تأثیر آبگیری سد سیمره بر شبکۀ پایش کیفی منابع آب پایین‏دست

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی مؤسسۀ تحقیقات آب، وزارت نیرو

2 کارشناس پژوهشی مؤسسۀ تحقیقات آب وزارت نیرو

3 کارشناس پژوهشی موسسه تحقیقات آب وزارت نیرو

10.22059/ije.2022.330091.1544

چکیده

سدهای احداثی به عنوان سازۀ غیرطبیعی در بستر رودخانه‏ها اگرچه به عنوان یک ابزار مدیریتی و برنامه‏ریزی مطرح است، اما عدم مدیریت و پایش کمی و کیفی آن می‏تواند مشکلات محیط ‏زیست را در بر داشته باشد. سد سیمره در حوضۀ آبریز کرخه با هدف تولید انرژی برق‌آبی، افزایش قدرت تنظیم سدهای پایین‌دست و کنترل سیلاب از سال 1390 آبگیری شد. با توجه به فرایندهای آبی در شبکۀ منابع آب سد و ارزیابی کمی و کیفی نقش آبگیری، نمونه‏برداری کمی و کیفی پیش و پس از احداث سد در یک دورۀ 10 ساله انجام گرفت. بررسی نتایج کیفی نشان داد نقش سازندهای زمین‏شناسی به‌خصوص سازندهای گچساران و آسماری در افزایش غلظت املاح و انحلال مؤثر بوده و چشمه‏های ساحل چپ با توجه به ضخامت و حجم بیشتر سازندهای گچساران و آسماری، روند تغییرات بیشتر کیفی را داشته است. از طرفی نیز همبستگی بین تراز آب مخزن در دورۀ آبگیری و پارامترهای کیفی نشان داد آبگیری مخزن سد بیشترین تأثیر را در چشمه‏های ساحل راست داشته و ارتباط بیشتری در تغییرات داشته است. نتایج آنالیز کیفی در رودخانۀ سیمره نیز نشان داد آنومالی در پارامترهای کیفی ایستگاه R4 با توجه به دو عامل نزولات آسمانی در فصل بهار و اضافه شدن آب خروجی از نیروگاه در تغییر کیفیت آب تأثیرگذار داشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Impact of Seymareh Dam on the quality monitoring network of downstream water resources

نویسندگان [English]

  • Hamid kardan Moghaddam 1
  • Shahdad Safavi 2
  • Hossein Sharifi manesh 3
  • Shervin Faghihi rad 1
  • Heydar Amir soleymani 3
  • Seyed Mohammad hadi Meshkati 1
1 Department of Water resources research, Water research institute, Ministry of energy, Tehran, Iran
2 Department of Hydraulic Engineering and Hydro-Environment, Water Research Institute, Tehran, Iran
3 Department of Hydraulic Engineering and Hydro-Environment, Water Research Institute, Tehran, Iran
چکیده [English]

Construction of dams as an abnormal structure in the riverbed, although it is considered as a management and planning tool, but its lack of management and quantitative and qualitative monitoring can lead to environmental problems. Seymareh Dam in Karkheh catchment was flooded in 2011 with the aim of generating hydropower, increasing the regulation power of downstream dams and flood control. According to the water processes in the dam water resources network and quantitative and qualitative evaluation of the role of dewatering, quantitative and qualitative sampling was performed before and after the construction of the dam over a period of 10 years. The study of qualitative results showed that the role of geological formations, especially Gachsaran and Asmari formations is effective in increasing the concentration of solutes and dissolution and the left bank springs have more qualitative changes due to the greater thickness and volume of Gachsaran and Asmari formations. On the other hand, the correlation between reservoir water level during dewatering and quality parameters showed that dam reservoir dewatering had the greatest impact on the right bank springs and had more correlation in changes. The results of qualitative analysis in Seymareh river also showed that the anomaly in the quality parameters of R4 station due to two factors of rainfall in spring and the addition of water leaving the power plant has been effective in changing water quality.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Seymareh Dam
  • Spring
  • Anomaly
  • Asmari and Gachsaran
  • Quality Monitoring Network
  • Nielsen DL, Brock MA, Rees GN, Baldwin DS. Effects of increasing salinity on freshwater ecosystems in Australia. Australian Journal of Botany. 2003;51(6):655-65.

 

  • Kardan Moghaddam H, Rahimzadeh Kivi Z, Bahreinimotlagh M, Moghddam HK. Evaluation of the groundwater resources vulnerability index using nitrate concentration prediction approach. Geocarto International. 2021 Sep 23:1-7.
  • Dahrazma, B., Hafezi Moghaddas, N., Hasanvand, M., Karami, R. Investigation on the geochemistry of formations of Gotvand-olya dam reservoir and its influence on the quality of water in reservoir. Scientific Quarterly Journal of Iranian Association of Engineering Geology, 2014; 7(Number 1 & 2): 29-40 [In Persian].
  • Nazeri Tahroudi, M., Shahidi, A. Evaluation of Gotvand Dam Construction Impacts on Time Series variability of water quality parameters. Iran-Water Resources Research, 2017; 13(3): 175-180 [In Persian].
  • Azish, S., Asareh, A., Khodadadi Dehkordi, D. Effect of Drought on the Water Quality and Quantity of Dez River. Iran-Water Resources Research, 2019; 15(2): 306-318 [In Persian].
  • Neisi L, Tishehzan P. Evaluation of the Quality of Irrigation Water of Downstream of the Zard River Using Statistical Analysis. JWSS. 2019; 23 (3) :81-93[In Persian].
  • Nadiri, A., Sadeghi Aghdam, F., Aghari Moghaddam, A., Naderi, K. The Assessment of
    Salinity and Arsenic as the Destructive Factors Affecting on Surface and Ground Water Quality of Sahand Dam water Basin. Hydrogeomorphology, 2015; 2(4): 79-99 [In Persian].
  • Rezaei Moghaddam, M., Nikjoo, M., Hejazi, M., Khezri, S., Kazemi, A. ‏ Study of the effects of hydro-geomorphology factors on the water quality changes of Siminehrood River at various stations during 2003-2013. Iranian journal of Ecohydrology, 2017; 4(2): 395-405. doi: 10.22059/ije.2017.61476[In Persian].
  • Cheshomi, A., Sahbaniya, Y., Ashjari, J. Assessment of water leakage through the right abutment of the Seymareh dam. Geopersia, 2014; 4(2): 213-225. doi: 10.22059/jgeope.2014.52720 [In Persian].
  • Goodarzi, M., Vagheei, H., Mousavi, M. The Behavior of Inflow to the Seimareh Dam in the Face of Climate Change Impacts. Journal of Environmental Science and Technology, 2020; 22(3): 169-182. doi: 10.22034/jest.2018.20468.2956 [In Persian].
  • Jahangir, M., moshayedi, Z. Qualitative evaluation of surface water resources using satellite images in Seymareh dam reservoir. Iranian journal of Ecohydrology, 2021; (): -. doi: 10.22059/ije.2021.328294.1530 [In Persian].
دوره 9، شماره 1
فروردین 1401
صفحه 1-13
  • تاریخ دریافت: 14 شهریور 1400
  • تاریخ بازنگری: 30 آبان 1400
  • تاریخ پذیرش: 17 اسفند 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 01 فروردین 1401