2021-05-03T12:42:32Z https://ije.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=9234

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 سارا سادات بدری سیدعلی ایوب‌زاده مهدی یاسی ساخت سازه‏های متعدد سبب قطع مسیر مهاجرت ماهیان رودخانه می‏شود. مؤثر‌ترین روش برای برقراری مجدد جریان، ساختن راه ‏ماهی است. راه‏ ماهی شبه‌طبیعی از جمله سازه‌های احداث‌شده برای این منظور طی دو دهۀ اخیر در جهان است. به‌منظور احیای رودخانه‌ها و تأمین توسعۀ پایدار سامانۀ رودخانه، ضروری است تا مهندسان رودخانه در کشور به دنبال طراحی سازه‏هایی سازگار با محیط زیست، همچون راه ‏ماهی شبه‌طبیعی باشند. هدف از پژوهش حاضر، ارائۀ مبانی بومی‌سازی طراحی راه‏ ماهی شبه‌طبیعی و طراحی آن برای یکی از رودخانه‏های ایران و ارزیابی آن به عنوان زیستگاه آبزیان است. برای پیاده‏سازی یک نمونۀ طراحی، رودخانۀ جاجرود به‌دلیل احداث چهار بند روی آن و قطع‌شدن مسیر مهاجرت گونه‏ها، انتخاب شد. مسیر کانال کنارگذر با استفاده از سرریزهایی با افت‏ هیدرولیکی 25/0 متر طراحی شد و استخرهایی به عرض چهار و طول پنج متر و میزان تلفات انرژی 1/98 وات بر مترمکعب و خیزآب‏هایی به عرض دو متر در طراحی مورد توجه قرار گرفت. همچنین، با استفاده از مدل ریاضی PHABSIM ارزیابی مطلوبیت زیستگاه راه ‏ماهی طراحی‌شده صورت گرفت و مشاهده شد که درصد عرض مطلوب رودخانه در دبی طراحی در استخرها برای هر یک از گروه‌های سنی به‌ترتیب96/1، 97/43 و 93/41 درصد و در خیزآب‏ها 82/5، 5/38 و 2/18 است. مطلوبیت زیستگاه استخرهای استراحت در مقایسه با زیستگاه‏های خیزآب مناسب‏تر بود و نتایج بررسی‏ها نشان داد ماهیان در زیستگاه خیزآب به خلاف زیستگاه استخرها، کناره‏های راه‏ ماهی را به‌دلیل سرعت‏های مطلوب‏تر به‌عنوان زیستگاه انتخاب می‌کنند. راه ‌ماهی شبه‌طبیعی کانال کنارگذر مطلوبیت زیستگاه PHABSIM 2019 03 21 1 13 https://ije.ut.ac.ir/article_69840_e3ce8ae1ecf52e6ffc5d1f9ac35a7ec4.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 مهسا بوستانی سعید فرزین سید فرهاد موسوی حجت کرمی در پژوهش حاضر، ویژگی‌های غیرخطی جریان ماهانۀ رودخانۀ زاینده‌رود، در دو حالت قبل و بعد از نویززدایی، با استفاده از نظریۀ آشوب، طی 43 سال (1350 تا 1392) در چهار ایستگاه هیدرومتری ارزیابی شده است. برای تعیین روند آشوبی یا تصادفی‌بودن جریان رودخانۀ زاینده‌رود، اﺑﺘﺪا به بازسازی فضای حالت پرداخته شده است. به این دلیل، زمان تأخیر بهینه و بُعد محاط با استفاده از روش‌های میانگین اطلاعات متقابل و اﻟﮕﻮرﯾﺘﻢ نزدیک‌ترین همسایگی ﮐﺎذب محاسبه شده است. اﻣﮑﺎن وﺟﻮد آﺷﻮب در دﺑﯽ جریان ماهانه، در سری زمانی اصلی و نویزگیری‌شده، با استفاده از شاخص ﺑُﻌﺪ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ ﺑﺮرﺳـﯽ شده است. بر اساس نتایج، ﺑُﻌﺪ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ برای سری زمانی نویزگیری‌شده در ایستگاه‌های اسکندری، قلعه شاهرخ، پل زمانخان و پل کله به‌ترتیب برابر 94/5، 63/4، 89/2 و 30/3 برآورد شده است. ﻣﻘﺪار غیرصحیح این ﺑُﻌﺪ، بیان‌کنندۀ رﻓﺘـﺎر آﺷﻮﺑﻨﺎک دبی جریان ماهانۀ نویززدایی‌شدۀ رودخانۀ زاینده‌رود در ایستگاه‌های یادشده است. نبود بُعد همبستگی در سری زمانی اصلی، نشان‌دهندۀ تصادفی‌بودن سیستم است. در ادامه، ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ اولیۀ ﺳﯿﺴﺘﻢ، به عنوان یک مشخصۀ سیستم‌های آشوبناک، با استفاده از آزمون نمای لیاپانوف بررسی شده است. سپس‌، افق پیش‌بینی جریان در ایستگاه‌های نویزگیری‌شدۀ آشوبناک تعیین شده است که به‌ترتیب برابر 36، 41، 45 و 44 ماه است. یکی از راه‌کارهای مدیریت شرایط کم‌آبی و بحران منابع آب، پیش‌بینی جریان آب‏های سطحی است. با استفاده از داده‏های ماهانۀ نویزگیری‌شدۀ رودخانۀ زاینده‌رود، امکان پیش‌بینی جریان با استفاده از روش‏های مختلف فراهم است که برای سری زمانی اصلی، این امر مقدور نیست. آزمون بُعد همبستگی جریان ماهانه حوضۀ زاینده‌رود‌ رفتار آشوبناک فضای حالت نویززدایی 2019 03 21 15 27 https://ije.ut.ac.ir/article_69841_60bcfdb87411edf96686fbef890a26a1.