دانشکده علوم و فنون نوین
دانشگاه تهراناکوهیدرولوژی2423-60982320150923Assesment of mechanicaloperationson hydrodynamic features of floodارزیابی تأثیر عملیات مکانیکی بر پهنهبندی خصوصیات هیدرودینامیکی سیل2452525729410.22059/ije.2015.57294FAحمیدنوری. استادیار، گروه منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ایرانعلی رضاایلدرومیدانشیار، گروه منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ایرانمهدیسپهریمربی، گروه منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ایراننبی اللهسپهریمربی، گروه آبیاری و زهکشی، دانشگاه بوعلی سینا، ایرانمحمد مهدیآرتیمانیمربی، گروه منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، ایرانJournal Article20150812The flood is one of the natural disasters that doesnt create itself but the landuse change will be caused it that makes a lot of human and financial losses every year. In this study in gonbad chi basin to assess the impact of Watershed mechanical operation on flood mapping used fuzzy method and AHP method and composition of slope mapping, landuse, Permeability and flow accumulation that called base mapping. In next setp by determining thelocation ofmechanicaloperations andseparationofthe operationaccordingto dam height and determine the extent of the effect of the mechanical operation using elevation contour lines, the mapping of impact of watershed management operations was prepared. In the end with composition of base mapping with impact of mechanicaloperations, a new map that called flood mapping is created. Although the results have a positiveapproximately9% impact on reducing the risks of flood but these results in a sufficient number of suitable structures would be more effective than showed.
سیل یکی از بلایای طبیعی است که به خودی خود بهوجود نمیآید، بلکه اغلب، چگونگی تغییر کاربری اراضی موجب بروز آن میشود و هرساله خسارتهای جانی و مالی فراوانی ایجاد میکند. در این مطالعه در حوضة گنبدچای برای بررسی تأثیر عملیات مکانیکی آبخیزداری بر پهنهبندی سیل، ابتدا با استفاده از روش فازیسازی و AHP و ترکیب چهار نقشۀ شیب، ارتفاع، کاربری اراضی و نفوذپذیری نقشۀ پایه تهیه شد و در قدم بعدی با تعیین جانمایی عملیات مکانیکی و تفکیکبندی این عملیات بر اساس ارتفاع سدها و تعیین دامنۀ تأثیر هر یک از این عملیات مکانیکی با استفاده از خطوط تراز ارتفاعی، نقشۀ مربوط به دامنۀ تأثیر عملیات آبخیزداری تهیه شد. درنهایت با تلفیق نقشۀ مربوط به دامنۀ تأثیر عملیات آبخیزداری با نقشۀ پایه به بررسی پهنهبندی سیل در منطقۀ مطالعهشده پرداخته شد. نتایج گرچه تأثیر مثبت حدود 9 درصدی عملیات آبخیزداری را بر کاهش خطرات ناشی از سیل نشان میدهد، این نتایج در صورت پراکنده بودن مناسب این عملیات و تعداد کافی میتوانست تأثیر بیشتری از خود نشان دهد.
<strong></strong>
دانشکده علوم و فنون نوین
دانشگاه تهراناکوهیدرولوژی2423-60982320150923The use of chlorophyll fluorescence indices to identify environmental stresses (drought and salinity) in leaves of Mutica Pistachio
(Pistacia mutica L.)استفاده از شاخصهای کلروفیل فلورسنس برای تشخیص تنشهای محیطی (خشکی و شوری) در برگ گیاه بَنه (Pistacia mutica L.)2532605729510.22059/ije.2015.57295FAابوالفضلرنجبردانشیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه کاشان، کاشانسید جوادساداتی تژاددانشیار، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران، تهرانJournal Article20151003High temperature, high radiance, low vapor pressure, and lack of precipitation in most months characterize arid ecosystems. Under these conditions, tree crops such as pistachio suffer from drought combined with salinity stress. In order to investigation effects of combined salinity and drought stress on function of photosynthetic apparatus, Mutica pistachio (<em>Pistacia mutica</em>) seedlings were subjected to four osmotic stress treatments (induced by NaCl and polyethylene glycol) including: control, low osmotic stress, moderate osmotic stress and high osmotic stress. Thus, chlorophyll fluorescence parameters such as <em>F<sub>0</sub></em>, <em>F<sub>m</sub></em>,<em>F<sub>v</sub></em>,<em>Fʹ<sub>m</sub></em>,<em>Fʹ<sub>0</sub></em>,<em>Fʹ<sub>m</sub></em>,<em>Fʹ<sub>v</sub></em>, <em>F<sub>s</sub></em>,<em>F<sub>0 </sub>/F<sub>m</sub></em>,<em>F<sub>v</sub>/ F<sub>m</sub></em>,<em>F<sub>v</sub>/F<sub>0</sub></em>,<em>Fʹ<sub>v</sub>/Fʹ<sub>m</sub></em>, ΦPSII,<em>ETR</em> and <em>qP</em> were measured and calculated. Significant alterations in <em>F<sub>0</sub></em> and <em>F<sub>m</sub></em> were just observed at high osmotic stress that show injure to photon transfer process from antenna to reaction centers. Likewise, a significant reduction in <em>F<sub>v</sub>/ F<sub>m</sub></em> at high osmotic stress depicted light photooxidation in photosystem II. Significant increase in <em>F<sub>0 </sub>/ F<sub>m</sub></em> ratio at high osmotic stress appeared a suffering in functional performance of photosystem I. Significant alterations in ΦPSII and NPQ (as decrease and increase, respectively) showed a high non-photochemical dissipation of light energy in photosynthetic apparatus. Significant decrease in <em>qP</em> initiated at moderate osmotic stress and reached to the lowest at high osmotic stress. This reduction implies that light use efficiency by the plants has reduced. This investigation proved that the both groups of chlorophyll fluorescence parameters (dependent and independent) have an important role to study the effects of environmental stresses on photosynthetic apparatus.
