انجمن آبخیزداری ایران مجله اکوهیدرولوژی 2423-6098 11 1 2024 03 20 The effect of land use changes and hydroclimatic indices on sediment yield in the Minab بررسی اثر تغییرات کاربری اراضی و شاخص‌های هیدرواقلیمی بر تولید رسوب در حوزه آبخیز سد استقلال میناب 67 84 96919 10.22059/ije.2024.375543.1815 FA علیرضا جلالی فرد دانشگاه هرمزگان ام البنین بذر افشان دانشگاه هرمزگان 0000-0003-2524-3992 نوازاله مرادی عضو گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران زهره پاکدامن 3- عضو گروه آمار، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران 0000-0003-1031-4698 مرضیه شکاری گروه آمار- دانشگاه هرمزگان Journal Article 2023 11 25 Changes in land use and climatic variables cause changes in sediment yield, filling of reservoirs in dams, and challenges in the demand of residents of the region for access to fresh water. Therefore, understanding the trend of hydroclimatic indicators to evaluate the impact of climatic and hydrological changes on sediment yield seems very necessary. The purpose of this study is to investigate the effect of land use changes and hydroclimatic indicators on sediment production in the Minab Basin using Mann-Kendall and Pettit trend analysis. The results showed that there is no significant trend in rainfall, but the maximum flood discharge, volume and concentration of sediment have a significant increasing trend that occurred in the 1980s. On the other hand, the investigation of land use changes in the Minab basin during the last three decades, 1990, 2005 and 2021, showed that 11% of the area of pasture lands decreased and agricultural and residential lands increased by 220 and 280%, respectively. Therefore, despite the non-significance of the precipitation trend, due to obvious land use changes that have a controlling role on the flood peak flow and sediment production, an increase in the peak flow and sediment production is evident in the basin. براساس مطالعات، تغییر کاربری اراضی موجب افزایش رواناب و تولید رسوب می‌شود. تغییرات کاربری اراضی و متغیرهای اقلیمی سبب تغییر در تولید رسوب، پرشدن مخازن سدها و چالش در تقاضای ساکنین منطقه برای دسترسی به آب شیرین شود. لذا پی بردن به روند شاخص‌های هیدرواقلیمی برای ارزیابی تأثیر تغییرات اقلیمی و هیدرولوژیکی برتولید رسوب درمقیاس آبخیز بسیار ضروری به نظر می‌رسد. مطالعه‌ی حاضر با هدف بررسی اثر تغییرات کاربری اراضی و شاخص‌های هیدرواقلیمی بر تولید رسوب در حوزه آبخیز سد استقلال میناب با استفاده از آزمون‌های آمار تحلیل روند من کندال و پتیت می-پردازد. نتایج نشان داد، روند بارش در سطح حوضه فاقد روند معنی‌دار، اما دبی حداکثر سیل، حجم و غلظت رسوب دارای روند افزایشی معنی‌دار است که در دهه‌ی 80 شمسی رخ داده است. از طرفی، بررسی تغییرات کاربری اراضی در حوضه‌ی میناب طی سه دهه‌ی گذشته، سال‌های 1369، 1384 و 1400، نشان داد، 11درصد از سطح اراضی مرتعی کاسته شده و اراضی کشاورزی و مسکونی به‌ترتیب 220 و 280 درصد افزایش داشته اند. لذا علیرغم معنی‌دار نبودن روند بارش، بدلیل تغییرات کاربری اراضی مشهود که نقش کنترل کنند‌گی بر دبی پیک سیلاب و تولید رسوب دارد، افزایش دبی پیک و تولید رسوب، در حوضه مشهود است. https://ije.ut.ac.ir/article_96919_3634eaec08ab387a5f1448c6212f7ad0.pdf