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 زهرا پسندیده‌فرد علیرضا میکائیلی تبریزی ابوالفضل مساعدی حسن رضائی پژوهش حاضر، با هدف بررسی تأثیرات تغییر کاربری بر کیفیت منابع آب سطحی در زیرحوضه‏های حوضۀ آبخیز حبله‏رود پی‏ریزی شد. به این منظور، با استفاده از آنالیز تجزیه به مؤلفه‏های اصلی (PCA) و آنالیز فاکتور (FA)، متغیر TDS به عنوان فاکتور شاخص کیفی آب انتخاب شد. در ادامه، با استفاده از مدل‏های سری زمانی (ARIMA) پارامتر شاخص کیفی آب (TDS) برای سی سال مدل‏سازی شد و در بین مدل‏های ARIMA، مدلی با کمترین میزان معیار سنجش آکائیک به عنوان مدل بهینه برای پارامتر شاخص انتخاب شد. مد‏ل‏های مطلوب برای زیرحوضه‏های بنکوه، دلیچای، گورسفید، کیلان، نمرود، مرزداران و تنگه‏رامه به‌ترتیب (2،1،0)، (1،0،0)، (2،1،1)، (0،1،4)، (1،1،0)، (1،1،1) و (1،1،1) تعیین شد. نتایج مد‏ل‏های سری‏ زمانی نشان داد سه زیرحوضۀ نمرود، کیلان و گورسفید بیشترین میزان افزایش TDS را به خود اختصاص داده‏اند. سپس، کاربری اراضی در زیرحوضه‏های یادشده بررسی شد که نشان‏دهندۀ بیشترین مساحت اراضی کشاورزی، مناطق مسکونی و جاده‏ها در این زیرحوضه‏ها بود. از سوی دیگر، مناطق صنعتی نیز متعلق به زیرحوضه‏های کیلان و نمرود بود. نتایج تحقیق حاضر بیان‌کنندۀ سودمندی مدل‏های سری زمانی و آنالیزهای چندمتغیرۀ آماری در بررسی اثر تغییر کاربری اراضی بر پارامترهای کیفی منابع آب است. آنالیز اجزای اصلی آنالیز فاکتور مدل‏های سری زمانی معیار آکائیک 2019 03 21 29 39 https://ije.ut.ac.ir/article_69842_67a55511996d777a3acbac99f9b8d7fd.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 مژگان بردبار امین‌رضا نشاط سامان جوادی با توجه به روند برداشت بی‏رویۀ منابع آب زیرزمینی در آبخوان ساحلی قره‏سو-گرگان‏رود، تعیین نواحی آسیب‏پذیر و حفاظت از منابع آب زیرزمینی در این منطقه اهمیت زیادی دارد. از این‏رو، در مطالعۀ حاضر برای ارزیابی آسیب‏پذیری آبخوان ساحلی از مدل گالدیت و روش آنتروپی در محیط GIS استفاده شد. در مدل گالدیت از پارامترهای مؤثر بر ارزیابی آسیب‏پذیری آبخوان ساحلی شامل نوع آبخوان، هدایت هیدرولیکی آبخوان، ارتفاع سطح آب زیرزمینی بالاتر از سطح دریا، فاصله از خط ساحلی، تأثیر کیفی پیشروی آب شور و ضخامت آبخوان استفاده می‏شود. نقشه‏های این مدل به‏صورت شش لایۀ اطلاعاتی با استفاده از نرم‏افزار ArcGIS تهیه شد. سپس به‏منظور ارزیابی دقیق‏تر نقشۀ آسیب‏پذیری، وزن پارامترهای گالدیت با استفاده از روش آنتروپی اصلاح شد و نقشۀ آسیب‏پذیری گالدیت-آنتروپی به دست آمد. برای تعیین مدل بهینه، از ضریب همبستگی بین شاخص‏های آسیب‏پذیری و پارامتر TDS استفاده شد. میزان ضریب همبستگی بین مدل گالدیت-آنتروپی با پارامتر TDS 51/0 است، در صورتی که مقدار این ضریب برای مدل گالدیت 43/0 بود. براساس مدل گالدیت-آنتروپی نواحی شمال غرب، جنوب غرب و غرب آبخوان آسیب‏پذیری زیادی به پیشروی آب شور دارد. نقشۀ این مدل به چهار کلاس آسیب‏پذیری کم، متوسط، زیاد و بسیار زیاد تقسیم‏ شد که به‏ترتیب 14، 33، 30 و 23 درصد از ناحیۀ مطالعه‏شده را شامل می‏شود. مدل گالدیت-آنتروپی موجب کاهش خطای نظر کارشناسی در مدل گالدیت اولیه شد. روش پیشنهادی می‏تواند برای ارزیابی آسیب‏پذیری در آبخوان‏های ساحلی با خصوصیات هیدروژئولوژیکی مشابه به کار رود. آبخوان آسیب‏پذیری آب زیرزمینی آنتروپی پیشروی آب شور 2019 03 21 41 50 https://ije.ut.ac.ir/article_70169_e1336d83b2d802d607499ba691a93b5b.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 مهدی کرد نسرین یوسفی اسفندیار عباس نوین‌پور افت سطح ایستابی از نظر مدیریتی بسیار اهمیت دارد و می‏تواند تأثیرات منفی مانند نشست زمین، افزایش هزینۀ برداشت و کاهش کیفیت آب زیرزمینی را در پی داشته باشد. آب زیرزمینی مهم‏ترین منبع تأمین آب در دشت دهگلان بوده و برداشت زیاد، سبب کاهش سطح ایستابی در این دشت شده است. این دشت با وسعتی حدود 780 کیلومترمربع، یکی از دشت‏های ممنوعۀ استان است و با افت سطح آبخوان نزدیک به 37 متر، بین دشت‏های استان بیشترین افت را داشته است. هدف از پژوهش حاضر، مدل‏سازی سطح آب زیرزمینی و مقایسۀ عملکرد روش سیستم استنتاج فازی- عصبی تطبیقی با روش‏های وزن‏دهی معکوس فاصله، کریجینگ و کوکریجینگ است. به این منظور، از داده‏های سطح ایستابی 44 حلقه پیزومتر دشت دهگلان مربوط به شهریور 1395استفاده شده است. نتایج به‌دست‌آمده بیان می‌کند که رفتار بار هیدرولیکی در قسمت‏های مختلف آبخوان، متفاوت است و در نتیجه به‌کار‏گیری صرف داده‏های مکانی بار هیدرولیکی برای مدل‏سازی، نتایج رضایت‏بخشی ندارد. سطح ایستابی در دشت دهگلان، با توپوگرافی بیشترین همبستگی را دارد و سیستم استنتاج فازی- عصبی تطبیقی با به‌کارگیری پارامتر کمکی توپوگرافی دارای 07/0RMSE=، 005/0MSE=، 06/0MAE=، 04/0MBE= و 88/0=R2 بوده و نسبت به سایر روش‏ها عملکرد بهتری داشته است. آب زیرزمینی استنتاج فازی- عصبی تطبیقی (ANFIS) دشت دهگلان زمین‌آمار 2019 03 21 51 64 https://ije.ut.ac.ir/article_70170_a5b0ffdfc1fee1617a9523fdcd8eae9e.