<strong> </strong>
_______________________دمای زیاد، تشعشعات خورشیدی زیاد، فشار بخار آب پایین و فقدان بارندگی در بیشتر ماههای سال از ویژگیهای اکوسیستمهای خشک است. در این شرایط، درختانی مانند پسته تحت تنش شوری و خشکی قرار میگیرند. بهمنظور بررسی اثر تنش همزمان خشکی و شوری بر عملکرد دستگاه فتوسنتزکننده، نهالهای بنه تحت تأثیر تیمارهای شاهد، و سه سطح تنش اسمزی (حاصل از ترکیب نمک و پلیاتیلن گلیکول) شامل: کم، متوسط و زیاد قرار گرفتند. بدینمنظور، پارامترهای فلورسنس پایه (<em>F<sub>0</sub></em>)، فلورسنس حداکثر (<em>F<sub>m</sub></em>)، فلورسنس متغیر (<em>F<sub>v</sub></em>)، فلورسنس پایه در نور اشباع (<em>Fʹ<sub>0</sub></em>)، فلورسنس حداکثر در نور اشباع (<em>Fʹ<sub>m</sub></em>)، فلورسنس متغیر در نور اشباع (<em>Fʹ<sub>v</sub></em>)، فلورسنس ثابت (<em>F<sub>s</sub></em>)، بازده کوانتوم مبنا (<em>F<sub>0 </sub>/F<sub>m</sub></em>)، بیشترین کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم2 (<em>F<sub>v</sub>/ F<sub>m</sub></em>)، فعالیت مجموعۀ شکافت مولکولهای آب (<em>F<sub>v</sub>/F<sub>0</sub></em>)، بازده کوانتوم مبنا در نور اشباع (<em>Fʹ<sub>v</sub>/Fʹ<sub>m</sub></em>)، کارایی واقعی فتوشیمیایی فتوسیستم2 (ΦPSII)، میزان انتقال الکترون (<em>ETR</em>) و ظرفیت واقعی فتوشیمیایی فتوسیستم2 (<em>q</em><em>P</em>) اندازهگیری و محاسبه شدند. تغییر شاخصهای F<sub>0</sub> و F<sub>m</sub> فقط در تنش زیاد معنادار بود که گویای آسیبدیدگی فرایند انتقال فوتونهای جذبشده از آنتنها به مراکز واکنش است.کاهش معنادار <em>F<sub>v </sub>/ F<sub>m</sub></em> در تنش زیاد بیانکنندۀ فتواکسیداسیون نوری فتوسیستم2 است. زیادبودن بازده <em>F<sub>0 </sub>/ F<sub>m</sub></em> در تنش زیاد، گویای کاهش فعالیت فتوسیستم1 است. کاهش ΦPSII و افزایش پراکنش غیرفتوشیمیایی فوتونهای جذبشده (NPQ) در تنش زیاد نشان داد که پراکنش غیرشیمیایی بالاست. کاهش معنادار <em>qP</em> در تنش متوسط و تنش زیاد نشان داد که بازده استفاده از نور در گیاه کاهش یافته است. در این بررسی مشخص شد که جدای از شاخصهای کلروفیل فلورسنس وابسته، متغیرهای غیروابسته هم نقش برجستهای در بررسی اثر تنشهای محیطی مانند تنش اسمزی بر دستگاه فتوسنتزکنندۀ گیاه دارند.
