انجمن آبخیزداری ایران مجله اکوهیدرولوژی 2423-6098 13 1 2026 03 21 The status of exchangeable currents and discharge from the opening section of Shahid Kalantari Bridge, Urmia Lake وضعیت جریان و دبی تبادلی از میان‌گذر پل شهید کلانتری دریاچه ارومیه 1208 1219 107190 10.22059/ije.2026.408497.1900 FA محمدرضا غریب‌رضا دانشیار رسوب‌شناسی کاربردی، پژوهشکدۀ حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران عمار صفایی استادیار گروه مهندسی آب و محیط زیست، دانشکدۀ مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شریف منصور مهدیزاده کارشناس پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2025 12 20 <strong>Research Topic: </strong>The exchange flow between the northern and southern basins of Lake Urmia through the opening of the Shahid Kalantari Causeway is a key issue in the lake management; however, the flow discharge has not been measured in the field to date. This study aimed to determine the flow velocity and discharge through the causeway opening between the northern and southern sections of Lake Urmia.<br /><strong>Methods: </strong>Hydrographic surveys were conducted at a scale of 1:200, using a scaled rod with an accuracy of one centimeter. Flow velocity and direction were measured at the center of the 17 spans fo the causeway at three depths (0.2, 0.5, and 0.8 meters) using a BFM-001 Valeport current meter during the relatively high-water conditions of spring 2025.<br /><strong>Results: </strong>The study determined a cross-sectional area of 2383.44 m², with maximum exchange flow velocities of 26 cm/s and 29 cm/s recorded on 24 and 25 May 2025, respectively. The maximum exchange flow discharge between the northern and southern sides fo the causeway reached 2.691 m³/s, equating to a total daily exchange volume of approximately 7.59 million m³. The dominant current was observed to flow from the southeast (N165˚) and northwest (N298˚) directions, often with rotational shifts following changes in wind direction. Additionally, the average current speeds were 24.8 cm/s on the southern side and 22 cm/s on the northern side of the causeway.<br /><strong>Conclusion: </strong>The study concluded that wind was the primary driver of the exchange flow during the study period, outweighing factors such as density and temperature variations. <strong>عنوان پژوهش: </strong>دبی جریان تبادلی بین دو سوی پل شهید کلانتری موضوع‌ کلیدی در مدیریت دریاچۀ ارومیه به ‌شمار می‌رود که تا کنون به روش میدانی اندازه‌گیری نشده است. دستیابی به سرعت و دبی جریان بین شمال و جنوب دریاچۀ ارومیه هدف این پژوهش بود.<br /><strong>مواد و روش: </strong>هیدروگرافی مقطع میان‌گذر با مقیاس 1:200 با استفاده از اشل‌ مدرج با دقت یک سانتی‌متر به‌انجام رسید. اندازه‌گیری سرعت و جهت جریان از میانۀ 17 دهانۀ پل شهیدکلانتری و در سه تراز 0/2، 0/5 و 0/8 عمق با استفاده از دستگاه BFM-001 مدل Valeport و در بهار 1404 برای ثبت جریان در شرایط پرآبی انجام شده است.<br /><strong>نتایج: </strong>نتایج نشان داد مساحت نیم‌رخ عمقی 2383/44 مترمربع است. بیشینۀ سرعت جریان تبادلی در روزهای سوم و چهارم خردادماه به‌ترتیب 26 و 29 سانتی‌متر در ثانیه به ‌دست آمد. بیشینۀ دبی جریان تبادلی بین بخش‌های شمالی و جنوبی پل 691/2 مترمکعب در ثانیه و پتانسیل روزانه 59/7 میلیون مترمکعب است. جریان‌های غالب به ترتیب درصد وقوع از جنوب شرق (N165˚) و شمال‌غرب (N298˚) طی شبانه‌روز و یا پاره‌ای از ساعت‌ها پس از تغییر وزش باد به‌ صورت چرخشی مشاهده شد. به‌علاوه، متوسط سرعت جریان‌ها در سطح جنوب و شمال پل 24/8 و 22 سانتی‌متر در ثانیه به ‌دست آمده است.<br /><strong>نتیجه‌گیری: </strong>این پژوهش تأکید دارد که وزش باد نسبت به تغییرات چگالی و دما، مهم‌ترین نیروی پیشران جریان تبادلی در مدت داده‌برداری در این مطالعه به ‌شمار می‌رود.  احداث میان‌گذر شهید کلانتری با افزایش طول خط ساحل باعث کاهش سرعت جریان در کرانه‌ها و افزایش تبادل جریان از بازشدگی شده است. https://ije.ut.ac.ir/article_107190_fed7631d090d03aba7f6de34d7386245.pdf