انجمن آبخیزداری ایران مجله اکوهیدرولوژی 2423-6098 4 2 2017 06 22 Groundwater vulnerability zonation using DRASTIC and SI models in GIS (Case Study: Ajabshir Plain) پهنه‏ بندی آسیب ‏پذیری آب‏ های زیرزمینی با استفاده از مدل DRASTIC و SI در محیط GIS (مطالعۀ موردی: دشت عجب‏ شیر) 587 599 61496 10.22059/ije.2017.61496 FA مهسا نخستین روحی کارشناسی ارشد سنجش از دور و GIS، دانشکدۀ جغرافیا و برنامه ‏ریزی، دانشگاه تبریز محمد حسین رضایی مقدم استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکدۀ جغرافیا و برنامه‏ریزی، دانشگاه تبریز توحید رحیم پور کارشناسی ارشد سنجش از دور و GIS، دانشکدۀ جغرافیا و برنامه ‏ریزی، دانشگاه تبریز Journal Article 2016 12 21 Ajabshir Plain is located in the eastern Azerbaijan province and in the north-west of Iran. This plain provides the water for drinking, agriculture, and industry in Ajabshir city. In this research, regarding the hydrology and hydrogeology conditions of the study area, the vulnerability of the aquifer against the pollutants was zoned using DRASTIC and SI models and geographical information system. In DRASTIC model, 7 factors including depth to water, net recharge, aquifer media, soil media, topography, impact of vadose zone and hydraulic conductivity are used to generate the vulnerability map. The vulnerability assessment of aquifer is also affected by 5 factors including depth of groundwater, net recharge, lithology of the aquifer, topography and land use in the SI model. After preparing information layers and rating in ArcGIS software, the final map of aquifer vulnerability to pollution was prepared through integrating layers. Regarding the SI vulnerability map, about 2.24% of the study area is located in very low vulnerability area, 5.27% in low vulnerability area, 45.08% in moderate to low vulnerability area, 39.09% in moderate to high vulnerability area, and 8.3% in high vulnerability area. According to the DRASTIC model, 13.4% of the study area was allocated to very low vulnerability, 55.43% to low vulnerability, 28.69% to moderate to low vulnerability, and 3.08% to moderate to high vulnerability. The evaluation of two models by TDS element indicated that SI model (correlation coefficient= 0.76) is more accurate than DRASTIC model in terms of preparing vulnerability map for the study area. Moreover, both of prepared vulnerability maps showed that conservation of groundwater resources of Ajabshir plain by managers and planners is necessary to control and prevent the aquifer from pollution and its stability for the future generation. دشت عجب‏شیر در استان آذربایجان شرقی و در شمال غرب ایران واقع شده است. این دشت تأمین‏کنندۀ آب شرب، کشاورزی و صنعت شهرستان عجب‏شیر است. در این تحقیق با توجه به ویژگی‏های هیدرولوژی و هیدروژئولوژی منطقۀ مطالعه‌شده، آسیب‏پذیری منابع آب زیرزمینی آبخوان در برابر عوامل آلاینده با استفاده از دو مدل DRASTIC و SI در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی پهنه‏بندی شده است. در مدل DRASTIC از هفت پارامتر شامل عمق سطح ایستابی، تغذیۀ خالص، محیط آبخوان، محیط خاک، توپوگرافی، محیط غیراشباع و هدایت هیدرولیکی برای تهیۀ نقشۀ آسیب‏پذیری استفاده می‏شود. در مدل SI نیز پنج عامل عمق آب زیرزمینی، تغذیۀ خالص، سنگ‏شناسی آبخوان، توپوگرافی و کاربری اراضی در ارزیابی آسیب‏پذیری آبخوان مؤثر‌ند. پس از تهیۀ لایه‏های اطلاعاتی در محیط نرم‏افزار ArcGIS و وزن‌دهی آنها، با تلفیق لایه‏های هر یک از دو مدل، نقشۀ نهایی آسیب‏پذیری آبخوان نسبت به آلودگی تهیه شد. با توجه به نقشۀ پهنه‏بندی به‌دست‌‌آمده از مدل SI، حدود 24/2 درصد از منطقۀ مطالعه‌شده در محدودۀ آسیب‏پذیری خیلی‌کم، 27/5 درصد آسیب‏پذیری کم، 08/45 درصد آسیب‏پذیری متوسط تا کم، 09/39 درصد آسیب‏پذیری متوسط تا زیاد و 3/8 درصد در محدودۀ آسیب‏پذیری زیاد قرار دارد. بر اساس نقشۀ مدل DRASTIC نیز 48/13 درصد از مساحت منطقۀ مطالعه‌شده در محدودۀ آسیب‏پذیری خیلی‌کم، 43/55 درصد آسیب‏پذیری کم، 69/28 درصد آسیب‏پذیری متوسط تا کم و 08/3 درصد در محدودۀ آسیب‏پذیری متوسط تا زیاد قرار دارد. ارزیابی دو مدل استفاده‌شده با شاخص کیفی TDS نشان داد مدل SI با ضریب همبستگی 76/0 نسبت به مدل DRASTIC ‌دقت زیادی برای تهیۀ نقشۀ آسیب‏پذیری منطقه دارد. همچنین با توجه به نقشه‏های تهیه‌شده از هر دو مدل و به‌منظور کنترل و جلوگیری از آلودگی بیشتر آبخوان دشت عجب‏شیر و نگهداری این منابع باارزش برای استفادۀ آیندگان، حفا‌ظت از منابع آب زیرزمینی منطقۀ مطالعه‌شده توسط مدیران و برنامه‏ریزان ضروری است.<br /> <strong> </strong><br />   https://ije.ut.ac.ir/article_61496_f28359c5e68b55f8c5453da7288e9b5e.pdf