<strong> </strong>دانشکده علوم و فنون نوین
دانشگاه تهراناکوهیدرولوژی2423-60982320150923Prioritization of Sub-watershedsusing Morphometric and LandUse change Analysisاولویت بندی زیرحوضه ها با استفاده از آنالیز مورفومتری و تغییرات کاربری اراضی2612745729610.22059/ije.2015.57296FAمقدسهفلاحکارشناس ارشد آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساریمازیارمحمدیکارشناس ارشد آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساریعطاالهکاویان. دانشیار،گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساریJournal Article20151112Prioritization of sub-watersheds is very important in the natural sources and watershed management. In this study, the morphometric parameter and landuse changes using RS and GIS techniques used in order to identify erosion-prone sub-watersheds. The Morphometric parameter such as basin relief, the linear parameters (drainage density, bifurcation ratio, length of overland flow, stream frequency and drainage texture) and the shape parameters (elongation ratio, compactness coefficient, basin circularity, shape index and form factor) were considered. The landuse map of Talar watershed using RS technique provided into five land, rangeland, forest, residential, irrigated farming, dry land farming in 1999 and 2014. Prioritization of sub-watersheds were implemented into four categories as very high, high, medium and low base on morphometric parameter, landuse change analysis and finally integration of morphometric parameter and land use change analysis. based on integration of morphometric and land use analysis 9 sub-watershed with 656/0% area were considered in the very high priority, 6 sub-watershed with 25.22% area in the high priority, 5 sub-watershed with 12.19% area in the medium priority and 1 sub-watershed with 2.03% area in the low priority. The most of basin area is located in the high priority that requires immediate action to erosion control and implementprotection programs.
<strong> </strong>
اولویتبندی حوضۀ آبخیز در مدیریت منابع طبیعی و خصوصاً مدیریت آبخیز بسیار مهم است. در این مطالعه از پارامترهای مورفومتری و تغییرات کاربری اراضی با استفاده از تکنیک RS و GIS بهمنظور شناسایی زیرحوضههای حساس به فرسایش استفاده شده است. پارامترهای مورفومتری در نظر گرفتهشده شامل اختلاف ارتفاع، پارامترهای خطی (تراکم زهکشی، نسبت انشعاب، طول جریان روی سطح زمین، فراوانی آبراهه و بافت زهکشی) و پارامترهای شکل (نسبت کشیدگی، ضریب فشردگی، ضریب گردی، شاخص شکل و فاکتور شکل) هستند. با استفاده از تکنیک RS، نقشۀ کاربری اراضی حوضۀ آبخیز تالار در پنج کاربری شامل، اراضی مرتع، جنگل، مسکونی، کشاورزی آبی و کشاورزی دیم در سالهای 1991 و 2014 تهیه شد. اولویتبندی زیرحوضهها در چهار اولویت خیلی زیاد، زیاد، متوسط و کم برمبنای پارامترهای مورفومتری، پارامترهای کاربری اراضی و درنهایت با ادغام دو پارامتر مورفومتری و تغییرات کاربری اراضی صورت گرفت. برمبنای اولویتبندی تأثیر دو پارامتر مورفومتری و کاربری اراضی با هم از بین 21 زیرحوضۀ تالار نه زیرحوضه با 56/60 درصد مساحت در اولویت خیلی زیاد، شش زیرحوضه با 22/25 درصد مساحت در اولویت زیاد، پنج زیرحوضه با 19/12 درصد مساحت در اولویت متوسط و یک زیرحوضه با مساحت 03/2 درصد در اولویت کم قرار گرفتند. بیشترین مساحت حوضه در اولویت زیاد واقع شده است که نیاز به اقدامات فوری برای کنترل فرسایش و برنامههای حفاظتی حوضۀ آبخیز دارد.
<strong> </strong>
<strong> </strong>دانشکده علوم و فنون نوین
دانشگاه تهراناکوهیدرولوژی2423-60982320150923Base Flow Estimation in Tireh Dorood River in order to EnvironmentalFlow Assessmenبرآورد جریان پایۀ رودخانۀ تیرۀ لرستان بهمنظور ارزیابی جریان زیستمحیطی2752875729710.22059/ije.2015.57297FAرفعتزارع بیدکیاستادیار، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکردمریممهدیانفردکارشناس ارشد آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکردافشینهنربخشدانشیار، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکردحسینزینی ونداستادیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرمآبادJournal Article20150808Commonly used environmental flow evaluation techniques range in complexity. Some requires stream flow records alone, and some accounts for the habitat requirements of individual species life-stages and physical characteristics of the stream. Hydrological based methods for environmental flow assessment are the first step in planning for environmental allocation in developing countries. For determining environmental needs in a water ecosystem knowledge of the minimum discharge is needed that in hydrology named base flow. Determining it needs to hydrograph separation. For this purpose 30 years daily flow data of Tireh Dorood hydrometery station, on Tireh LorestanRiver was selected. Base flow calculated for daily data from 1982-2011 using BFI, Recursive Digital Filter and HYSEP methods. Results show that base flow in this river forms between 74 -78 % of stream flow. Comparing methods using error measures shows that sliding limit method and Lyne and Hulic method with filter index of 0.9 are suitable methods for base flow separation in Tireh River.
