ارزیابی خطر فرونشست زمین در دشت اصفهان- برخوار با روش وزن‌دهی ساده و بهینه‌سازی عوامل با تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP)

عزیزی, رعنا; رجبی, علی محمد; منافی آذر, علی; سیاری, محمد

doi:10.22059/ije.2025.402822.1883

ارزیابی خطر فرونشست زمین در دشت اصفهان- برخوار با روش وزن‌دهی ساده و بهینه‌سازی عوامل با تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

رعنا عزیزی ¹

علی محمد رجبی ¹

علی منافی آذر ²

محمد سیاری ³

¹ گروه زمین شناسی مهندسی دانشگاه تهران

² گروه زمین شناسی مهندسی دانشگاه تربیت مدرس

³ مدیریت مطالعات پایه منابع آب، شرکت آب منطقه ای اصفهان، اصفهان، ایران

10.22059/ije.2025.402822.1883

چکیده

در این مطالعه، پتانسیل فرونشست زمین در دشت و محدوده شهری اصفهان- برخوار با کمک روش وزن‌دهی ساده ارزیابی و با روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) بهینه شد. به این منظور هفت شاخص مؤثر بر فرونشست زمین، شامل جنس آبخوان، کاربری زمین، میزان پمپاژ، تغذیه، ضخامت آبخوان، فاصله از گسل و تغییرات سطح آب زیرزمینی مورد بررسی قرار گرفته و با برهم نهی این هفت لایه، نقشه اولیه پتانسیل فرونشست زمین با شاخص بین 52 تا 162 در محیط ArcGIS تولید شد. به منظور بهینه‌سازی وزن‌ لایه‌های مذکور و افزایش تطابق با فرونشست واقعی، وزن هر یک از این پارامترها با استفاده از روش AHP تعیین و نقشه نهایی پتانسیل فرونشست با شاخص 7/170-4/57 تهیه شده است. جهت صحت‌سنجی نتایج، از داده‌های ماهواره‌ای InSAR استفاده شد. بررسی‌ها نشان داد که میزان همبستگی فرونشست استخراج ‌شده از تصاویر ماهواره‌ای با نقشه پتانسیل در روش وزن‌دهی ساده برابر با 52/0 بوده است، در حالی‌که این مقدار در روش AHP به 62/0 افزایش یافته است. بر اساس مدل ارائه‌شده، نواحی مرکزی، شمال و جنوب غربی دشت و محدوده شهری اصفهان- برخوار بیشترین پتانسیل فرونشست را داشته و نیازمند اجرای برنامه‌های مدیریتی جهت مدیریت منابع آب زیرزمینی برای کاهش مخاطرات ناشی از نشست زمین هستند.

کلیدواژه‌ها

فرونشست

اصفهان- برخوار

وزن‌دهی ساده

تحلیل سلسله مراتبی

تصاویر ماهواره‌ای

موضوعات