تأثیر اندازه بر رابطۀ بین شاخص مطلوبیت زیستگاه و همپوشانی آشیان اکولوژیک در ماهی سفید رودخانه‏ای (Squalius namak, Khaefi et al., 2016)، در رودخانۀ جاجرود از حوضۀ دریاچه نمک

شعبانلو, حامد; پورباقر, هادی; ایگدری, سهیل

doi:10.22059/ije.2022.343012.1640

تأثیر اندازه بر رابطۀ بین شاخص مطلوبیت زیستگاه و همپوشانی آشیان اکولوژیک در ماهی سفید رودخانه‏ای (Squalius namak, Khaefi et al., 2016)، در رودخانۀ جاجرود از حوضۀ دریاچه نمک

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

حامد شعبانلو ¹

هادی پورباقر ²

سهیل ایگدری ²

¹ دانشجوی دکتری بوم‏شناسی آبزیان، گروه شیلات، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج. ایران

² دانشیار گروه شیلات، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج. ایران

10.22059/ije.2022.343012.1640

چکیده

با استفاده از شاخص مطلوبیت زیستگاه می‏توان به ‏طور بالقوه توزیع زیستمندان را در اکوسیستم پیش‏بینی کرد یا به بیان دیگر، همبستگی آن‏ها را با فاکتورهای محیطی نشان داد. با بررسی رابطۀ بین شاخص مطلوبیت زیستگاه و آشیان اکولوژیک در یک گونه، می‏توان یافته‏های مهمی از جنبه‏های عملکردی تئوری آشیان اکولوژیک و رقابت درون‌گونه‏ای به‏ دست آورد. در این مطالعه، با استفاده از داده‏های ریخت‏سنجی سنتی و خوشه‏بندی k-میانگین، گروه‏بندی 103 نمونه از ماهیان گونۀ ماهی سفید رودخانه‏ای نمک (Squalius namak) بر اساس دو گروه ماهیان کوچک و بزرگ انجام شد. برای محاسبۀ شاخص مطلوبیت زیستگاه از روش ناپارامتری هموارسازی هسته‏ای به منظور ترسیم رابطه بین هر متغیر محیطی و تعداد ماهیان در هر ایستگاه استفاده شد. سپس، یک معادلۀ چند‌جمله‏ای بر داده‏های پیش‏بینی‌شده توسط هموارها، برازش داده شد. نسبت مساحت مشترک زیر نمودار به مساحت کل به‏ عنوان همپوشانی آشیان اکولوژیک تعیین شد. در نهایت، با رگرسیون خطی رابطۀ بین مقدار شاخص شایستگی هر پارامتر و مقدار همپوشانی‏ آشیان اکولوژیک حاصل از همان پارامتر برای دو گروه بررسی شد. ارتفاع و شیب خط دو رگرسیون خطی با آنالیز کوواریانس بررسی شدند. نتایج نشان داد اختلاف معنا‏داری در ارتفاع و شیب خط دو رگرسیون برازش داده وجود نداشت که نشان‏دهندۀ اثر تغییرات یکسان شاخص مطلوبیت زیستگاه بر مقدار همپوشانی آشیان اکولوژیک نمونه‏های کوچک و بزرگ ماهی سفید رودخانه‏ای است. میانگین مقدار همپوشانی آشیان اکولوژیک نمونه‏های کوچک و بزرگ 52 درصد بود. احتمال می‏رود پارامترهای دیگری از نظر ایجاد رقابت مؤثر باشند.

کلیدواژه‌ها

همپوشانی آشیان اکولوژیک

شاخص مطلوبیت زیستگاه

رقابت درون‌گونه‏ ای

زیستگاه

موضوعات

مدیریت منابع آب در اکوسیستم های طبیعی

Abrams P. Some Comments on Measuring Niche Overlap. Ecol. 1980;61(1): 44-49.
Zamani Faradonbe M., Eagderi S., Zarei N. Determination of habitat suitability index of Capoeta gracilis, Keyserling 1861 from Taleghan River. J Fish 2015;68(3): 409-419. [In Persian]
Hirzel AH, Le Lay G. Habitat suitability modelling and niche theory. J Appl Ecol. 2008;45(5): 1372-1381.
McNyset K. Use of ecological niche modelling to predict distributions of freshwater fish species in Kansas. Ecol of Fresh Fish. 2005;14(3): 243-255.
Ahmdzadeh M, Poorbagher H, Eagderi S. Calculating the habitat suitability index of Siahmahi (Capoeta buhsei, Kessler 1877) using the kernel smoothing in the Jajrood River, Namak basin of Iran. Aqua Sci. 2019;6(2), 99-108. [In Persian]
Khaefi R, Esmaeili HR, Sayyadzadeh G, Geiger MF, Freyhof J. Squalius namak, a new chub from Lake Namak basin in Iran (Teleostei: Cyprinidae). Zootaxa 2016;4169(1): 145-159.
Mouludi-Saleh A, Keivany Y, Jalali SAH. Geometric morphometric comparison of Namak Chub (Squalius namak, Khaefi et al., 2016) in rivers of lake Namak basin of Iran. Research in Zoology 2017;7(1): 1-6.
Mouludi-Saleh A, Keivany Y. Morphometric analysis of Squalius namak Khaefi et al. 2016 in Khaznagh and Ghare-Chai rivers. Sri Lanka Jouranl of Aquatic Science 2018;23(2): 173-178.‏
Mouludi-Saleh A, Keivany Y, Jalali SAH. Biometry of Chub (Squalius namak Khaefi et al., 2016) in rivers of Namak Basin. Experimental animal Biology 2018;7(1): 107-118.‏ [In Persian]

Shabanloo H, Poorbagher H, Eagderi S. Effects of environmental parameters on morphological traits of Squalius namak in the Jajrood River. Aquaculture Sciences 2021;9(1): 172-181. [In Persian]
Eagderi S, Poobagher H, Zamani Faradonbe M. Habitat suitability index of Capoeta buhsei, Kessler 1877 in Jajroud River (Namak Lake basin). The Forth Iranian Conference of Ichthyology, Ferdowsi University of Mashhad, 20-21 July 2016. [In Persian]
Esmaeili HR, Sayyadzadeh G, Eagderi S, Abbasi K. Checklist of freshwater fishes of Iran. FishTaxa 2018;3(3): 1-95.‏
Armbruster JW. Standardized measurements, landmarks, and meristic counts for cypriniform fishes. Zootaxa 2012;3586(1): 8-16.
Shabanloo H, Poorbagher H, Eagderi S. The effect of ecological nich overlap of different fish
size groups on changes in habitat suitability, morphological characteristics and genetic diversity of Squalius namak, Khaefi et al., 2016. M.Sc. thesis of Aquatic Ecology, University of Tehran. 2018. [In Persian]
Taghinezhad I, Ahmadi M, Kamali A, Haghbayan S. Ecological response of macrobenthos in Jadjrud River by human sewages. J Renew Nat Reso Res. 2015;6(1): 11-24. [In Persian]
Zaret TM, Rand AS. Competition in Tropical Stream Fishes: Support for the Competitive Exclusion Principle. Ecol 1971;52(2): 336-342.
Evangelista C, Boiche A, Lecerf A, Cucherousset J. Ecological opportunities and intraspecific competition alter trophic niche specialization in an opportunistic stream predator. J Anim Ecol. 2014; 83(5), 1025-1034.