<strong> </strong>
<strong> </strong>
روشهای معمول ارزیابی جریان زیستمحیطی از نظر پیچیدگی متنوعاند. برخی فقط به دادههای جریان احتیاج دارند، ولی برخی نیازهای زیستگاهی هر گونۀ خاص را در نظر میگیرند. روشهای هیدرولوژیک ارزیابی جریان زیستمحیطی، اولین گام لازم در برنامهریزی برای تخصیصهای زیستمحیطی در کشورهای در حال توسعهاند. برای تعیین حقابۀ زیستمحیطی یک اکوسیستم آبی رودخانه نیاز به دانستن مقادیر جریان حداقل است که در هیدرولوژی به آن جریان پایه گفته میشود و برای تعیین مقادیر آن به تجزیۀ هیدروگراف نیاز است. به همین منظور آمار سیسالۀ دبی روزانۀ جریان در ایستگاه تیرۀ دورود بر رودخانۀ تیرۀ لرستان انتخاب شد. مقدار جریان پایه در دورۀ 1361 تا 1390 با استفاده از روشهای BFI، فیلتر دیجیتال برگشتی و Hysep محاسبه شد. نتایج نشان داد بین 74 تا 78 درصد جریان رودخانه را آب پایه تشکیل میدهد. نتایج حاصل از مقایسۀ روشهای یادشده با استفاده از معیارهای خطا نشان داد روشهای محدودۀ زمانی جابهجاشونده و فیلتر دیجیتال برگشتی لین و هولیک با ضریب فیلتر 9/0 روشهای مناسبی برای جداسازی آب پایه از جریان روزانۀ این رودخانه هستند.
<strong></strong>
<strong> </strong>دانشکده علوم و فنون نوین
دانشگاه تهراناکوهیدرولوژی2423-60982320150923Investigation on the necessities of Instream Flow Needs assessment in the rivers using hydro-ecological methods (Case study: Delichai river in Tehran, Iran)بررسی الزامات برآورد جریان زیستمحیطی در رودخانهها با روشهای هیدرواکولوژیکی (مطالعۀ موردی: رودخانۀ دلیچای واقع در استان تهران)2893005729810.22059/ije.2015.57298FAمهدیصدیق کیا. دانشجوی دکتری سازههای آبی، دانشگاه تربیت مدرس، تهرانسید علیایوب زادهدانشیار گروه سازههای آبی، دانشگاه تربیت مدرس، تهرانمحبوبهحاجی اسماعیلیکارشناس ارشد سازههای آبی، دانشگاه تربیت مدرس، تهرانJournal Article20150708In the present research necessities of instream flow needs (IFN) assessment in the rivers with focusing on Delichai River as case study is investigated using the hydro-ecological methods. At first, IFN is assessed using two common approaches of the Tennant and wetted perimeter. Then considering that Rainbow trout is the most important and dominant species in this river, ecological condition of the river for this species is investigated and physical habitat evaluation is carried out. According to the results, differences among the evaluated IFN value from the Tennant and wetted perimeter methods are very large and results of these two methods will be ambiguous. According to the habitat time series curve, habitat suitability condition is also very different for three life stages of Rainbow trout. Available suitable habitat is also very variable in different months of the year. Thus, assessing a special value for IFN will be very difficult. In case of using wetted perimeter method, stakeholders don't have right to exploit the river, and in case of using methods like minimum of the Tennant method for IFN assessment according to the habitat time series irrecoverable tensions for river ecosystem will be created, especially in critical months like spawning of the target species (March & April). Generally, at first longitudinal habitat suitability distribution of the river must be extracted and then IFN value must be assessed according to the habitat suitability time series of each reach.
<strong> </strong>در پژوهش حاضر الزامات برآورد جریان زیستمحیطی در رودخانهها با تمرکز بر رودخانۀ دلیچای بهعنوان نمونۀ مطالعاتی با استفاده از روشهای هیدرواکولوژیکی بررسی شده است. ابتدا با استفاده از دو روش مرسوم تنانت و محیط ترشده به تخمین جریان زیستمحیطی پرداخته شده است. سپس با توجه به اهمیت و غالببودن گونۀ قزلآلای رنگینکمان در این رودخانه شرایط اکولوژیکی رودخانه برای اینگونه بررسی شده و ارزیابی زیستگاهی صورت گرفته است. براساس نتایج، جریان زیستمحیطی تخمین زدهشده با استفاده از دو روش استفادهشده در این پژوهش اختلاف زیادی دارد و عملاً نتایج این دو بسیار مبهم خواهد بود. مطابق با نمودار سری زمانی زیستگاه نیز، شرایط مطلوبیت زیستگاهی برای سه گروه سنی مختلف قزلآلای رنگینکمان بسیار متفاوت است. میزان زیستگاههای مطلوب در دسترس نیز در ماههای مختلف سال بسیار متغیر است. بنابراین تخمین یک میزان خاص برای جریان زیستمحیطی کار مشکلی خواهد بود. در صورت استفاده از روش محیط ترشده عملاً ذینفعان در رودخانه حق بهرهبرداری از آن را نخواهند داشت، و در صورت استفاده از روشهایی مانند حداقل تنانت برای تخمین حداقل جریان زیستمحیطی طبق سری زمانی زیستگاهی عملاً تنشهای جبرانناپذیری برای اکوسیستم رودخانه بهخصوص در ماههای بحرانی مانند تخمریزی گونۀ مد نظر (اسفند و فروردین) ایجاد میشود. درمجموع ابتدا باید توزیع مکانی زیستگاهی در طول رودخانه استخراج و سپس با توجه به نمودار سری زمانی مطلوبیت هر بازه میزان جریان زیستمحیطی تخمین زده شود.
