انجمن آبخیزداری ایران مجله اکوهیدرولوژی 2423-6098 13 1 2026 03 21 Assessment of Water Quality of Telvar River Using Hydrochemical Diagrams ارزیابی کیفیت آب رودخانه تلوار با استفاده از نمودارهای هیدروشیمی 1145 1162 106544 10.22059/ije.2026.408169.1899 FA سحر موسویان دانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران مهدی وفاخواه استاد، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران وحید موسوی دانشیار‌، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران Journal Article 2025 12 29 This study investigates the chemical quality of surface waters at three stations in a semi-arid watershed using major ion analysis alongside Piper, Durov, Gibbs, Stiff, and USSL diagrams. The results indicate a clear dominance of sodium and potassium cations, as well as chloride and sulfate anions, while calcium and bicarbonate are present only in specific locations. These findings highlight the significant influence of ion exchange and carbonate dissolution processes on water composition. Durov and Gibbs diagrams further demonstrate that evaporation, increasing salinity, ion exchange, and dissolution of evaporite and carbonate minerals are the main factors controlling the evolution of water chemistry, leading to a shift from Ca–HCO₃ to Na–Cl/Na–SO₄ water types. Based on the USSL diagram and agricultural indices, most water samples fall into medium to high salinity classes (C3–C4) and high sodium hazard classes (S2–S3), limiting their direct use for irrigation without proper soil management.Overall, water quality in this semi-arid watershed is primarily controlled by evaporation, mixing with saline sources, and ion exchange, underscoring the importance of careful management to prevent soil salinization and sodicity. این پژوهش، کیفیت شیمیایی آب‌های سطحی در سه ایستگاه مهرآباد، چم‌‌شور ـ شادی‌آباد و چم‌‌شور ـ دلبران را با استفاده از نمودارهای Piper، Durov، Gibbs،Stiff ، USSL‌ و تحلیل یون‌های اصلی بررسی کرد. مقادیر هدایت الکتریکی (EC) بین <strong>۲۲۵۲</strong><strong> </strong><strong>تا </strong><strong>۴۰۴۵</strong><strong> میکروزیمنس بر سانتی‌متر</strong>، مواد جامد محلول (TDS) بین <strong>۱۵۰۰</strong><strong> </strong><strong>تا </strong><strong>۴۰۰۰</strong><strong> میلی‌گرم بر لیتر</strong> و نسبت جذب سدیم (SAR) بین <strong>2/6 </strong><strong>تا </strong><strong>14/8</strong> اندازه‌گیری شد. نتایج نشان‌دهندۀ غلبۀ کاتیون‌های سدیم و پتاسیم و آنیون‌های کلراید و سولفات بود، در حالی که کلسیم و بی‌کربنات تنها در برخی نقاط مشاهده شد. نمودارهای Durov و Gibbs تأیید کردند که فرایندهای تبخیر، تبادل یونی و انحلال کانی‌های تبخیری و کربناتی، عوامل اصلی کنترل ترکیب آب هستند و تحول از Ca–HCO₃ به Na–Cl/Na–SO₄‌ را موجب شدند. بر پایۀ شاخص‌های کشاورزی و نمودار ‌USSL، بیشتر نمونه‌ها در رده‌های شوری C₃–C₄ و سدیم S₂–S₃ قرار گرفتند که استفادۀ مستقیم از آن‌ها برای آبیاری را بدون مدیریت خاک محدود می‌کند. در مجموع، کیفیت آب در این حوضۀ نیمه‌خشک عمدتاً تحت تأثیر تبخیر، اختلاط با منابع شور و تبادل یونی است و مدیریت آن برای پیشگیری از شور و سدیمی‌ شدن خاک ضروری است. https://ije.ut.ac.ir/article_106544_a1a92977c35b634ec61a3a5fccbf2bd5.pdf