انجمن آبخیزداری ایران مجله اکوهیدرولوژی 2423-6098 4 2 2017 06 22 Regionalization of the East part of Lake Urmia Basin based on impact of seasonal precipitation on rainfed yield using the ward and K-means methods پهنه ‏بندی تأثیر بارش ‏های فصلی بر عملکرد دیم در شرق دریاچۀ ارومیه با روش وارد و K- Means 489 498 61484 10.22059/ije.2017.61484 FA پروا محمدی دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تبریز احمد فاخری فرد استاد، گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تبریز یعقوب دین پژوه دانشیار، گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تبریز اسماعیل اسدی استادیار، گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تبریز Journal Article 2017 01 22 Management and optimal use of water in agriculture is essential for management and conservation of water resources. This study aimed to evaluate the effect of seasonal precipitation fluctuations on annual rainfed yield. Monthly precipitation data for 26 rainfall stations with Statistical period of 1992 to 2014 of the east part of Lake Urmia basin were used. Clustering was done with Ward and K-means methods. The homogeneity of cluster was checked through H-Statistics method and homogeneous clusters were shown in GIS environment. The effect of seasonal precipitation was compared with annual rainfed yield. Results showed that the effect of precipitation in the spring, autumn and winter on the amount of rainfed yield is positive and precipitation in these seasons has a remarkable effect on increasing yield. In the three seasons, precipitation caused an increase of soil moisture storage which is used in summer. But, there is an inverse relationship between precipitation and annual rainfed yield in the summer. In order to identify areas combined with increased precipitation and rainfed yield, iso-line of precipitation seasons with the rainfed yield of the study area was drawn. The results of this line showed that in the spring, autumn and winter at the Daryan, Lighvan, Khormazard, Sahlan, Harvy, Saidabad, ShirinKandy, Ghorigol, Tabriz and Moghanjigh, the increased amount of pricipitation is directly related to the amount of yield. These areas can introduce more eligible rainfed cultivation in East of Lake Urmia and recognition of the effects of precipitation on yield rainfed areas can be more practical and reliable. بارش از مهم‏ترین عوامل مؤثر بر عملکرد دیم است. لزوم مدیریت و استفادۀ بهینۀ آب در بخش کشاورزی، برای مدیریت و حفظ منابع آبی ضروری است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی تأثیر تغییرات فصلی بارش بر میزان عملکرد سالانۀ دیم است. از داده‏های بارش ماهانۀ 26 ایستگاه باران‏سنجی منطقۀ شرق دریاچۀ ارومیه طی دورۀ آماری 1370 تا 1392 استفاده شد. خوشه‏بندی با روش‏های K- Means و وارد انجام شد. بررسی همگنی خوشه‏ها با آزمون آماری H صورت گرفت و خوشه‏های همگن در محیط GIS رسم شد. میزان تأثیر بارش‏های فصلی با عملکرد سالانۀ دیم مقایسه شد. نتایج نشان داد اثر بارش در سه فصل بهار، پاییز و زمستان در میزان عملکرد دیم مثبت است و بارش در این فصل‏ها روی افزایش عملکرد تأثیر شایان توجهی دارد. در این سه فصل بارش موجب افزایش ذخیرۀ رطوبت خاک می‌شود که فصل تابستان مصرف‌کنندۀ افزایش ذخیره است و در فصل تابستان رابطۀ معکوسی بین بارش و عملکرد سالانۀ دیم وجود دارد. خطوط هم‌بارش فصل‏ها با عملکرد دیم منطقۀ مطالعه‌شده به‌منظور شناسایی مناطق با افزایش توأم بارش و عملکرد دیم رسم شد. نتایج به‌دست‌آمده از این خطوط نشان داد در سه فصل بهار، پاییز و زمستان در ایستگاه‏های دریان، لیقوان، خرمازرد، سهلان، هروی، سعیدآباد، شیرین‏کندی، قوری‌گل، تبریز و مغانجیق افزایش بارش با مقدار عملکرد رابطۀ مستقیم دارد. این مناطق می‏تواند به‏عنوان مناطق‏ مستعدتر کشت دیم در منطقۀ شرق دریاچۀ ارومیه معرفی شود و شناخت تأثیر بارش بر میزان عملکرد دیم این مناطق می‏تواند کاربردی‏تر و قابل اطمینان‏تر باشد.<br /> <strong> </strong><br /> <strong> </strong> https://ije.ut.ac.ir/article_61484_bd0d33968d818e628e14ffe36e703a8f.pdf