<strong> </strong>
<strong> </strong>دانشکده علوم و فنون نوین
دانشگاه تهراناکوهیدرولوژی2423-60982320150923Effect of The Landfill Leachate to quality of Groundwater of Bojnourd City With the Approach Standard Landfill Design or Replacement of Anaerobic Digesterبررسی تأثیر شیرابههای مرکز دفن زباله بر کیفیت آبهای زیرزمینی شهرستان بجنورد با رویکرد طراحی محل دفن استاندارد و یا جایگزینی هاضم بی هوازی3013105729910.22059/ije.2015.57299FAاحمدحاجی نژاداستادیار، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهرانپوریاثروتیدانشجوی کارشناسی ارشد، مهندسی انرژیهای تجدیدپذیر، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهرانحسینیوسفیاستادیار، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهرانJournal Article20150723One of the factors that play a significant role in the contamination of ground water resources, solid waste and urban waste. 200 tons of waste is generated daily in the city Bojnourd and the amount of waste causes the release of 33 million liters of leachate per year. That the lack of proper waste disposal systems and landfills poor design caused concern about the influence of hydrocarbons and heavy metals into groundwater is has been. In this study, 2 wells upstream and 2 wells downstream in the side of landfill were sampled. The average concentration of variables NH<sub>3</sub>، NO<sub>3</sub><sup>-</sup>، PO<sub>4</sub><sup>3-</sup>، SO<sub>4</sub><sup>2-</sup>، Cl، Mg<sup>2+</sup>، K<sup>+</sup> و Na<sup>+</sup> in the upstream wells Is measured respectively, 0.02, 20.27, 0.17, 141.2, 89.8, 38.52, 2.8, 27.6 mg/l and wells downstream, 08.8, 51.25, 0.5, 200.1, 182.2, 71.32, 7.1, 218.8 mg/l. Due to the high concentration of ppllutants of NO<sub>3</sub><sup>-</sup>، PO<sub>4</sub><sup>3-</sup>، Mg<sup>2+</sup>، K<sup>+</sup>، Na<sup>+</sup> و TDS to a standard amount can be found that Influence of waste landfill leachate to the of groundwater in the area causes contamination wells surrounding the landfill. In this paper, in addition to examining groundwater pollution in the city of Bojnourd, is recommend that to design and locate the new standard burial place by using fuzzy logic and to found fourth place with ranking criteria for burial or should be used anaerobic digestion instead of waste disposal.
یکی از عوامل مهمی که سهم بسزایی در آلودگی منابع آب زیرزمینی دارد، دفع مواد زاید جامد و زبالههای شهری است. در شهرستان بجنورد روزانه 200 تن زباله تولید میشود و این مقدار زباله سبب رهاسازی 33 میلیون لیتر شیرابه در سال میشود که بهعلت نبود سیستمی صحیح در دفع مواد زاید و طراحی نامناسب مراکز دفن زباله، سبب بروز نگرانی دربارۀ نفوذ هیدروکربنها و فلزات سنگین به آبهای زیرزمینی شده است. در این پژوهش از 2 چاه بالادست و 2 چاه پاییندست محل دفن زباله نمونهبرداری صورت گرفت. میانگین غلظت متغیرهای NH<sub>3</sub>، NO<sub>3</sub><sup>-</sup>، PO<sub>4</sub><sup>3-</sup>، SO<sub>4</sub><sup>2-</sup>، Cl، Mg<sup>2+</sup>، K<sup>+</sup> و Na<sup>+</sup> در چاههای بالادست بهترتیب 02/0، 27/20، 17/0، 2/141، 8/89، 52/38، 8/2 و 6/27 میلیگرم در لیتر و در چاههای پاییندست 08/0، 25/51، 5/0، 1/200، 2/182، 32/71، 1/7 و 8/218 میلیگرم در لیتر اندازهگیری شده است. با توجه به زیادبودن غلظت آلایندههای NO<sub>3</sub><sup>-</sup>، PO<sub>4</sub><sup>3-</sup>، Mg<sup>2+</sup>، K<sup>+</sup>، Na<sup>+</sup> و TDS نسبت به میزان استاندارد، میتوان دریافت که نفوذ شیرابههای زبالههای محل دفن به آبهای زیرزمینی این منطقه سبب آلودگی آب چاههای مجاور محل دفن زباله شده است. به همینمنظور در این مقاله علاوه بر بررسی آلایندگی آبهای زیرزمینی در شهرستان بجنورد، پیشنهاد میشود با طراحی و مکانیابی محل دفن استاندارد جدید با استفاده از منطق فازی و امتیازدهی به معیارهای اصلی، 4 مکان مناسب برای دفن مشخص شود و یا از هاضم بیهوازی به جای دفع زباله استفاده شود تا علاوه بر واردنشدن شیرابههای زباله به آبهای زیرزمینی، مقدار حدود 47 میلیون مترمکعب بیوگاز در سال تولید شود.