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 مریم آذرخشی محمد رستمی خلج استفادۀ صحیح از اراضی با توجه به قابلیتی که دارند، یکی از راه‏کارهای مناسب برای مدیریت رواناب حوضۀ آبخیز است. مدیر حوضه می‏تواند با درنظرگرفتن قابلیت‏ها و محدودیت‏های حوضه، از بین ترکیبات مختلف و متنوع کاربری‏ها، کاربری بهینه را به‌منظور بهره‏برداری صحیح از رواناب پیشنهاد دهد. هدف از مطالعۀ حاضر، رتبه‏بندی تناسب کاربری اراضی با استفاده از روش Fuzzy- AHP در حوضۀ سد کارده مشهد و تأثیر آن روی مقادیر دبی خروجی از حوضه با استفاده از مدل SWAT است. به این منظور ابتدا نقشۀ کاربری فعلی منطقۀ مطالعه‌شده با استفاده از فن سنجش از دور و بازدید میدانی تهیه شد. مدل SWAT با استفاده از نقشۀ کاربری موجود واسنجی و ارزیابی شد. سپس، معیارها و محدودیت‏ها برای چهار کاربری مرتع، کشاورزی، جنگل و شهری تعیین شد. نقشۀ تناسب اراضی برای کاربری‏های یادشده با استفاده از ترکیب روش‏های فازی و AHP با استفاده از روش MCD در نرم‏افزار EDRISI تهیه شد. نقشۀ تناسب اراضی تهیه‌شده به جای نقشۀ کاربری موجود وارد مدل SWAT شد و نتایج بررسی شد. نتایج نشان داد 98/13 درصد مساحت حوضه برای کاربری جنگل مناسب بوده و همچنین وسعت مراتع در کاربری بهینه کاهش یافته است. نتایج مدل SWAT نشان داد با کاربری بهینۀ اراضی در حوضۀ سد کارده به‌ترتیب دبی متوسط و حداکثر روزانه 25/16 و4 درصد نسبت به شرایط فعلی کاهش پیدا می‏کند. کاهش مقادیر دبی خروجی می‏تواند به کاهش سیلاب در منطقه و تغذیۀ سفرۀ آب زیرزمینی کمک کند. تناسب اراضی روش Fuzzy-AHP کاربری اراضی مدل SWAT 2019 03 21 65 76 https://ije.ut.ac.ir/article_70171_073284521ad0356aa4d53b4ded8609bf.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 فاطمه کدخدایی ایلخچی اصغر اصغری مقدم رحیم برزگر مریم قره‌خانی دشت شبستر منطقۀ فعالی از نظر کشاورزی است و استفاده از منابع آب زیرزمینی در آن به‌علت کمبود آب سطحی اهمیت بسیار زیادی دارد. رشد روزافزون جمعیت و فعالیت‏های صنعتی و کشاورزی و به تبع پسماندهای ناشی از آنها، احتمال آلودگی این آبخوان را افزایش می‌دهد. بنابراین، ارزیابی آسیب‏پذیری آبخوان این دشت برای توسعه، مدیریت و تصمیم‌های کاربری اراضی، چگونگی پایش کیفی منابع آب زیرزمینی و جلوگیری از آلودگی این منابع، بسیار مفید است. در مطالعۀ حاضر به‌منظور ارزیابی آسیب‏پذیری آبخوان دشت شبستر از روش دراستیک و سینتکس استفاده شده است. با توجه به اینکه رتبه‏ها و وزن‏های مدل‏های آسیب‏پذیری تا حدودی به نظر کارشناسی مربوط است، برای بهبود رتبه‏ها در هر دو مدل دراستیک و سینتکس از روش ویلکوکسن و به‌منظور بهینه‏سازی وزن‏ها، از روش آماری ساده و الگوریتم ژنتیک استفاده شد. در نهایت، مدل‏های بهینه‌شدۀ ویلکوکسن-آماری- دراستیک-، ویلکوکسن-الگوریتم‏ ژنتیک- دراستیک-، ویلکوکسن-آماری- سینتکس و ویلکوکسن- الگوریتم ژنتیک- سینتکس ساخته شد. در تمام مدل‏های بهینه‏سازی ضریب تعیین بین غلظت نیترات و شاخص آسیب‏پذیری مربوط به آن نسبت به مدل اولیه افزایش یافت. ضریب تعیین بالاتر مدل سینتکس-ویلکوکسن-الگوریتم‏ ژنتیک (46/0=) نسبت به دیگر مدل‏های بهینه‌شده نشان‌دهندۀ کارایی بهتر آن در منطقۀ مطالعه‌شده است. آسیب‏پذیری بهینه‏سازی دراستیک سینتکس شبستر 2019 03 21 77 88 https://ije.ut.ac.ir/article_70172_1a16eaaf8df5adc97aba25b92cd8484d.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 کاظم نصرتی سارا کیاشمشکی محمدمهدی حسین‌زاده سقوط بهمن یکی از پدیده‏های مناطق کوهستانی و برف‏گیر است، که ممکن است خطرهای فراوان و مشکلات جبران‌ناپذیر به وجود آورد. هدف از پژوهش حاضر، تعیین مهم‏ترین پارامترهای مؤثر در وقوع بهمن در گذرگاه‏های ‏محور میگون‏- شمشک است. این محور در حوضۀ آبخیز شمشک با وسعتی ‏حدود ۷۵/۳۷ کیلومترمربع در شمال شرقی تهران و در شهرستان شمیران واقع ‏است. به‌منظور ارزیابی گذرگاه‏های بهمن، پارامتر‏های محیطی مؤثر بر وقوع بهمن شامل طول دره، عرض دره، آزیموت، درصد شیب، ضریب انحنای دره، ارتفاع، رس، سیلت، ماسه، ضریب زبری، درصد پوشش گیاهی، درصد پوشش سنگی، بارش، دما و برف تعیین شد. در منطقۀ مطالعه‌شده سه نوع درۀ دارای بهمن دائمی، آنی و بدون بهمن شناخته شد. نتایج به‌دست‌آمده از مقایسۀ پارامتر‏های محیطی دره‏های بهمن آنی و دائمی نشان داد درصد شیب، ضریب زبری، میزان رس، سیلت، ماسه، درصد پوشش گیاهی و سنگی تفاوت معنا‏داری بین این دو دره دارند. همچنین، در مقایسۀ بین گذرگاه‏های این دو دره فقط پارامتر ضریب انحنای دره معنا‏دار شد. نتایج مقایسۀ هر سه نوع دره نشان داد آزیموت، ضریب انحنای دره، درصد شیب، ضریب زبری، درصد پوشش گیاهی و سنگی دارای تفاوت معنا‏داری است. طی مقایسۀ گذرگاه‏های هر سه نوع دره، ضریب انحنای دره به عنوان پارامتر معنا‏دار شناخته شد. مهم‏ترین پارامترهای مؤثر بر وقوع بهمن که از نتایج تحلیل عاملی به دست آمد، آزیموت و ضریب زبری است. بهمن برف تکنیک‏های آماری چندمتغیره گذرگاه بهمن محور میگون‏-شمشک 2019 03 21 89 98 https://ije.ut.ac.ir/article_70173_03b6b0e3dc6da739a5b97f991c1a46dd.