انجمن آبخیزداری ایران مجله اکوهیدرولوژی 2423-6098 13 1 2026 03 21 Monitoring Vegetation Degradation and Recovery Patterns Using NDVI Time Series in Hormozgan Province پایش الگوهای تخریب و بازیابی پوشش گیاهی با استفاده از سری زمانی NDVI در استان هرمزگان 1163 1185 107188 10.22059/ije.2025.404133.1890 FA معصومه فروزان فرد دانشجوی دکتری مدیریت و کنترل بیابان، گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندر عباس، ایران ام البنین بذر افشان گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندر عباس، ایران یحیی اسماعیل پور گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندر عباس، ایران حسین زمانی گروه آمار، دانشکدۀ علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندر عباس، ایران مجتبی محمدی گروه مدیریت و کنترل بیابان، دانشکدۀ علوم محیطی، برنامه‌ریزی و توسعۀ پایدار، دانشگاه سراوان، سیستان و بلوچستان، ایران 0000-0002-5614-8376 Journal Article 2026 01 25 <strong>Background: </strong>This research evaluates the spatiotemporal patterns of vegetation degradation and restoration in the arid and fragile ecosystems of Hormozgan province.<br /><strong>Objective: </strong>The main objective of this study was to analyze the trends of Normalized Difference Vegetation Index (NDVI) changes at overall, seasonal, and monthly time scales during the 2000-2018 period, and to identify the main hotspots of vegetation increase (greening) and decrease (browning) across the province.<br /><strong>Method: </strong>This study utilized 19-year time-series data of the NDVI from the MOD13Q1 product with a spatial resolution of 250 meters. For trend analysis at the pixel level, the non-parametric Mann-Kendall test was used to detect significant trends, and Sen’s Slope estimator was employed to determine the magnitude of changes. All analyses were conducted in the R software environment.<br /><strong>Results: </strong>The results indicate the dominance of a widespread declining trend (browning) in the western and central regions of the province. Seasonal analysis revealed a key paradox: the degradation trend occurred not only in the hot and dry summer but also significantly during the wet winter season. In contrast, autumn showed a dual pattern, where the eastern half of the province experienced a notable increasing trend (greening) due to the impact of monsoon precipitation. June and July were identified as the most critical periods of degradation, while August and September were the only periods of significant restoration (limited to the eastern part of the province).<br /><strong>Conclusion: </strong>The ecosystem of Hormozgan province is undergoing an increasing degradation trend, and the ecological balance is shifting towards a reduction in plant biomass. The discovery of a declining trend during the winter precipitation season is a serious warning for the region’s water security and biological sustainability, emphasizing the need to adopt adaptive, location-based, and evidence-based management strategies to combat the consequences of climate change and prevent irreversible alterations. <strong>موضوع: </strong>این پژوهش به ارزیابی الگوهای مکانی ـ زمانی تخریب و بازیابی پوشش گیاهی در اکوسیستم‌های خشک و شکنندۀ استان هرمزگان می‌پردازد.<br /><strong>هدف: </strong>هدف اصلی این تحقیق، تحلیل روند تغییرات شاخص تفاضل نرمال‌شدۀ پوشش گیاهی (NDVI) در مقیاس‌های زمانی کلی، فصلی و ماهانه طی دورۀ 2000 تا 2018 و شناسایی کانون‌های اصلی افزایش (سبز شدن) و کاهش (قهوه‌ای شدن) پوشش گیاهی در سطح استان بود.<br /><strong>روش تحقیق: </strong>در این مطالعه از داده‌های سری زمانی 19ساله شاخص NDVI محصول MOD13Q1 با قدرت تفکیک مکانی 250 متر استفاده شد. برای تحلیل روند در هر پیکسل، از آزمون ناپارامتریک من ـ کندال (Mann-Kendall) برای تشخیص وجود روند معنا‌دار و از برآوردگر شیب سن (Sen’s Slope) برای تعیین شدت تغییرات بهره گرفته شد. تمامی تحلیل‌ها در نرم‌افزار R انجام گرفت.<br /><strong>یافته‌ها: </strong>نتایج نشان‌دهندۀ حاکمیت یک روند کاهشی گسترده (قهوه‌ای شدن) در نواحی غربی و مرکزی استان است. تحلیل فصلی، یک پارادوکس کلیدی را آشکار ساخت: روند تخریب نه تنها در فصل گرم و خشک تابستان، بلکه به طور معنا‌داری در فصل مرطوب زمستان نیز رخ داده است. در مقابل، فصل پاییز الگویی دوگانه از خود نشان داد که در آن نیمۀ شرقی استان به دلیل تأثیر بارش‌های موسمی، روند افزایشی (سبز شدن) قابل توجهی را تجربه کرده است. ماه‌های ژوئن و ژوئیه به عنوان بحرانی‌ترین دورۀ تخریب و ماه‌های اوت و سپتامبر به عنوان تنها دورۀ بازیابی معنا‌دار (محدود به شرق استان) شناسایی شدند.<br /><strong>نتایج: </strong>اکوسیستم استان هرمزگان تحت یک روند تخریب فزاینده قرار دارد و موازنۀ اکولوژیک به سمت کاهش زیست‌تودۀ گیاهی در حال تغییر است. کشف روند کاهشی در فصل بارش زمستان، زنگ خطری جدی برای امنیت آبی و پایداری زیستی منطقه است و بر لزوم اتخاذ راهبردهای مدیریتی تطبیقی، مکان‌محور و مبتنی بر شواهد علمی برای مقابله با پیامدهای تغییر اقلیم و جلوگیری از تغییرات غیرقابل بازگشت تأکید دارد. https://ije.ut.ac.ir/article_107188_c2e5fdc8dd157677c8ae00c8d40efd5d.pdf