انجمن آبخیزداری ایران مجله اکوهیدرولوژی 2423-6098 11 4 2024 12 21 Analysis of spatial and temporal changes in actual evapotranspiration using the SEBAL model (Case study: Khosuyeh Dam watershed) تحلیل تغییرات مکانی و زمانی تبخیر و تعرق واقعی با استفاده از مدل SEBAL (مطالعه موردی: حوزه آبخیز سد خسویه) 527 542 100612 10.22059/ije.2025.387267.1858 FA اسماعیل سهیلی استادیار بخش مرتع وآبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز، داراب، ایران زهرا محمدی دانشجوی کارشناسی ارشد اکوهیدرولوژی، بخش مرتع وآبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز، داراب، ایران یعقوب نیازی دانش‌آموخته دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران فرید فروغی استادیار،دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز، ایران، Journal Article 2025 01 08 Objective: Actual evapotranspiration is one of the key components of the hydrological cycle that plays a significant role in water resources management and water balance determination. The SEBAL model, using thermal and visible satellite data, allows for direct and indirect estimation of evapotranspiration, and its results are highly accurate, especially in large and remote areas. Method: To analyze the temporal changes of actual evapotranspiration in the Khosuyeh Dam watershed, the SEBAL model and Landsat 7 and 8 satellite images were used. Results: The results of comparing the actual evapotranspiration obtained from the SEBAL model with the potential evapotranspiration calculated from the Penman-Monteith model in 2001 and 2021 showed a positive and significant relationship between these two variables. The Pearson correlation coefficient (r), coefficient of determination (R²), and Wilmot index (d) in 2021 were 0.93, 0.86, and 0.92, respectively, indicating a very strong correlation between actual and potential evapotranspiration. In contrast, in 2001, these values were 0.81, 0.65, and 0.61, respectively, indicating that the accuracy of the SEBAL model in 2021 has improved significantly compared to 2001. Conclusions: The results indicate the appropriate ability of this algorithm in estimating evapotranspiration and also show that the amount of this parameter has an increasing trend and this value is about 16.5% on average. The results obtained can be used as a basis for management decisions in the field of optimizing the use of water resources and dealing with the challenges caused by climate change in arid and semi-arid regions of the country موضوع: تبخیر و تعرق واقعی یکی از اجزای کلیدی چرخۀ هیدرولوژیکی است که نقش بسزایی در مدیریت منابع آب و تعیین بیلان آبی ایفا می‌کند. مدل SEBAL با بهره‌گیری از داده‌های حرارتی و مرئی ماهواره‌ای، امکان تخمین مستقیم و غیرمستقیم تبخیر و تعرق را فراهم می‌کند و نتایج آن به‌ویژه در مناطق وسیع و دور از دسترس، از دقت بالایی برخوردار است. هدف: در این پژوهش به‌منظور برآورد تبخیر و تعرق واقعی در حوزۀ آبخیز خسویه از مدل SEBAL برای بررسی روند زمانی تغییرات تبخیر و تعرق استفاده شد. روش تحقیق: برای تحلیل تغییرات زمانی تبخیر و تعرق واقعی در حوزۀ آبخیز سد خسویه، از مدل SEBAL و تصاویر ماهواره‌ای لندست 7 و 8 استفاده شده است. یافته‌ها: نتایج مقایسۀ تبخیر و تعرق واقعی حاصل از مدل SEBAL با تبخیر و تعرق پتانسیل محاسبه‌شده از مدل Penman-Monteith در سال‌های 2001 و 2021 نشان‌دهندۀ رابطه‌ای مثبت و معنادار میان این دو متغیر بوده است. ضریب همبستگی پیرسون (r)، ضریب تعیین (R²) و شاخص ویلموت (d) در سال 2021 به‌ترتیب برابر با 0/93، 0/86 و 0/92 بوده است که نشان‌دهندۀ همبستگی بسیار قوی میان تبخیر و تعرق واقعی و پتانسیل است. درمقابل، در سال 2001 این مقدار به‌ترتیب برابر با 0/81، 0/65 و 0/61 بوده که نشان می‌دهد دقت مدل SEBAL در سال 2021 نسبت به سال 2001 به‌طور قابل توجهی بهبود یافته است. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از توانایی مناسب این الگوریتم در برآورد تبخیر تعرق دارد و نیز نشان می‌دهد میزان این پارامتر روند افزایشی داشته و این مقدار به‌طور متوسط حدود 16/5 درصد است. نتایج به‌دست‌آمده می‌تواند به‌عنوان مبنای تصمیم‌گیری‌های مدیریتی درزمینۀ بهینه‌سازی استفاده از منابع آب و مقابله با چالش‌های ناشی از تغییرات اقلیمی در مناطق خشک و نیمه‌خشک کشور قرار گیرد.

https://ije.ut.ac.ir/article_100612_3504f5d4cd2e11ded42b7a9086628592.pdf