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 غلامعباس فلاح قالهری حسین یوسفی احمد حسین‌زاده محمدرضا علیمرادی الیاس ریحانی اقلیم زمین همواره ‌در حال تغییر بوده است، ولی روند فعلی تغییرات اقلیمی زمین به‌دلیل تأثیر انسان بر آن، اهمیت بی‌سابقه‌ای پیدا کرده است. در پژوهش حاضر برای ارزیابی تغییرات اقلیمی در ایستگاه بجنورد از مدل‌های‌ LARS WG و SDSM به منظور ریزمقیاس‌نمایی استفاده شده است. در هر دو مدل سناریوهای A و B ‌بررسی شده، اما در مدل SDSM از سناریوهای جدید RCP نیز استفاده شده است. نتایج بررسی وضعیت ایستگاه از نظر دما این نکته را روشن می‌کند که متوسط دمای ایستگاه طی دورۀ مطالعه حدود 52/13 درجۀ سانتی‏گراد است، اما بعد از سال 2000 دمای ایستگاه بیشتر از میانگین درازمدت آن قرار گرفته است. نتایج مدل LARS WG نشان می‏دهد بارش در ایستگاه تا سال 2050 افزایش می‏یابد. در سناریوی B1 مقدار افزایش بارش تا سال 2050، 258 میلی‏متر برآورد شده که 16 میلی‏متر بیشتر از بارش پایه است و تمامی فصول در این سناریو افزایش بارش دارند و مقدار افزایش در سناریوی A2 به میزان 256 میلی‌متر در سال می‏رسد. در مدل SDSM بارش افزایش می‏یابد و این افزایش بارش در سناریوهای A2 و B1 بیشتر از سناریوهای RCP است. این مقدار در سناریوی A2، 289 میلی‏متر؛ در سناریوی B2، ‌294 میلی‏متر؛ در سناریوی 6/2 RCP، این مقدار 264 میلی‏متر؛ در سناریوی 5/4 RCP، 273 میلی‏متر و در سناریوی 5/8 RCP، این مقدار 264 میلی‏متر افزایش می‏یابد. ‌در مدل LARS WG دمای کمینه در هر دو حالت روند افزایشی دارد و بیشترین مقدار افزایش دمای کمینه به فصل زمستان سناریوی A2 به میزان 8/0 درجۀ سانتی‏گراد مربوط است. از نظر ماهانه در هر دو سناریو دمای بیشینه در ماه‏های مارس، آوریل و می بیشترین افزایش را نسبت به دیگر فصول را دارد. مدل SDSM ‌دمای بیشینه و کمینۀ سالانۀ کمتری را نسبت به دورۀ پایه نشان می‏دهد؛ اما از نظر ماهانه ماه‏های مارس، آوریل و می هم ‏دمای کمینه افزایش‏ یافته و هم‏ دمای بیشینه افزایش می‏یابد که نشان‌دهندۀ تطابق نتایج هر دو مدل با هم است. بجنورد تغییر اقلیم ریزمقیاس‌نمایی SDSM LARS WG 2019 03 21 99 109 https://ije.ut.ac.ir/article_70174_c92973f018b2d6f0bfe9bd642c706fe9.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 ساسان زنگنه‌تبار مهرنوش قدیمی آب‏های زیرزمینی یکی از منابع طبیعی مهم جهانی برای جوامع و نیز فعالیت‏های کشاورزی و صنعتی هستند. یکی از منابع مهم کارست، منابع آبی آن است. شناخت عوامل مؤثر در تغذیۀ چشمه‏ها و همچنین تعیین مناطق با پتانسیل بالای منابع آب کارستی، می‏تواند به ما برای مدیریت منابع آب کمک کند. هدف از تحقیق حاضر، تعیین پتانسیل منابع آب تودۀ کارستی پرآو-بیستون است. برای شناخت منشأ کارستی چشمه‏های منطقۀ مطالعه‌شده از آنالیز هیدروشیمیایی آب آنها استفاده شد. تیپ آب کربناته، رخسارۀ کلسیک، قرارگرفتن در ناحیۀ چپ نمودار پایپر و بررسی نسبت مولار، همگی، نشان‌دهندۀ منشأ کارستی چشمه‏های منطقۀ مطالعه‌شده است. در پژوهش حاضر با استفاده از مدل TOPSIS و بررسی هشت متغیر سنگ‏شناسی، تراکم گسل، بارش، تراکم آبراهه، شیب، ارتفاع، جهت شیب و پوشش گیاهی، به تعیین پتانسیل منابع آب زیرزمینی در تودۀ کارستی پرآو-بیستون اقدام شد. به این منظور، برای استانداردسازی لایه‏ها از منطق فازی و برای تعیین وزن هر یک از لایه‏ها از روش تحلیل سلسله‏مراتبی (AHP) استفاده شد. در نهایت با اجرای مدل، نقشۀ پتانسیل منابع آب کارست منطقۀ مطالعه‌شده به دست آمد. بررسی نقشۀ نهایی، بیان‌کنندۀ تأثیر زیاد دو عامل سنگ‎شناسی و گسل‎ها در پتانسیل منابع آب کارست هستند، به‌طوری که طبقات با پتانسیل بالا، منطبق بر سازند‎های ضخیم‎لایۀ آهکی با تراکم زیاد گسل‎ها و شکستگی‎های محلی‌اند. از نظر سنگ‎شناسی، طبقه با پتانسیل خیلی زیاد منطبق بر واحد آهک بیستون با خالص‏ترین نوع آهک و بخش‎هایی از رادیولاریت‎هاست. در کل، چشمه‏های پرآبی مانند سرابله، بیستون، برناج، شاه حسین و ورمنجه در طبقات با پتانسیل زیاد و خیلی زیاد قرار می‏گیرند که نشان‌دهندۀ برآورد مناسب مدل از مناطق با پتانسیل بالای منابع آب کارست است. پرآو-بیستون کارست منابع آب هیدروشیمیایی TOPSIS 2019 03 21 111 123 https://ije.ut.ac.ir/article_70289_d3d243884d6d238be45b3fbe97e546b3.