پیش‌بینی تقاضای آب کشاورزی در حوضه هیرمند، با توجه به اقلیم خشک، نوسانات جریان ورودی و وابستگی معیشت منطقه به کشاورزی، برای برنامه‌ریزی منابع آب اهمیت دارد. هدف پژوهش، مقایسه عملکرد مدل‌های شبکه عصبی شامل ANN، BP، LSTM وRNN و شناسایی عوامل مؤثر بر تقاضای آب کشاورزی در منطقه سیستان است. برای این منظور، از داده‌های تقاضای آب، متغیرهای اقلیمی و هیدرولوژیک، مساحت اراضی کشاورزی و مقادیر وقفه‌دار متغیرها در قالب مدل‌های تک‌متغیره و چندمتغیره استفاده شد. عملکرد مدل‌ها با شاخص‌های ارزیابی پیش‌بینی سنجیده و اهمیت نسبی متغیرها با روش SHAP بررسی شد. نتایج نشان داد که مدل چندمتغیره BP، با در نظر گرفتن هم‌زمان عوامل اقلیمی، هیدرولوژیک، سطح اراضی و وقفه‌های زمانی، توانایی مناسبی در بازنمایی رفتار غیرخطی تقاضای آب دارد. پیش‌بینی‌ها تا سال 2030 بیانگر افزایش 35/24 درصدی تقاضا در ابتدای دوره و باقی‌ماندن آن در سطحی بالاتر از مقدار پایه بود. همچنین، بیشترین تقاضا در ماه‌های فعال کشاورزی و دوره اوج مصرف پیش‌بینی شد. بر اساس تحلیل SHAP، حداکثر سرعت باد، مساحت اراضی، تبخیر و وقفه‌های تقاضا در مجموع 5/84 درصد از اهمیت نسبی متغیرها را تشکیل دادند. در مجموع، مدل BP چندمتغیره می‌تواند برای پشتیبانی از تصمیم‌گیری، تخصیص آب و شناسایی دوره‌های پرریسک به کار رود.
غفاری مقدم، زهرا، سردارشهرکی، علی، عزیزی، عبدالحسیب و ضرابی، محمد رضا. (1405). مدل‌سازی ماهانه و تبیین عوامل مؤثر بر تقاضای آب کشاورزی در حوضه هیرمند با استفاده از شبکه‌های عصبی. (e109201). مجله اکوهیدرولوژی، ()، e109201 https://doi.org/10.22059/ije.2026.422281.1937
MLA
غفاری مقدم، زهرا، سردارشهرکی، علی، عزیزی، عبدالحسیب، و ضرابی، محمد رضا. "مدل‌سازی ماهانه و تبیین عوامل مؤثر بر تقاضای آب کشاورزی در حوضه هیرمند با استفاده از شبکه‌های عصبی" .e109201 ، مجله اکوهیدرولوژی، ، 1405، e109201. doi: 10.22059/ije.2026.422281.1937
HARVARD
غفاری مقدم، زهرا، سردارشهرکی، علی، عزیزی، عبدالحسیب، و ضرابی، محمد رضا. (1405). 'مدل‌سازی ماهانه و تبیین عوامل مؤثر بر تقاضای آب کشاورزی در حوضه هیرمند با استفاده از شبکه‌های عصبی'، مجله اکوهیدرولوژی، (), e109201. doi: 10.22059/ije.2026.422281.1937
CHICAGO
غفاری مقدم، زهرا، سردارشهرکی، علی، عزیزی، عبدالحسیب و ضرابی، محمد رضا، "مدل‌سازی ماهانه و تبیین عوامل مؤثر بر تقاضای آب کشاورزی در حوضه هیرمند با استفاده از شبکه‌های عصبی." مجله اکوهیدرولوژی، (1405): e109201, doi: 10.22059/ije.2026.422281.1937
VANCOUVER
غفاری مقدم زهرا، سردارشهرکی علی، عزیزی عبدالحسیب، ضرابی محمد رضا. مدل‌سازی ماهانه و تبیین عوامل مؤثر بر تقاضای آب کشاورزی در حوضه هیرمند با استفاده از شبکه‌های عصبی. اکوهیدرولوژی. 1405;():e109201. doi: 10.22059/ije.2026.422281.1937
