انجمن آبخیزداری ایران مجله اکوهیدرولوژی 2423-6098 11 3 2024 09 22 Assessing ecological niche shift for the Caspian Kutum (Rutilus frisii) in southern waters of the Caspian Sea over a decadal period ارزیابی تغییر آشیان اکولوژیک ماهی سفید (Rutilus frisii) در آبهای جنوبی دریای خزر در طول یک دوره 10ساله 395 410 99493 10.22059/ije.2024.385183.1848 FA فاتح معزی محقق پسادکتری، بنیاد ملی نخبگان و گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0000-0001-8522-4975 سهیل ایگدری دانشیار گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0000-0001-8649-9452 Journal Article 2024 07 23 <strong>Objective</strong>: Assessment of influencing environmental fluctuations on organisms in aquatic ecosystems is of high importance in the management and conservation of them. The present study aimed to investigate ecological niche shifts of Caspian Kutum (<em>Rutilus frisii</em>) under the effects of environmental condition changes in southern waters of the Caspian Sea during a decadal period (catch seasons 2002/03 and 2011/12).<br /><strong>Method</strong>: The ecological niche modeling was applied using commercial catch data and remotely-sensed environmental data. The random forest method was used to evaluate ecological niche relationships.<br /><strong>Results</strong>: The results showed significant (P < 0.001) decreases in day-time sea surface temperature (SST) and near-surface chlorophyll-a concentration (Chl-<em>a</em>) during the study period. The importance levels of SST, slope, and distance to riverine entrance locations in defining fish ecological niche were increased over the decadal period, while Chl-<em>a</em> and particulate organic carbon (POC) content had lower importance levels at the end of the period. The estimations of optimum ecological ranges of SST indicated considerable decreases over the period, but for other parameters, there were increasing patterns of optimum levels with extending their ranges compared to the initial catch season. Also, spatial shifts were obtained in the occurrence of the ecological niche conditions over the coastal regions.<br /><strong>Conclusions</strong>: The findings of this study indicated considerable changes in the ecological niche of the Caspian Kutum during the decadal period and its spatial distribution over the southern coastal waters of the Caspian Sea. <strong>موضوع:</strong> ارزیابی اثرپذیری آبزیان از تغییرات شرایط محیطی در اکوسیستم‌های آبی از اهمیت بالایی در مدیریت بهره‌برداری و حفاظت این گونه‌ها برخوردار است.<br /><strong>هدف:</strong> مطالعۀ حاضر با هدف بررسی تغییرات آشیان اکولوژیک ماهی سفید (<em>Rutilus frisii</em>) درنتیجۀ تغییرات شرایط محیطی در آب‌های جنوبی دریای خزر در طول یک دورۀ ۱۰ساله (دوره‌های صید 2002/03 و 2011/12) انجام شد.<br /><strong>روش تحقیق:</strong> مدل‌سازی آشیان اکولوژیک این گونه با استفاده از داده‌های صید تجاری و داده‌های سنجش از دور پارامترهای محیطی انجام شد. روش مدل‌سازی جنگل تصادفی برای ارزیابی آشیان اکولوژیک گونه به کار گرفته شد.<br /><strong>یافته‌ها:</strong> نتایج به‌دست‌آمده نشان‌دهندۀ کاهش معنی‌دار (0.001 <em>>P</em> ) دمای سطحی آب دریا در روز (SST) و غلظت کلروفیل-<em>a</em> لایۀ سطحی آب (Chl-<em>a</em>) در طول دورۀ زمانیِ مورد بررسی بود. سهم‌ اهمیت پارامترهای SST، شیب و فاصله از ورودی‌های رودخانه‌ای در تعریف آشیان اکولوژیک گونه در طول این دوره افزایش یافته، درحالی‌که اهمیت Chl-<em>a</em> و غلظت کربن آلی ذره‌ای (POC) کاهش یافته بود. برآوردهای مربوط به بازۀ بهینۀ اکولوژیک متغیر SST بیانگر کاهش بهینۀ دمایی گونه در پایان دوره بود، درحالی‌که برای سایر متغیرها جابه‌جایی‌های افزایشی و همچنین وسیع‌تر شدن بازۀ مقادیر مطلوب به‌ دست آمد. ارزیابی‌های مکانی نیز نشان‌دهندۀ تغییرات چشمگیر در بروز شرایط بهینۀ اکولوژیک بود.<br /><strong>نتیجه‌گیری: </strong>مجموعۀ یافته ­های به دست آمده در این مطالعه، بیانگر تغییر قابل توجه آشیان اکولوژیک ماهی سفید در طول دورۀ زمانی مورد بررسی و همچنین پراکنش مکانی مربوط به این گونه در آب­های ساحلی جنوب خزر بود.    https://ije.ut.ac.ir/article_99493_ac8dee87150b6354ad54cf5ba0545835.pdf