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 مصطفی جوادیان فاطمه کردی مسعود تجریشی تبخیر و تعرق واقعی یکی از متغیرهای اصلی در محاسبۀ بیلان آب و انرژی سطح زمین محسوب می‏‌شود. تا ‏کنون روش‏های مختلفی برای محاسبۀ تبخیر و تعرق واقعی ارائه ‌شده است. هدف از مطالعۀ حاضر، بررسی و مقایسۀ انواع روش‏های موجود برای برآورد تبخیر و تعرق واقعی در حوضۀ آبریز دریاچۀ ارومیه به‌منظور انتخاب الگوریتم بهینه است. به‌‌بیان ‌دیگر، با بررسی مزایا و معایب روش‌های تخمین تبخیر و تعرق واقعی، کارایی هر یک از این روش‌ها در حوضۀ آبریز دریاچۀ ارومیه بررسی می‌شود. در تحقیق حاضر با استفاده از الگوریتم‌های ETLook، SEBAL، SEBS و S-SEBI که بر پایۀ معادلۀ بیلان انرژی استوار هستند و مقایسۀ نتایج به‌دست‌آمده از الگوریتم‌های مختلف این نتیجه به دست آمد که روش ETLook با بهره‌گیری از جدیدترین روش‏های برآورد تبخیر و تعرق توانسته است بسیاری از ضعف‏های سایر الگوریتم‏ها را پوشش دهد. این روش دومنبعی که پوشش گیاهی و خاک را به‌صورت جداگانه تحلیل می‏کند، با استفاده از تصاویر رطوبت خاک توانسته است حتی در روزهای ابری نیز کارایی خود را برای محاسبۀ تبخیر و تعرق از دست ندهد. با این‌حال، تجاری‌بودن این الگوریتم و اختلاف زیاد نتایج محصول جهانی WaPOR (تولیدشده با ETLook) با مشاهدات زمینی در حوضۀ آبریز دریاچۀ ارومیه سبب شده است تا استفاده از آن نیز چندان میسر و مناسب نباشد. با توجه به جمیع شرایط ازجمله داشتن پایۀ فیزیکی مناسب، سهولت در اجرا و مقایسه با مقادیر زمینی می‏توان گفت که الگوریتم SEBAL مناسب‏ترین گزینه برای برآورد تبخیر و تعرق واقعی حوضۀ آبریز دریاچۀ ارومیه است. ارومیه تبخیر و تعرق محصول جهانی SEBAL WaPOR 2019 03 21 125 136 https://ije.ut.ac.ir/article_70291_4501e5329d8af30cc17bdeac9c00a58c.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 خدیجه نوروزی خطیری محمدحسین نیک‌سخن امین سارنگ تحلیل عدم قطعیت، مرحله‏ای جدانشدنی در فرایند مدل‏سازی‏های هیدرولوژی است. ارزیابی کمی عدم قطعیت در خروجی‏های مدل شبیه‏سازی و تخمین پارامترهای آن، موجب افزایش اطمینان در نتایج مدل‏سازی و شناخت درستی از منابع عدم قطعیت می‏شود. با توجه به رشد روزافزون کاربرد مدل‏های آب زیرزمینی در مدیریت و پیش‏بینی رفتار آبخوان‏ها، ‌پژوهش حاضر به‌منظور تحلیل عدم‏ قطعیت در شبیه‌سازی کمی-کیفی آبخوان و تأثیر آن در نتایج بهینه‌سازی انجام شد. با استفاده از مدل هیدرولوژیکی SWAT، میزان تغذیه مشخص شده و وارد مدل جریان آب زیرزمینی MODFLOW و مدل انتقال آلاینده MT3DMS شد. در تحقیق حاضر از الگوریتم DREAMzs که یکی از الگوریتم‌های مبتنی بر مونت کارلو (زنجیرۀ مارکوف) است، به منظور بررسی عدم قطعیت پارامترهای مدل MODFLOW استفاده شد. در ادامه، با لینک‌کردن مدل با MOPSO میزان بهینۀ هد و شوری در آبخوان مد نظر به‌دست آمد. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد میزان دقت در ورودی‌های مدل سبب مطلوبیت در نتایج با توجه به هدف تعیین‌شده که کاهش میزان افت آب است، شد. آب زیرزمینی شبیه‌سازی- بهینه‌سازی عدم قطعیت PSO 2019 03 21 137 151 https://ije.ut.ac.ir/article_70294_08ec385e68a099fba5b9c2ca3e500797.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 محبوبه کیانی هرچگانی سید حمیدرضا صادقی سامره فلاحتکار فرسایش خاک نوعی مشکل جدی محیطی، اجتماعی و اقتصادی است که نه تنها سبب تخریب شدید زمین و هدررفت خاک می‌شود، بلکه تهدید ثبات و سلامت جامعه و به‏طور کلی توسعۀ پایدار آن را در پی دارد. فرسایش‏ خاک با متغیرهای مختلف خاک، اندازه‏گیری‏ها و محاسبات آنها مرتبط است. یکی از عوامل مهم در تعیین فرسایش خاک، فرسایش‏پذیری خاک (K) است. روش‏های مختلفی برای تعیین عامل فرسایش‏پذیری ‏خاک با استفاده از مدل‏های تجربی یا اندازه‏گیری‏های صحرایی ارائه شده است. در حال حاضر، روابط مبتنی بر ویژگی‏های اولیۀ خاک مانند بافت، مادۀ آلی، ساختمان و نفوذپذیری به‏صورت گسترده‏ای استفاده شده‏اند. بنابراین، در پژوهش حاضر از سه رابطۀ متداول شامل ویشمایر و اسمیت (1978)، رومکنز و همکارانش (1986) و توری و همکارانش (1997 و 2002) به‌ترتیب با علایم K1، K2 و K3 برای برآورد عامل فرسایش‏پذیری خاک در حوضۀ آبخیز شازند استفاده شد. به همین منظور، به نمونه‏برداری صحرایی در 140 نقطه از حوضۀ آبخیز شازند با مساحت 1740 کیلومترمربع اقدام شد. حوضۀ آبخیز شازند خاک آهکی با مادۀ آلی کم و بافت متوسط دارد. در ادامه، آزمون تحلیل واریانس یک‏طرفه برای تحلیل