انجمن آبخیزداری ایران مجله اکوهیدرولوژی 2423-6098 2 3 2015 09 23 The use of chlorophyll fluorescence indices to identify environmental stresses (drought and salinity) in leaves of Mutica Pistachio (Pistacia mutica L.) استفاده از شاخص‌های کلروفیل فلورسنس برای تشخیص تنش‌های محیطی (خشکی و شوری) در برگ گیاه بَنه (Pistacia mutica L.) 253 260 57295 10.22059/ije.2015.57295 FA ابوالفضل رنجبر دانشیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه کاشان، کاشان سید جواد ساداتی تژاد دانشیار، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران، تهران Journal Article 2015 10 03 High temperature, high radiance, low vapor pressure, and lack of precipitation in most months characterize arid ecosystems. Under these conditions, tree crops such as pistachio suffer from drought combined with salinity stress. In order to investigation effects of combined salinity and drought stress on function of photosynthetic apparatus, Mutica pistachio (<em>Pistacia mutica</em>) seedlings were subjected to four osmotic stress treatments (induced by NaCl and polyethylene glycol) including: control, low osmotic stress, moderate osmotic stress and high osmotic stress. Thus, chlorophyll fluorescence parameters such as <em>F<sub>0</sub></em>, <em>F<sub>m</sub></em>,<em>F<sub>v</sub></em>,<em>Fʹ<sub>m</sub></em>,<em>Fʹ<sub>0</sub></em>,<em>Fʹ<sub>m</sub></em>,<em>Fʹ<sub>v</sub></em>, <em>F<sub>s</sub></em>,<em>F<sub>0 </sub>/F<sub>m</sub></em>,<em>F<sub>v</sub>/ F<sub>m</sub></em>,<em>F<sub>v</sub>/F<sub>0</sub></em>,<em>Fʹ<sub>v</sub>/Fʹ<sub>m</sub></em>, ΦPSII,<em>ETR</em> and <em>qP</em> were measured and calculated. Significant alterations in <em>F<sub>0</sub></em> and <em>F<sub>m</sub></em> were just observed at high osmotic stress that show injure to photon transfer process from antenna to reaction centers. Likewise, a significant reduction in <em>F<sub>v</sub>/ F<sub>m</sub></em> at high osmotic stress depicted light photooxidation in photosystem II. Significant increase in <em>F<sub>0 </sub>/ F<sub>m</sub></em> ratio at high osmotic stress appeared a suffering in functional performance of photosystem I. Significant alterations in ΦPSII and NPQ (as decrease and increase, respectively) showed a high non-photochemical dissipation of light energy in photosynthetic apparatus. Significant decrease in <em>qP</em> initiated at moderate osmotic stress and reached to the lowest at high osmotic stress. This reduction implies that light use efficiency by the plants has reduced. This investigation proved that the both groups of chlorophyll fluorescence parameters (dependent and independent) have an important role to study the effects of environmental stresses on photosynthetic apparatus. <strong> </strong> _______________________ دمای زیاد، تشعشعات خورشیدی زیاد، فشار بخار آب پایین و فقدان بارندگی در بیشتر ماه‏های سال از ویژگی‌های اکوسیستم‏های خشک است. در این شرایط، درختانی مانند پسته تحت تنش شوری و خشکی قرار می‏گیرند. به‌منظور بررسی اثر تنش هم‌زمان خشکی و شوری بر عملکرد دستگاه فتوسنتز‌کننده، نهال‏های بنه تحت تأثیر تیمارهای شاهد، و سه سطح تنش اسمزی (حاصل از ترکیب نمک و پلی‌اتیلن گلیکول) شامل: کم، متوسط و زیاد قرار گرفتند. بدین‌منظور، پارامترهای فلورسنس پایه (<em>F<sub>0</sub></em>)، فلورسنس حداکثر (<em>F<sub>m</sub></em>)، فلورسنس متغیر (<em>F<sub>v</sub></em>)، فلورسنس پایه در نور اشباع (<em>Fʹ<sub>0</sub></em>)، فلورسنس حداکثر در نور اشباع (<em>Fʹ<sub>m</sub></em>)، فلورسنس متغیر در نور اشباع (<em>Fʹ<sub>v</sub></em>)، فلورسنس ثابت (<em>F<sub>s</sub></em>)، بازده کوانتوم مبنا (<em>F<sub>0 </sub>/F<sub>m</sub></em>)، بیشترین کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم2 (<em>F<sub>v</sub>/ F<sub>m</sub></em>)، فعالیت مجموعۀ شکافت مولکول‏های آب (<em>F<sub>v</sub>/F<sub>0</sub></em>)، بازده کوانتوم مبنا در نور اشباع (<em>Fʹ<sub>v</sub>/Fʹ<sub>m</sub></em>)، کارایی واقعی فتوشیمیایی فتوسیستم2 (ΦPSII)، میزان انتقال الکترون (<em>ETR</em>) و ظرفیت واقعی فتوشیمیایی فتوسیستم2 (<em>q</em><em>P</em>) اندازه‏گیری و محاسبه شدند. تغییر شاخص‏های F<sub>0</sub> و F<sub>m</sub> فقط در تنش زیاد معنا‏دار بود که گویای آسیب‏دیدگی فرایند انتقال فوتون‏های جذب‌شده از آنتن‏ها به مراکز واکنش است.کاهش معنا‏دار <em>F<sub>v </sub>/ F<sub>m</sub></em> در تنش زیاد بیان‌کنندۀ‌ فتواکسیداسیون نوری فتوسیستم2 است. ‌زیادبودن بازده <em>F<sub>0 </sub>/ F<sub>m</sub></em> در تنش زیاد، گویای کاهش فعالیت فتوسیستم1 است. کاهش ΦPSII و افزایش پراکنش غیر‌فتو‌شیمیایی فوتون‌های جذب‌شده (NPQ) در تنش زیاد نشان داد که پراکنش غیرشیمیایی بالا‌ست. کاهش معنا‏دار <em>qP</em> در تنش متوسط و تنش زیاد نشان داد که بازده استفاده از نور در گیاه کاهش یافته است. در این بررسی مشخص شد که جدای از شاخص‏های کلروفیل فلورسنس وابسته، متغیرهای غیر‌وابسته هم نقش برجسته‌ای در بررسی اثر تنش‏های محیطی مانند تنش اسمزی بر دستگاه فتوسنتز‌کنندۀ گیاه دارند. <strong> </strong> پلاستوکینون تنش فتوسیستم فتوشیمیایی‌ کلروفیل https://ije.ut.ac.ir/article_57295_a5f882b4265cb358e708c2bc6f37e9b2.pdf