<strong> </strong>
<sup> </sup>
دانشکده علوم و فنون نوین
دانشگاه تهراناکوهیدرولوژی2423-60982320150923Optimization of DRASTIC Model by Support Vector Machine and Artificial Neural Network for Evaluating of Intrinsic Vulnerability of Ardabil Plain Aquiferبهینه سازی مدل دراستیک با استفاده از ماشین بردار پشتیبان و شبکۀ عصبی مصنوعی بهمنظور ارزیابی آسیب پذیری ذاتی آبخوان دشت اردبیل3113245730010.22059/ije.2015.57300FAمریمقره خانیدانشجوی کارشناسی ارشد هیدروژئولوژی، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریزعطا اللهندیریاستادیار گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریزاصغراصغری مقدماستاد گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریزفریباصادقی اقدمدانشجوی دکتری هیدروژئولوژی، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریزJournal Article20151002With respect to population growth and agricultural development in Ardabil Plain, vulnerability assessment of the plain aquifer is necessary for management of groundwater resources and the prevention of groundwater contamination. In this study, vulnerability of Ardabil plain aquifer to pollution was evaluated by DRASTIC method. DRASTIC model was prepared by seven effective parameters on vulnerability, including groundwater depth, net recharge, aquifer media, soil media, topography, impact of vadose zone, and hydraulic conductivity as seven raster layers at 1:30000 scales. Then DRASTIC index was calculated after ranking and weighting that it was obtained 82 to 151 for Ardabil plain. The support vector machine (SVM), feedforward network (FFN) and recurrent neural network (RNN) models were adapted for optimizing the DRASTIC model to obtain the most accurate results of vulnerability evaluation. For this purpose, the DRASTIC parameters and the vulnerability index were defined as inputs data and output data respectively for models, and nitrate concentration data were divided in two categories for training and testing.DRASTIC index in training step was corrected by the related nitrate concentration, and after model training, the output of model in test step was verified by the nitrate concentration. The results show that 3 models of artificial intelligence are able to assessment of aquifer vulnerability, but the Support vector machine (SVM) with the least value of RMSE for all Eastern, Western and Southern parts of the plain is 6.74, 3.93 and 3.78, respectively and the highest value of R<sup>2</sup> is 0.73, 0.79 and 0.72, respectively had the best results in the test step.According to this model, the northern and western parts of the plain are classified as high pollution potential areas and should be more protection of these areas.
با توجه به افزایش جمعیت و توسعۀ کشاورزی در دشت اردبیل، ارزیابی آسیبپذیری آبخوان این دشت برای مدیریت منابع آب زیرزمینی و جلوگیری از آلودگی آبهای زیرزمینی ضروری است. در این پژوهش آسیبپذیری آبخوان دشت اردبیل در برابر آلودگی با استفاده از روش دراستیک بررسی شد. در مدل دراستیک هفت پارامتر مؤثر در آسیبپذیری شامل عمق آب زیرزمینی، تغذیۀ خالص، محیط آبخوان، محیط خاک، توپوگرافی، محیط غیراشباع و هدایت هیدرولیکی، بهصورت هفت لایۀ رستری با مقیاس 30000: 1 تهیه شد و بعد از رتبهدهی و وزندهی شاخص دراستیک محاسبه شد که برای دشت اردبیل بین 82 تا 151 بهدست آمد. سپس بهمنظور بهینهسازی مدل دراستیک از مدل ماشین بردار پشتیبان، شبکۀ عصبی پیشرو و شبکۀ عصبی برگشتی استفاده شد تا بدینطریق بتوان به نتایج دقیقتری از ارزیابی آسیبپذیری دست یافت. به این منظور پارامترهای دراستیک بهعنوان ورودی مدل و شاخص دراستیک بهعنوان خروجی مدل تعریف شدند و مقادیر نیترات مربوطه به 2 دستۀ آموزش و آزمون تقسیم شد. شاخص دراستیک مربوط به مرحلۀ آموزش با مقادیر نیترات مربوط تصحیح شد و بعد از آموزش مدل، در مرحلۀ آزمون نتایج مدلها با استفاده از مقادیر نیترات ارزیابی شد. نتایج نشان داد که هر سه مدل هوش مصنوعی توانایی زیادی در ارزیابی آسیبپذیری آبخوان دارند، اما در این بین، مدل ماشین بردار پشتیبان در مرحلۀ آزمون برای هر سه قسمت شرقی، غربی و جنوبی دشت با کمترین مقدار RMSE بهترتیب 74/6، 93/3 و 78/3 و بیشترین مقدار R<sup>2</sup> بهترتیب 73/0، 79/0 و 72/0نتایج بهتری را دربرداشت. براساس این مدل، قسمتهای شمالی و غربی دشت پتانسیل آلودگی بالایی دارد و باید محافظت بیشتری از این مناطق صورت گیرد.