نتایج K1، K2 و K3 تحت تأثیر طبقات مختلف شیب و ارتفاع و کاربری‏های مختلف اراضی و روش کریجینگ برای تهیۀ الگوی مکانی آنها به‏کار گرفته شد. نتایج به‌دست‌آمده از تحلیل واریانس یک‏طرفه بیان‌کنندۀ اختلاف‏ معنا‏دار K1، K2 و K3 تحت تأثیر طبقات شیب و ارتفاع (05/0 > P) و نبود اختلاف معنا‏دار آنها تحت تأثیر کاربری اراضی (318/0 ≤ P) بود. همچنین، میانگین عامل فرسایش‏پذیری خاک برای سه رابطۀ یادشده به‏ترتیب برابر با 054/0، 039/0 و 035/0 t ha h ha-1 MJ-1 mm-1 محاسبه شد. تخریب خاک خاک‏های آهکی فرسایش‏پذیری مقیاس حوضۀ آبخیز 2019 03 21 153 163 https://ije.ut.ac.ir/article_70295_08942a30e46708a0d931d0c1c13e573f.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 محسن فرزین علی‌اکبر نظری سامانی محمدرضا میرزایی قرهلر محسن آرمین هدف از پژوهش حاضر، تعیین مهم‌ترین شاخص‏های ژئومورفومتری و ویژگی‏های ساختاری مؤثر بر تخلیۀ جریان آب زیرزمینی زیردریایی در سواحل خلیج فارس است. به این منظور، ابتدا نقشۀ 23 عامل احتمالی مؤثر در سه شعاع 10 (بافر 1)، 20 (بافر 2) و 30 (بافر 3) کیلومتری از ساحل به‏ سمت خشکی شامل نقشه‏های سنگ‏شناسی، تراکم خطواره و گسل، پهنه‏بندی بارندگی و دما، پوشش گیاهی، تراکم آبراهه، شیب، طبقات ارتفاع، فراوانی و پراکنش چشمه‏ها و همچنین انحناهای پروفیل، طول، مقطع عرضی، عمومی، صفحه‏ای، مماسی، کل و نسبت سطح، زبری توپوگرافی، اندازۀ قدرت بردار، موقعیت توپوگرافی، رطوبت توپوگرافی در محیط نرم‌افزارهای ENVI 5.3، Arc GIS10.3.1 و SAGA GIS 2.1.0 تهیه شدند. سپس، با استفاده از روش تحلیل رگرسیون چندمتغیره، مهم‌ترین عوامل مؤثر و سهم هر یک از آنها در حضور نواحی تخلیۀ جریان آب زیرزمینی زیردریایی تعیین شد. نتایج نشان داد انحنای صفحه‏ای و پروفیل مهم‌ترین انحناهایی هستند که نتایج و مقادیری متضاد با هم دارند. شاخص‏های مؤثر بر حضور نواحی تخلیۀ جریان آب زیرزمینی زیردریایی در فصل سرد عبارت‌اند از: تعداد چشمۀ بافر 2 و 3، خیسی توپوگرافی بافر 3، تراکم آبراهۀ بافر 1 و 3، تراکم گسل بافر 2 و سطح آبخوان بافر 1 و در فصل گرم عبارت‌اند از: تعداد چشمۀ بافر 2 و 3، خیسی توپوگرافی بافر 1، انحنای مقطع عرضی بافر 2، انحنای کل بافر 2، شاخص دما در بافر 3، تراکم گسل بافر 3 و سطح آبخوان بافر 1. به‏طور کلی، می‏توان نقشۀ شاخص‏های تعداد چشمه، خیسی توپوگرافی، انحنای مقطع عرضی، انحنای کل، شاخص دما، تراکم گسل و سطح آبخوان برای کل سواحل خلیج فارس را مبنا قرار داد و نقشۀ نواحی دارای پتانسیل حضور چشمۀ زیردریایی را ترسیم کرد. تخلیۀ آب زیرزمینی زیردریایی خلیج فارس ژئومورفومتری ویژگی‏های ساختاری 2019 03 21 165 176 https://ije.ut.ac.ir/article_70296_37d672d4e63c6feabaaa8be3088b0168.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 حجت امامی سمیه امامی طی سال‏های اخیر، افزایش میزان شوری و کاهش کیفیت آب‏های زیرزمینی به‌دلیل نفوذ و اختلاط آلاینده‏ها، به یکی از چالش‏های زیست‏محیطی تبدیل شده است. این چالش‏ها مخاطراتی جدی در راه توسعۀ جوامع بشری و سلامت انسان‏ به وجود آورده‌اند. به‏منظور جلوگیری از مخاطرات آتی و برنامه‏ریزی‏های مناسب برای حفظ منابع آبی، بررسی کیفی منابع آب زیرزمینی از موارد ضروری است. در پژوهش حاضر، روش هوش جمعی مبتنی بر الگوریتم‏های فراابتکاری انتخابات و گرگ خاکستری به‌منظور تعیین مقادیر بهینه برای پارامترهای کیفی آب نظیر TDS، EC و SAR ارائه شده است. به‌منظور ارزیابی روش‏های پیشنهادی، از داده‏های مربوط به دشت بستان‏آباد طی دورۀ آماری 10 ساله (1382ـ 1392) استفاده شده و نتایج براساس استانداردهای ویلکاکس، شولر و پایپر بررسی شد. نتایج آزمایش‏ها نشان می‏دهند آب‏های زیرزمینی دشت بستان‏آباد برای مصارف کشاورزی و شرب در حد متوسط تا قابل ‏قبول بوده و به‏دلیل خورندگی و سختی کم، از نظر استفاده در صنعت مناسب‌اند. بیشتر داده‏ها در کلاس C2S2 قرار گرفتند که برای مقاصد کشاورزی مناسب است. ضریب همبستگی بیش از 95 درصد، بیان‌کنندۀ دقت قابل‏ قبول الگوریتم بهینه‏سازی گرگ خاکستری در مقایسه با الگوریتم انتخابات در تخمین پارامترهای کیفی آب زیرزمینی است. آب‏ زیرزمینی الگوریتم بهینه‏سازی گرگ خاکستری الگوریتم انتخابات کیفیت آب 2019 03 21 177 190 https://ije.ut.ac.ir/article_70297_7a5ebc30ee8c8683cdae3056d06858e3.