبت به سال 2016-2017 مرطوب‏تر و در کل دورۀ آتی سال‏های 2024-2025 و 2025-2026 مرطوب‏ترین سال‏ها بر اساس این پژوهش‌اند. تحلیل فراوانی بارش حوضۀ سد دویرج بارش با دورۀ بازگشت 50 سال را 61/727 میلی‏متر در یک سال برآورد کرده است. Meteorological drought AR5 Drought indexes Markov Chain Frequency Analysis 2017 12 22 1227 1239 https://ije.ut.ac.ir/article_63267_6f4045a221ea53c20d1919fcf39edbbc.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 حمید کاردان مقدم محمد‌ابراهیم بنی‌حبیب سامان جوادی برگشت تراز آب زیرزمینی به تراز مطلوب با استفاده از راهکارهای تعادل‏بخشی از اهداف اصلی سیاست‌گذاران آب کشور است. یکی از راهکارهای طرح یادشده، تغذیۀ مصنوعی است که به‌منظور کمی‌کردن میزان اثربخشی آن، با استفاده از شاخص‏های پایداری در آبخوان ارزیابی شد. برای نخستین‌بار پایداری سیستم آب زیرزمینی، با استفاده از ترکیب سه شاخص اعتمادپذیری، آسیب‏پذیری و مطلوبیت و با درنظرگرفتن اثر سناریوی تغذیۀ مصنوعی ارزیابی شد. به این‌منظور با استفاده از مدل MODFLOW اثر تغذیۀ مصنوعی شوراب سیوجان بر وضعیت آبخوان بیرجند طی یک دورۀ نُه‌ساله شبیه‏سازی و پیش‌بینی وضعیت آبخوان تا افق 1404 در شرایط نرمال اقلیمی در سه سناریوی برداشت آب انجام گرفت. نتایج شبیه‏سازی نشان داد سیستم آبخوان در بخش انتهایی، که چاه مشاهده‏ای خوسف قرار دارد، با توجه به مسیر حرکت تغذیۀ آب زیرزمینی، اختلاف کم بین تراز مطلوب و تراز آب زیرزمینی و ضخامت کم ناحیۀ اشباع، بیشترین پایداری را به‌میزان 55 درصد داشته است. بررسی شاخص‏ها در منطقه تحت تأثیر تغذیۀ مصنوعی در آبخوان نشان می‏دهد اجرای طرح تغذیۀ مصنوعی توانسته بین 21 تا 25 درصد با توجه به سناریوی کاهش، ثابت‌بودن برداشت و افزایش برداشت مقدار شاخص پایداری سیستم را بهبود دهد. شاخص ارائه‌شده در این تحقیق با توجه به قابلیت توزیعی‌بودن و امکان بررسی اثر سناریوهای مختلف، می‏تواند در سایر آبخوان‏ها و در تصمیم‏گیری به کار برده شود. sustainability index reliability vulnerability desirability Artificial recharge 2017 12 22 1241 1253 https://ije.ut.ac.ir/article_63270_c01e20557be27f0b4099254985422f5d.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 حسن جنگ آور یونس نوراللهی علی امامی میبدی حفظ محیط ‏زیست و پایان‏پذیر‌بودن منابع فسیلی برای تولید انرژی، توجه بشر را به استفاده از منابع جایگزین و تجدیدپذیر معطوف کرده است. از این‌رو، توسعۀ نیروگاه‏های برقابی از جمله راهکارهای به‌کار گرفته‌شده در کشورهای مختلف است. با توجه به تقسیم‏بندی نیروگاه‏های برقابی به کوچک و بزرگ‌مقیاس، بررسی عوامل اقتصادی و ملاحظات محیط‏ زیستی تأثیر زیادی در انتخاب مقیاس بهینۀ نیروگاه‏های برقابی دارند. در این مطالعه از روش تحلیلی و بررسی تطبیقی برای تعیین آثار اقتصادی و محیط‏ زیستی احداث نیروگاه‏های برقابی کوچک و مقایسۀ آنها با نیروگاه‏های برقابی بزرگ استفاده شده است. نتایج بیان‌کنندۀ آن است که نیروگاه‏های برقابی کوچک علاوه بر امکان بهره‏برداری از کمترین پتانسیل آبی، از نظر اقتصادی و محیط‏ زیستی نیز نسبت به نیروگاه‏های برقابی بزرگ‌مقیاس برتری‏ دارند. برخی از مزیت‏های مهم نیروگاه‏های برقابی کوچک که سبب تمایز آنها از نیروگاه‏های برقابی بزرگ و توسعۀ آنها شده است، عبارت‏اند از: کم‌بودن هزینه‏های سرمایه‏گذاری، کوتاهی زمان ساخت، کاهش انتشار گازهای گلخانه‏ای، پراکندگی مناسب واحدها، ظرفیت مناسب انتقال فناوری و قابلیت سرمایه‏گذاری توسط بخش خصوصی. این مزیت‏ها موجب شده است که به نیروگاه‏های برقابی کوچک به‌عنوان جایگزین مناسبی برای نیروگاه‏های برقابی بزرگ توجه شود. Small hydropower plants large hydropower plants Environment factors economic factors Renewable Energies 2017 12 22 1255 1268 https://ije.ut.ac.ir/article_63271_5be2a6b510ba19399a55da80085c1159.pdf

2017-12-22 10.22059

Iranian journal of Ecohydrology ije 2423-6098 2423-6098 1396 4 4 2017 12 22 1 25 https://ije.ut.ac.ir/article_68109_73eede390849119eae6e504b17938e9e.pdf