<strong> </strong>
<strong> </strong>
<strong> </strong>
<strong> </strong>
<strong> </strong>دانشکده علوم و فنون نوین
دانشگاه تهراناکوهیدرولوژی2423-60982320150923The Effect of Climatic and Geology Parameters on Groundwater Resources Quantitative and Qualitative (Case Study: Mahvelat)تأثیر عوامل اقلیمی و زمین شناسی بر کمّیت و کیفیت منابع آب زیرزمینی دشت مه ولات3253365730110.22059/ije.2015.57301FAهانیهنجف زادهکارشناس ارشد بیابانزدایی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهرانغلامرضازهتابیاناستاد، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهرانحسنخسرویاستادیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهرانعلیگلکاریاناستادیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه فردوسی مشهدJournal Article20150808This research was conducted in order to study the effect of climate and geology factors on groundwater sources in Mahvelat plain. In order to study the groundwater quality and quantity considering groundwater resources including wells and qanats; using groundwater surface, Electric Conduction (EC) and the Total Density Solution (TDS), the maps of groundwater surface fluctuation and quality parameters were prepared by geostatistical methods in ArcGIS 9.3 software environment. At second phase for determination the causes of changes in groundwater quality and quantity, factors such as reduced rainfall and droughts (Standardized Precipitation Index (SPI) was used), geology, sedimentology (The geology maps were provided), stick up saltwater front from adjacent desert area were studied. The results zoning maps of groundwater quality and quantity showed that water level has been decreased in most part of the study area. Studding hydro-chemical parameters showed that the highest concentration of the mentioned parameters was at output of area in the west and southwest. Changing procedure of water quality was rising and toward salinity until the end of the period. The results of water quantitative and qualitative parameters showed that increase of exploitation wells in different ways, such as increasing land for gardening (especially pistachio), rainfall decrease and drought have caused decline in groundwater level and that followed with progress of saltwater fronts from neighboring deserts in the south and west of the studied area through rivers and cables affected and decreases its quality. However, these zones in terms of qualitatively causes influence decrease and feeding of ground water level because have fine grained sediments and the presence of abundant salt and evaporite deposits. If this trend continues, in near future in addition to the development and exacerbation of adverse environmental effect we will see severe damage to agriculture because of lack of serious and practical activities for decrease indiscriminate harvesting and lack of water table balance.
<strong> </strong>
<strong> </strong>
بهمنظور بررسی کمّیت و کیفیت آب زیرزمینی دشت مهولات با استفاده از دادههای سطح آب، هدایت الکتریکی و غلظت کل نمکهای محلول نقشۀ نوسانات سطح آب زیرزمینی و متغیرهای کیفی یادشده در سه دورۀ آماری 1380، 1386 و 1391در محیط نرمافزار Arc GIS9.3، با روش زمینآماری تهیه شد. در مرحلۀ دوم برای تعیین عوامل مؤثر بر تغییرات کمّی و کیفی آب زیرزمینی به بررسی عواملی همچون کاهش میزان بارش و خشکسالیها (با استفاده از نمودار شاخص بارش استاندارد)، شرایط زمینشناسی، رسوبشناسی (با ترسیم نقشۀ زمینشناسی منطقۀ مطالعاتی) و پیشروی جبهههای آب شور از کویرهای مجاور پرداخته شد. نتایج حاصل از تهیۀ نقشههای پهنهبندی مکانی کمّیت و کیفیت آب زیرزمینی نشان داد که سطح آب در بخش اعظمی از منطقه افت داشته است و دربارۀ متغیرهای هیدروشیمی آب زیرزمینی نیز مشخص شد که در طول دورۀ آماری بیشترین تمرکز متغیرهای یادشده در خروجی منطقه در بخشهای غرب و جنوب غرب محدوده قرار داشته و روند تغییرات بهطور معمول تا انتهای دورۀ آماری افزایشی و رو به حالت شوری بوده است. نتایج مؤثر تغییرات کمّی و کیفی آبهای زیرزمینی نشان داد که روند رو به رشد تعداد چاههای بهرهبرداری از راههای مختلف همچون افزایش اراضی باغی (بهخصوص پستهکاری) و در کنار آن کاهش بارش و خشکسالیهای اخیر، سبب افت سطح آب زیرزمینی در منطقه شده است که بهدنبال آن پیشروی جبهههای آب شور از کویرهای مجاور در جنوب و غرب منطقۀ مطالعاتی را از طریق مسیلها و کانالها تحت تأثیر قرار میدهد و کیفیت آنها کاهش مییابد. از طرفی این پهنهها از نظر کیفی با توجه به دانهریز بودن رسوبات و وجود املاح فراوان و رسوبات تبخیری بیشک سبب کاهش نفوذ و تغذیه از سطح سفرۀ آب زیرزمینی میشود. که در صورت ادامۀ این روند و انجامندادن اقدامات جدی و عملی برای کاهش برداشتهای بیرویه و به تعادل رساندن سفرۀ آب زیرزمینی، در آیندهای نهچندان دور علاوه بر ایجاد و تشدید آثار نامطلوب زیستمحیطی، شاهد آسیب شدید به کشاورزی منطقه خواهیم بود.