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 نشاط موحدی امیراحمد دهقانی نیکو ترات مهدی مفتاح هلقی ناحیۀ هایپریک به ناحیۀ اشباع بلافاصله زیر بستر رودخانه گفته می‏شود که کارکرد بسیار مهمی در اکولوژی جانداران دارد. در این ناحیه، قسمتی از جریان آب سطحی اکسیژن و مواد مغذی را به جانداران می‌رساند و پس از طی زمان معینی دوباره به آب سطحی باز می‏گردد. تبادلات هایپریک بین جریان سطحی و جریان در محیط متخلخل رودخانه می‏تواند بر اثر وجود شکل‏های مختلف بستر رودخانه ایجاد شود. خیزاب‏ها و چالاب‏ها ویژگی‏های توپوگرافیکی هستند که در رودخانه‏های مستقیم، مارپیچی و شاخه‏ای یافت می‏شوند. تغییرات فشار روی سطح این فرم بستر به ایجاد تبادل‌های هایپریک منجر می‏شود. تخمین دقیق میزان این تبادلات و زمان ماند جریان می‏تواند در پروژه‏های احیای رودخانه‏ها بسیار مفید باشد. بنابراین، در تحقیق حاضر ضمن بررسی آزمایشگاهی تأثیر فرم بستر خیزاب- چالاب بر تبادلات هایپریک، با به‌کارگیری روش شبیه‏سازی گردابه‏های بزرگ، تغییرات فشار روی بستر شبیه‏سازی عددی شده و سپس مدل آب زیرزمینی و روش ردیابی ذرات برای شبیه‏سازی جریان در ناحیۀ هایپریک به‌کار گرفته شد. نتایج نشان ‏داد حل‌کنندۀ اینترفوم با مدل شبیه‏سازی به روش گردابه‏های بزرگ به‌خوبی قادر است شرایط آزمایشگاهی را مدل‏سازی کند. به‌طوری که پروفیل سطح آب را برای کل آزمایش‏های تحقیق حاضر، با درصد خطای متوسط (MPE) 8/1 درصد برآورد می‏کند که با توجه به میزان اندک خطا در تخمین پروفیل سطح آب، می‏تواند تخمین دقیقی از فشار روی سطح فرم بستر و به دنبال آن میزان تبادلات هایپریک ارائه کند. بررسی مشخصات ناحیۀ هایپریک نشان می‏دهد با افزایش عدد رینولدز، تبادلات هایپریک افزایش یافته و زمان‏ ماندگاری کاهش می‏یابد. همچنین، نتایج تحقیق حاضر نشان داد‏ نمودارهای زمان ماند از توزیع مقادیر حدی تبعیت می‏کنند. در تحقیق حاضر، به طور متوسط 20 درصد جریان سطحی در تبادل با جریان زیرسطحی است. اوپن‏ فوم تبادلات هایپریک ‏ خیزاب- چالاب زمان ماند 2019 03 21 191 204 https://ije.ut.ac.ir/article_70298_84d7637d3089689d25c557588e495d4f.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 محمدحسن نادری مهدی ذاکری نیا میثم سالاری جزی علم جریان زیست‏محیطی، ابزاری رایج برای ارزیابی پیامدهای تغییر رژیم‏های جریان بر اکوسیستم‏های آبی و تأمین حداقل جریان در حفاظت از گونه‏های آبزی است. هدف از پژوهش حاضر، فراهم‌کردن ملزومات برای مهیاشدن ابزار ارزیابی و طراحی پروژه‏های احیا و باززنده‏سازی زیستگاه رودخانة زرین‏گل با استفاده از شاخص‏های اکوهیدرولیکی، هیدرومورفولوژیکی مبتنی بر شبیه‏سازی مطلوبیت زیستگاه است. به این منظور بر پایة چارچوب تحقیق، پس از مطالعات میدانی و توسعة مدل مطلوبیت زیستگاه برای گونة هدف، شبیه‏سازی هیدرودینامیکی جریان صورت گرفت و در نهایت رژیم جریانات اکولوژیک استخراج شد. نتایج نشان داد مدل River2D با برقراری ارتباط بین خصوصیات جریان مورد نیاز گونة سیاه‏ماهی C.Capoeta gracilis و استفاده از روابط هیدرولیکی و هیدرولوژیکی، بیشترین و کمترین رژیم جریان مورد نیاز برای حفظ اکوسیستم رودخانة زرین‏گل را با توجه به نیازهای اکولوژیکی در ماه‏های فروردین و مهر به‌ترتیب معادل 09/5 و 89/0 مترمکعب بر ثانیه، با میانگین 79/1 مترمکعب بر ثانیه (معادل 84 درصد جریان طبیعی رودخانه) برآورد می‏‌کند. طبق نتایج تحقیق‌ حاضر، در مطالعات زیست‏محیطی منابع آب و مهندسی رودخانه، مدل دوبعدی هیدرودینامیکی River2D، قادر به شبیه‏سازی جریان، مدل‏سازی مطلوبیت زیستگاه گونة هدف و پیش‏بینی دینامیک زیستگاه برای محافظت از زیستگاه مناسب ماهی در اکوسیستم‏های رودخانه‏ای است. محاسبة جریان زیست‏محیطی می‏تواند تخمین مناسبی برای ارزیابی پاسخ اکولوژیکی رودخانه به تغییرات مورفولوژیکی ایجادشده بر اثر فرایندهای هیدرولوژیکی و هیدرولیکی باشد. زرین‏گل مساحت قابل استفادة وزنی مطلوبیت زیستگاه River2D 2019 03 21 205 222 https://ije.ut.ac.ir/article_70299_02bcb4b001a94e3d7034670d67322ed4.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 رضا جمور مهدی ایل بیگی مسعود مرسلی در پژوهش حاضر براساس وضعیت تراز آب زیرزمینی منطقه طی دورۀ آماری 30 ساله (1365-1395) و همچنین بررسی‏های صحرایی و حفر سه حلقه گمانه و بررسی وضعیت رسوبات در محل و آنالیز شیمیایی نمونه‏های برداشت‌شده از محل گمانه‏ها، وضعیت فرونشست و نفوذ آب شور در دشت میناب بررسی شده است. بررسی تراز آب زیرزمینی منطقه نشان می‏دهد افت سطح آب در این آبخوان از سال 1380 شدت گرفته و به‏طور متوسط سالانه حدود 46 سانتی‌متر سطح آب افت کرده است. افت سطح آب در آبخوان موجب شده تا تراز سطح آب آبخوان نسبت به سطح دریا منفی شود و آب از سمت دریا به سمت آبخوان حرکت کند. بررسی‏های ژئوتکنیکی در منطقه نشان می‏دهد علاوه بر افت سطح آب، وجود رسوبات تورم‏پذیر و انحلال‏پذیر در منطقه سبب افزایش شدت بروز عوارض فرونشست در سطح دشت شده است. درنهایت، منطقه از نظر خطر فرونشست به سه بخش کلی تقسیم شده است. در بخش ابتدایی آبخوان، فرونشست بیشتر از نوع تراکم لایه‏های آبرفتی است. در بخش مرکزی، فرونشست بیشتر از نوع گودال و ترک بوده و در بخش انتهایی آبخوان نیز احتمال ایجاد فرونشست کم است. به‏طور کلی، این آبخوان هم‏زمان با پدیدۀ فرونشست و پیشروی آب شور مواجه است و به برنامه‏ریزی مناسب به‏منظور جلوگیری از نابود‌شدن آبخوان نیاز دارد. افت سطح آب زیرزمینی خاک‏های مسئله‏دار دشت میناب فرونشست 2019 03 21 223 238 https://ije.ut.ac.ir/article_70300_32755e1283c865ff6fc5e7db5e2db0ff.