مجله اکوهیدرولوژی

مجله اکوهیدرولوژی

ارزیابی منطقه‌ای عملکرد کانال با استفاده از مدل‌سازی هیدرولیکی: مطالعه موردی شبکه شعیبییه

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
چکیده
هدف از این پژوهش، مدل‌سازی هیدرولیکی و ارزیابی کمی عملکرد شبکۀ آبیاری شعیبیه به‌ صورت محلی و منطقه‌ای بود. برای این‌منظور، مدل هیدرولیکی‌HEC-RAS  برای شبیه‌سازی جریان غیرماندگار، با در نظر گرفتن 9 سازه آب‌بند آب و 15 سازه آبگیر توسعه داده شد و پس از اعتبارسنجی با داده‌های واقعی برای تحلیل شرایط پایه و 8 سناریو مختلف بهره‌برداری استفاده شد. نتایج ارزیابی محلی نشان داد سنجۀ‌ راندمان در کلیۀ آبگیرها و در تمامی سناریوها در محدودۀ خوب قرار دارد و میانگین آن در کل شبکه به 0/998 می‌رسد که نشان‌دهندۀ کارایی بالای سیستم در انتقال و توزیع آب است. در مقابل، سنجۀ‌ کفایت در آبگیرهای پایین‌دست در برخی سناریوها به محدودۀ متوسط رسید که نشان می‌دهد با وجود تحویل کارآمد آب، مقدار آن برای برآوردن نیازها در این مناطق کافی نیست. ارزیابی سنجۀ‌ عدالت نشان‌دهندۀ توزیع ناعادلانۀ منابع آب به نفع بهره‌برداران بالادست است به‌ گونه‌ای که این سنجه‌ در شرایط اولیه برای منطقۀ بالادست 0/005، برای منطقۀ میانی 0/197 و برای منطقۀ پایین‌دست 0/285 بود. بنابراین، شبکۀ آبیاری شعیبیه از نظر کارایی در وضعیت مطلوبی قرار دارد، اما از یک بی‌عدالتی در توزیع رنج می‌برد که موجب محرومیت نسبی مناطق پایین‌دست شده است. 
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  • Aghayee, Z., Ghodousi, H. & Shahverdi, K. (2024). Uncertainty Analysis of Irrigation Canals Operation. Iranian Journal of Science and Technology, Transactions of Civil Engineering, 48, 4769-4779. https://doi.org/10.1007/s40996-024-01628-x
  • Bonet, E., Yubero, M. T., Bascompta, M., & Alfonso, P. (2025). A linear model for irrigation canals operating in real time applied in ASCE test cases. Water, 17(9), 1368. https://doi.org/10.3390/w17091368
  • Hashemy Shahdany, S., Maestre, J. & Van Overloop, P. (2015). Equitable water distribution in main irrigation canals with constrained water supply. Water Resources Management, 29, 3315-3328. https://doi.org/10.1007/s11269-015-1000-4
  • Molden, D. J. & Gates, T. K. (1990). Performance measures for evaluation of irrigation-water-delivery systems. Journal of Irrigation and Drainage Engineering, 116, 804-823. https://doi.org/10.1061/(ASCE)0733-9437(1990)116:6(804
  • Shahverdi, K. & Maestre, J. (2022). Gray Wolf Optimization for Scheduling Irrigation Water. Journal of Irrigation and Drainage Engineering, 148, 04022020. https://doi.org/10.1061/(ASCE)IR.1943-4774.000168
  • Shahverdi, K. & Maestre, J. M. (2023). Holistic framework for canal modernization: operation optimization, and economic and environmental analyses. Water Resources Management, 37, 6145-6164. https://doi.org/10.1007/s11269-023-03647-1
  • Sharifi, H., Roozbahani, A. & Shahdany, S. M. H. (2021). Evaluating the Performance of Agricultural Water Distribution Systems Using FIS, ANN and ANFIS Intelligent Models. Water Resources Management,  35, 1797–1816. https://doi.org/10.1007/s11269-021-02810-w
  • Tork, H., Javadi, S. & Shahdany, S. M. H. (2021). A new framework of a multi-criteria decision making for agriculture water distribution system. Journal of Cleaner Production, 306, 127178. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.127178
دوره 13، شماره 2
تابستان 1405
صفحه 1369-1387

  • تاریخ دریافت 17 فروردین 1405
  • تاریخ بازنگری 15 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 26 خرداد 1405
  • تاریخ اولین انتشار 30 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1405