دانشکده علوم و فنون نوین
دانشگاه تهراناکوهیدرولوژی2423-60982320150923Drought Modeling and Management Using SPIand RDI Indexes
(Case study: Markazi provinمدیریت و پهنهبندی خشکسالی با استفاده از شاخصهای SPI و RDI (مطالعۀ موردی: استان مرکزی)3373445730210.22059/ije.2015.57302FAحسینیوسفیاستادیار دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهراناحمدنوحه گراستاد دانشکدۀ محیط زیست، دانشگاه تهرانزهراخسروی. دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی طبیعت، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهرانمسعودهعزیز آبادی فراهانی. دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شهید باهنرکرمانJournal Article20150607Drought is defined as the continuous and abnormal moisture deficiency and phenomenon is unavoidable that most parts of the world are facing. Drought is a natural hazard that creates a lot of damages to human health and natural ecosystems.In every drought study four main characteristics are considered: severity, duration, frequency or return period and areal extent. The objective of this study was to analyze these characteristics of drought and to use them in plotting drought maps over the Markazi province. To study the drought andmodeling, deferent indexes has been invented, an index is the Standardized Precipitation Index and one index is Reconnaissance Drought Index. To review the 10 synoptic stations with the same period of 13 years (1379-1392) at the monthly time scale was used.Theindexs is calculated by the software drinc, zoning maps of drought in a separate area is provided by the Arc GIS.The most severe drought in Ashtian station in year of blue of 87-86 and lowest drought in Station Komijan in year of blue 87-86 be seen.Drought map of the Markazi province using the Standardized Precipitation Index and Reconnaissance Drought Indexof lowland areas during the drought shows. These areas are located in the central and western plains, among which in Arak, Komijan and Shazand are whittherisk of drought.
خشکسالی، کمبود رطوبت مستمر و غیرطبیعی تعریف شده است و پدیدهای اجتنابناپذیر بهشمار میرود که بیشتر نقاط جهان با آن روبهروست. خشکسالی یکی از بلایای طبیعی است که خسارتهای فراوانی به انسان و اکوسیستمهای طبیعی وارد میآورد. در خشکسالی چهار ویژگی عمده مطالعه میشود که عبارتاند از شدت، مدت، فراوانی و گسترۀ خشکسالی که هدف از این تحقیق، تعیین شدت و مدت و گسترۀ خشکسالی در استان مرکزی است. بهمنظور بررسی و پهنهبندی خشکسالی، شاخصهای متنوعی ابداع شده است؛ یکی از آنها، شاخص بارش استاندارد و دیگری شاخص خشکسالی احیائی است. برای بررسی از 10 ایستگاه سینوپتیک با طول دورۀ آماری مشترک 13ساله (1379ـ 1392) در مقیاس زمانی ماهانه استفاده شد. پس از محاسبۀ شاخصها توسط نرمافزار drinc، نقشههای پهنهبندی خشکسالی بهطور مجزا برای منطقه توسط Arc GIS تهیه شد؛ ایستگاه آشتیان بیشترین شدت خشکسالی را در سال آبی 1386ـ 1387 و منطقۀ مربوط به ایستگاه کمیجان کمترین خشکسالی را در سال 1386ـ 1387 آبی داشتند. نقشۀ خشکسالی استان مرکزی با استفاده از شاخص بارش استاندارد و شاخص خشکسالی احیایی آسیبپذیری مناطق دشت در زمان وقوع خشکسالی را نشان میدهد. این مناطق در بخش مرکزی و غربی دشت واقع شدهاند که در این میان شهرهای اراک، کمیجان و شازند ریسکپذیری شایان توجهی دارند.
<strong> </strong>
دانشکده علوم و فنون نوین
دانشگاه تهراناکوهیدرولوژی2423-60982320150923English Abstractsچکیده های انگلیسی195996110.22059/ije.2015.59961FAJournal Article20161231