انجمن آبخیزداری ایران مجله اکوهیدرولوژی 2423-6098 8 2 2021 06 22 Prediction of combined effect of climate and land use changes on soil erosion in Iran using GloSEM data پیش‏بینی اثر ترکیبی تغییر اقلیم و کاربری اراضی بر فرسایش خاک در ایران با استفاده از داده ‏های جهانیGloSEM 513 534 82293 10.22059/ije.2021.320754.1482 FA هادی معماریان دانشیار گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران مرتضی اکبری استادیار گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکدۀ منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2021 01 31 Soil erosion is a complex process with adverse environmental impacts. Therefore, in this study, to assess the severity of soil erosion in Iran watersheds, the validated data set of the Global Soil Erosion Modeling project (GloSEM database) were used. This project includes baseline scenario (2015) and future forecasts (2070) of soil erosion with the effects of climate change in three scenarios RCP2.6, RCP4.5 and RCP8.5 on rainfall erosivity factor (R) and the effects of land use change in three combined scenarios SSP1-RCP2.6, RCP4.5 SSP2- and SSP5- RCP8.5 on vegetation (C) and soil protection (P) factors. The results showed that the vulnerability of central, southern, and eastern watersheds due to climate change and land use chaange was higher than other watersheds. In these areas, even without considering the effects of climate change, the trend of soil erosion changes in the baseline scenario (2015) with SSP2-RCP4.5 and SSP5-RCP8.5 scenarios has been increasing, but declining in humid or semi-humid areas in north and west. Considering the combined effects of land use and climate change, the trend of soil erosion changes between the baseline scenario (2015) with the scenarios of SSP1-RCP2.6 (with an average increase of 184%), SSP2-RCP4.5 (with an average increase of 243%) and SSP5- RCP8.5 (with an average increase of 341%) has been increasing in all watersheds except Aras watershed. The results of the study indicate that the vulnerability of more than 10 times in the central watersheds of Iran due to climate and land use changes by 2070. فرسایش خاک ‌فرایندی پیچیده با اثر نامطلوب محیط ‏زیستی است. امروزه، در مقیاس جهانی، با مدل‏سازی تأثیر عوامل طبیعی و انسانی بر شدت فرسایش خاک، امکان تعیین پیشران‏های اصلی بوم‏سازگان، برای سیاست‌گذاری کارآمد در مدیریت بهینۀ خاک فراهم شده‏ است. بنابراین، در مطالعۀ حاضر برای پیش‏بینی فرسایش خاک در حوضه‏های آبخیز ایران از داده‏های اعتبارسنجی‏شده پروژۀ برآورد جهانی فرسایش خاک در پایگاه GloSEM شامل سناریوی پایه (2015) و پیش‏بینی‏های آینده (2070) فرسایش خاک با اثر تغییر اقلیم در 3 سناریوی اقلیمی RCP2.6، RCP4.5 و RCP8.5 بر عامل فرسایندگی باران (R) و اثر تغییر کاربری اراضی در 3 سناریوی تلفیقی SSP1-RCP2.6، RCP4.5 SSP2- و SSP5-RCP8.5 بر عامل پوشش گیاهی (C) و عامل حفاظت خاک (P) است، استفاده شد. نتایج نشان داد آسیب‏پذیری حوضه‏های آبخیز مرکزی، جنوبی و شرق کشور از تغییرات ترکیبی اقلیم و کاربری اراضی بیشتر از سایر حوضه‏هاست. به‏طوری‏ که در این آبخیز‏ها، حتی بدون در نظر گرفتن اثر تغییر اقلیم، روند تغییرات فرسایش خاک بین سناریوی پایه (2015) با سناریوهای SSP2-RCP4.5 و SSP5-RCP8.5 افزایشی بوده، ولی در آبخیز‏های مرطوب یا نیمه‌مرطوب شمالی و غربی کشور کاهشی است. با در نظر گرفتن اثر ترکیبی تغییر کاربری و اقلیم، روند تغییرات فرسایش خاک بین سناریوی پایه (2015) با سناریوهای SSP1-RCP2.6 (با میانگین افزایش 184 درصد)، SSP2-RCP4.5 (با میانگین افزایش 243 درصد) و SSP5-RCP8.5 (با میانگین افزایش 341 درصد) در تمامی آبخیزها به‌جز آبخیز ارس افزایشی بوده است. نتایج تحقیق بیانگر آسیب‏پذیری بیش از 10 برابری حوضه‏های‏ آبخیز مرکزی ایران ناشی از تغییرات اقلیمی و کاربری اراضی تا سال 2070 است. https://ije.ut.ac.ir/article_82293_22c2003ad69cb462827ddc539bebb5d1.pdf