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 علی محتشمی سید آرمان هاشمی منفرد غلامرضا عزیزیان ابوالفضل اکبرپور در مطالعۀ حاضر برای نخستین‌بار حریم کمّی با استفاده از یک روش عددی در دو آبخوان محصور و آزاد تعیین و ترسیم شد. روش عددی به کار گرفته‌شده، روش بدون شبکۀ محلی پتروو-گالرکین است که تا کنون در این حوزه و با این کاربرد استفاده نشده است. آبخوان محصور، هندسۀ منظمی دارد و شامل چهار چاه بهره‏برداری می‌شود. پس از مدل‌سازی سطح آب به کمک روش بدون شبکه، حریم کمّی چاه‏ها در دوره‏های یک‌ماهه، یک‌ساله، دوساله و پنج‌ساله ترسیم شدند و سپس تأثیر ضرایب هدایت هیدرولیکی و ذخیره در چگونگی گسترش شکل این ناحیه بررسی و ارزیابی شد. نتایج نشان دادند با گذشت زمان، حریم کمّی چاه‏ها گسترده‏تر می‏شود که ناشی از برداشت بیشتر و در پی آن، افت افزون‌تر سطح آب است. به طوری که برای حالتی که فقط چاه نخست در حالت بهره‏برداری باشد، عرض حریم در سال دوم 82/2 متر است و این مقدار در سال پنجم به 8/5 متر می‏رسد. همچنین، با افزایش ضریب، هدایت هیدرولیکی و ضریب ذخیرۀ مساحت و عرض حریم کم می‌شود، به بیانی دیگر، تعداد نقاطی که داخل حریم می‏افتند، کاهش می‏یابد. در مثال دیگری حریم چاه برای یک آبخوان واقعی ترسیم شد. آبخوان دشت بیرجند واقع در استان خراسان جنوبی که از نوع آزاد است، ارزیابی شد. سطح آب مدل‌سازی شد و نتایج با داده‏های مشاهداتی مقایسه شدند، به‌طوری که خطای جذر میانگین مربعات برای این روش در حالت ماندگار و غیرماندگار به‌ترتیب 483/0 و 757/0 متر به دست آمد. این آبخوان 190 حلقه چاه دارد که از این میان، دو چاه به عنوان نمونه انتخاب شدند. در نهایت، حریم کمّی برای دو چاه انتخاب‌شده ترسیم شدند. نتایج نشان دادند گسترش و توسعۀ این ناحیه در حالت واقعی هم بیشتر تحت تأثیر ضریب هدایت هیدرولیکی است. آبخوان واقعی حالت ناپایدار حریم چاه روش بدون مش 2019 03 21 239 255 https://ije.ut.ac.ir/article_70301_30cb747295390571100be52ba4f24c42.pdf

2019-03-21 10.22059

اکوهیدرولوژی اکوهیدرولوژی 2423-6098 2423-6098 1398 6 1 توحید جعفری نژاد امیرحسین فتحی حسین یوسفی کیانوش چوبینه هدف از پژوهش حاضر، ارائۀ چارچوبی است که فنی-اقتصادی‏ترین سیستم سرمایش را با توجه به اقلیم‏های مختلف آب و هوایی ایران، قیمت حامل‏های آب و انرژی، و شرایط کشت مناسب محصول بر‏گزیند. همچنین، سیاست‏گذار را قادر ‏سازد تا به‏گونه‏ای قیمت آب را تعیین کند تا کشاورز کم‏مصرف‏ترین سیستم سرمایش را از نظر مصرف آب برای گلخانه برگزیند. سه نوع مختلف سیستم سرمایش شامل سیستم‏های فن و پد تبخیری، انبساط مستقیم و چیلر جذبی برای پنج اقلیم آب و هوایی متنوع ایران ارزیابی شده است. ارزیابی در سه سناریو صورت می‏گیرد که در آن سناریوهای نخست و دوم تمام سیستم‏های سرمایش را تحت قیمت‏های فعلی و واقعی آب بررسی می‏کند، در حالی ‏که سناریوی سوم قیمت بهینۀ آب را به‏گونه‏ای اختیار می‏کند که سیستم سرمایش با کمینۀ مصرف آب انتخاب شود. نتایج نشان می‏دهد سیستم سرمایش فن و پد که قبلاً باور بر این بود که فنی-اقتصادی‏ترین سیستم سرمایش برای گلخانه‏های ایران است، در حقیقت فنی-اقتصادی‏ترین سیستم سرمایش برای تمام اقلیم‏های آب و هوایی ایران نیست و سیستم سرمایش انبساط مستقیم (تراکمی) با میانگین هزینۀ معادل سرمایش 0427/0 و 2733/0 دلار بر کیلو‏وات ساعت سرمایش در مقابل 0510/0 و 8264/0 دلار بر کیلو‏وات ساعت سرمایش میانگین هزینه معادل سرمایش سیستم سرمایش فن و پد، به‌ترتیب در سناریو‏های اول و دوم برتری یافته است. درنهایت، سناریوی سوم این‏گونه پیشنهاد می‏کند که با افزایش 4/17 درصدی قیمت آب، کشاورز متقاعد خواهد شد تا در سراسر اقلیم‏های آب و هوایی ایران، سیستم سرمایشی‏ای انتخاب کند که کمترین میزان مصرف آب را دارد. پیوند آب-انرژی-غذا سیستم سرمایش سیاست آب صرفه‏جویی در آب گلخانه‌ 2019 03 21 257 265 https://ije.ut.ac.ir/article_70302_cb2fe56869089ca5508c0834445587a8.pdf