University of Tehran Press Journal of Ecohydrology 2423-6098 Articles in Press 2025 10 18 Comparative analysis of AHP, BWM, and IRN-AHP methods in prioritizing flood susceptibility in the Fakhrabad watershed of Yazd. Comparative analysis of AHP, BWM, and IRN-AHP methods in prioritizing flood susceptibility in the Fakhrabad watershed of Yazd. 104258 10.22059/ije.2025.400762.1881 FA Hossein Malekinezhad Faculty of Natural Resources, Yazd University Ehsan Bazrafshan Pasture and Watershed Management Group, Faculty of Natural Resources, Yazd University Mehdi Sepehri Rangeland specialist, Forest and Rangelands Research Institute of Iran Seyed Zeynalabedin Hosseini Pasture and Watershed Management Group, Faculty of Natural Resources, Yazd University Journal Article 2025 08 21 چراکه تعدد مقایسه‌های زوجی موجب افزایش عدم‌قطعیت در فرایند وزن‌دهی به معیارها گردید. در روش BWM، که با ساختار ساده‌تری نسبت به AHP همراه است، زیرحوضه‌های 4، 3، 31، 27 و 24 در بالاترین سطح سیل‌خیزی و زیرحوضه‌های 15، 22، 21، 14 و 19 در پایین‌ترین سطح قرار گرفتند. کاهش قابل‌ملاحظه در تعداد مقایسه‌های زوجی در این روش، منجر به کاهش ابهام در تصمیم‌گیری و افزایش دقت نسبت به AHP شد. در روش IRN-AHP، نتایج با BWM تطابق زیادی داشت و زیرحوضه‌های 4، 3، 31، 27 و 24 به‌عنوان سیل‌خیزترین و زیرحوضه‌های 15، 22، 14، 21 و 12 به‌عنوان کم‌خطرترین مناطق شناسایی شدند. ویژگی بارز این روش، امکان تعیین وزن معیارها به‌صورت بازه‌ای با استفاده از اعداد فازی نامعین بود که موجب کاهش عدم‌قطعیت ذاتی قضاوت‌های انسانی و افزایش دقت نهایی شد. مقایسه نتایج IRN-AHP با داده‌های مدل مرجع و مطالعات پیشین نیز حاکی از عملکرد دقیق‌تر این روش در اولویت‌بندی مناطق سیل‌خیز بود. در مجموع، با وجود آنکه IRN-AHP دقیق‌ترین نتایج را ارائه داد، اما با در نظر گرفتن سهولت کاربرد، کاهش زمان محاسبات و کاهش تعداد مقایسات زوجی، روش BWM به‌عنوان گزینه‌ای کارآمد و عملی برای پهنه‌بندی خطر سیل در مناطق خشک و نیمه‌خشک توصیه می‌شود. چراکه تعدد مقایسه‌های زوجی موجب افزایش عدم‌قطعیت در فرایند وزن‌دهی به معیارها گردید. در روش BWM، که با ساختار ساده‌تری نسبت به AHP همراه است، زیرحوضه‌های 4، 3، 31، 27 و 24 در بالاترین سطح سیل‌خیزی و زیرحوضه‌های 15، 22، 21، 14 و 19 در پایین‌ترین سطح قرار گرفتند. کاهش قابل‌ملاحظه در تعداد مقایسه‌های زوجی در این روش، منجر به کاهش ابهام در تصمیم‌گیری و افزایش دقت نسبت به AHP شد. در روش IRN-AHP، نتایج با BWM تطابق زیادی داشت و زیرحوضه‌های 4، 3، 31، 27 و 24 به‌عنوان سیل‌خیزترین و زیرحوضه‌های 15، 22، 14، 21 و 12 به‌عنوان کم‌خطرترین مناطق شناسایی شدند. ویژگی بارز این روش، امکان تعیین وزن معیارها به‌صورت بازه‌ای با استفاده از اعداد فازی نامعین بود که موجب کاهش عدم‌قطعیت ذاتی قضاوت‌های انسانی و افزایش دقت نهایی شد. مقایسه نتایج IRN-AHP با داده‌های مدل مرجع و مطالعات پیشین نیز حاکی از عملکرد دقیق‌تر این روش در اولویت‌بندی مناطق سیل‌خیز بود. در مجموع، با وجود آنکه IRN-AHP دقیق‌ترین نتایج را ارائه داد، اما با در نظر گرفتن سهولت کاربرد، کاهش زمان محاسبات و کاهش تعداد مقایسات زوجی، روش BWM به‌عنوان گزینه‌ای کارآمد و عملی برای پهنه‌بندی خطر سیل در مناطق خشک و نیمه‌خشک توصیه می‌شود.